برگزاری کارگاه نرم افزار R برای دانشجویان سنجش و اندازه گیری دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز

چرا نرم افزار R ؟؟

مقدمه

زماني كه پژوهشگری براي رسيدن به اهداف علمي خود تلاش می نمايد به منظور دستیابی به نتایج روا و قابل دفاع، لازم است فعاليت هايش بر پايه ي روش هاي علمي درست و مناسب بنا شود و همانطور که کرلینجر می گوید باید بتواند مسیر علمی خود را شخصا ترسیم نماید و به جزئیات آنچه در پژوهشش می گذرد آشنا باشد. یکی از بخش های مهم هر پژوهش علمی (چه کیفی و چه کمی) تحلیل اطلاعات یا دیتا است. در حوزه ي تحليل داده ها و استخراج اطلاعات از داده ها روش هاي مختلف و پيشرفته اي وجود دارد كه هر كدام مزيت ها و محدوديت هاي خاص خود را دارند. امروزه تمام تحليل هاي آماري در شركت ها و موسسات با نرم افزارها انجام مي شود. بنابراين ضروري است نرم افزاري براي تحليل داده ها انتخاب شود كه معقول و مقبول جامعه ي علمي باشد. شاید در جامعه ی علمی ما این نکته جا افتاده باشد که می توان به خروجی نرم افزارها اعتماد نمود. اما با مرور تاریخچه ی نرم افزارهای آماری در می یابیم که گاهی روش های بکار گرفته شده در آنها مقبول جامعه ی علمی نیست. مثلا شرکت SPSS قبل از این که به IBM بپیوندد به دلیل بکار بردن روش های نامناسب در تحلیل های خود (تحلیل عاملی) یکبار در دادگاه آمریکا به پرداخت جریمه محکوم شده است.

براي تحليل داده هاي آماري  نرم افزارهاي مختلفي وجود دارد از صفحه گسترده هايي مانند اكسل،سيستم هاي مبتني بر GUI كه نقطه كليك مي باشند )مانند SPSS) گرفته تا سيستم هاي داده كاوي و نرم افزارهاي مبتني بر روش گروهي مانند SAS. 

دلایل استفاده از نرم افزار R

در بين نرم افزارهاي مختلف براي تحليل هاي آماري و سنجشي بهتر است از نرم افزار R استفاده شود. دلايلي كه اين نرم افزار را از ساير نرم افزارها جدا مي سازد در جدول زیر ارائه شده اند.

ردیف توضیحات

1 اين نرم افزار رايگان است: مي دانيم كه بيشتر نرم افزارهايي كه در كشور استفاده مي شوند نرم افزارهايي هستند كه نسخه ي اصلي آنها نيست و نسخه هاي قفل شکسته،  نرم افزارها قابل اطمینانی نمی باشند. اين موضوع در کشور ما چندان مورد توجه پژوهشگران قرار نمی گیرد. نرم افزار R علاوه بر اين كه رايگان است از طریق اینترنت و سایت اصلی آن یعنی www.r-project.org قابل دانلود است. 

2 دانلود نسخه ي اوليه ي اين نرم افزار بسيار آسان و كم حجم است و تنها بسته هاي ضروري را همراه دارد پژوهشگر مي تواند بر اساس نيازي كه به ساير بسته ها دارد آنها را جداگانه دانلود كند و نصب نمايد. 

3 نرم افزار R يك پروژه ي منبع آزاد است كه هر كس مي تواند كدهاي مختلف را بررسي كرده و آنها را سرهم نمايد و يك بسته ي نرم افزاري جديد ارائه دهد كه هم خود از آن بهره برد و هم در اختيار سايرين در سراسر دنيا قرار دهد.

4 R يك زبان برنامه نویسی است. زبان برنامه نویسی که برای انجام تحلیل های آماری و گرافیکی تدوین شده است. در این نرم افزار دستورات باید نوشته شوند. زماني كه از نوشتن دستورات صحبت مي شود به نظر كار مشكلي پيش رو است اما كار با اين نرم افزار بسيار راحت بوده و فراگيري آن مخصوصا زمانی که فرد با اصول اولیه ی آن آشنا باشد، به سرعت انجام مي شود. 

5 یکی از مزایای اصلی کار با نرم افزار آر این است که پژوهشگر شخصا در فرايند تحليل قرار می گیرد كه منجر به تقويت فهم آماري وي مي شود و مانند ساير نرم افزارها، تحليل ها در جعبه سياه انجام نمی شود. به بيان ديگر اين نرم افزار سبب كاهش فاصله ي بين آمار و برنامه نویسی آماری می شود. 

6  نرم افزار R مي تواند به عنوان منبعي براي تدريس و آموزش استفاده شود. نرم افزار R به دلیل قابلیت های برنامه نویسی آن می تواند مانند نرم افزار اکسل منبعی برای یادگیری و آموزش موضوعات مختلف آماری و روش شناسی علمی باشد.

7 از طريق نرم افزار R مي توان كليه ي تحليل هاي آماري را انجام داد. به دليل باز بودن منبع اين نرم افزار، هر روزه افراد در اقصی نقاط دنیا بر اساس نياز خود بسته هاي نرم افزاري جديد تهيه كرده و در اختيار سايرين قرار مي دهند. تا كنون بالغ بر 3000 بسته ي نرم افزاري مختلف براي اين نرم افزار توليد شده است. 

8 كاربران روز افزون اين نرم افزار دست به ايجاد وب لاگ ها و وب سايت هاي مختلف زده اند تا از اين طريق بسته هاي مختلف را معرفي كرده و به سوالات سايرين پاسخ دهند، بنابراين در صورت برخورد با مشكل مي توان از اين منابع استفاده نمود و یا مشکل خود را با سایرین در میان گذاشت.

9 انعطاف پذيري نرم افزار R: اين نرم افزار به اين دليل كه يك زبان برنامه نويسي است مي تواند تحليل ها را بر اساس نياز و مطابق دلخواه پژوهشگر تغییر دهد. تحليل ها از كشيدن نمودارهاي ستوني و پراكنش تا روش هاي پيشرفته مانند مدلهاي پيش بيني و يادگيري ماشين را در بر مي گيرد. 

10 قدرت گرافيكي ديداري سازي بالاي نرم افزار R: گرافيك و ديداري سازي داده ها که به عنوان قسمت ضروري فرآيند تحليل بشمار می رود يكي از اصول طراحي نرم افزار است. سيستم گرافيكي نرم افزار متاثر از تفكر رهبران ديداري سازي داده ها مانند بيل كلوند و ادوارد توفت است. 

11 استفاده از آن در نوشتن مقالات در مجامع علمي دنيا قابل قبول است. بعضي از نشريات ممكن است تحليل هاي انجام شده توسط نرم افزارهاي خاصي را قبول نداشته باشند ولي انجام تحليل ها از طريق اين نرم افزار در تمام دنيا قابل قبول است.

12 ارائه ي خروجي هاي به صورت عكس هاي با كيفيت عالي براي گراف ها و نمودارها و خروجي هاي دقيق براي تحليل هاي آماري غير گرافيكي.

13 انتقال فايل ها از نرم افزارهاي مختلف و پذيريش پسوند هاي كاربردي.

14  Copyو paste راحت فرمان ها خروجي ها و دادها.

15 قابلیت استفاده از نرم افزار در تمام حوزه های علمی. این نرم افزار می تواند به طور کاملا اختصاصی در تمام رشته های علمی استفاده شود. فراگیری این نرم افزار کاربر را از فراگیری نرم افزارهای دیگر بی نیاز می سازد. به عنوان مثال نرم افزار spss توانایی تحلیل های SEM و Path analysis را ندارد برای انجام این تحلیل ها لازم است کاربر نرم افزارهای دیگری مانند R را فراگیرد.

در زیر بعضی از حوزه های کاربری نرم افزار R ارائه شده است.

ردیف توضیحات

1 انجام کلیه ی تحلیل های آماری توصیفی

2 انجام کلیه ی تحلیل های آماری استنباطی

3 انجام کلیه ی تحلیل های تک متغییری و چند متغییری آماری  

4 انجام كليه ي تحليل هاي مربوط به اندازه گيري مبتني بر نظريه ي كلاسيك اندازه گيري  

5 انجام كليه ي تحليل هاي مربوط به اندازه گيري مبتني بر نظريه ي سوال پاسخ  اين تحليل ها براي تمام مدلهاي نظريه ي سوال پاسخ از طريق بسته هاي مختلف امكان پذير است 

6 انجام كاربردهاي نظريه ي سوال پاسخ مانند تشخصي افتراقي سوالات، همتاسازي و آزمون كامپيوتري انطباقي 

7 تحليل عاملي اكتشافي

8 تحليل عاملي تاييدي

9 مدل معادلات ساختاري

10 تحليل مدل هاي مكنون

11 ديداري سازي داده ها به صورت شبكه

12 انجام مدلهاي مختلف تحليل رگرسيوني

13 امكان بررسي برازش مدل هاي مختلف آماري

14 انجام تحليل هاي ناپارامتري سوال پاسخ

15 انجام تحليل هاي افتراقي سوال به روش هاي كلاسيك

16 انجام تحليل هاي افتراقي سوال براي سوالات چند گزينه اي

17 انجام تحليل هاي مربوط به مدل هاي آميخته سوال پاسخ

18 مقياس گذاري چند بعدي

19 انجام تحليل هاي خوشه اي

20 انجام كليه ي همبستگي هاي پارامتري و ناپارامتري

21 انجام تحليل هاي مربوط به طرح هاي مختلف آزمايشي

22 انجام تحليل هاي سوال پاسخ بيزي

23 برآورد پايايي به روش هاي مختلف و مقياس هاي انطباق

24 نمايش گرافيكي تحليل هاي چند متغيري

و ساير تحليل هاي آماري و گرافيكي

لیست بعضی از مجلات سنجش و اندازه گیری به همراه impact factor آنها

Journals

Applied Measurement in Education: Impact Factor 0.200

Applied Psychological Measurement: Impact Factor 0.574

Assessment: Impact Factor 2.324

Behavior Research Methods: Impact Factor 1.737

Behaviormetrika

British Journal of Mathematical and Statistical Psychology: Impact Factor 1.372

Educational and Psychological Measurement: Impact Factor 0.872

Educational Measurement: Issues and Practice

European Journal of Psychological Assessment: Impact Factor 1.262

Evaluation and Program Planning: Impact Factor 0.735

Evaluation Practice: Impact Factor 1.104

International Journal of Methods in Psychiatric Research Impact Factor 1.979:

International Journal of Organizational Analysis

International Journal of Selection and Assessment: Impact Factor 0.861

Journal of Applied Measurement

Journal of Applied Psychology: Impact Factor 3.769

Journal of Consumer Research: Impact Factor 1.592

Journal of Educational and Behavioral Statistics: Impact Factor 1.706

Journal of Educational Measurement: Impact Factor 0.694

Journal of Nursing Measurement

International Journal of Organizational Analysis

Journal of Personality Assessment: Impact Factor 1.678

Journal of Psychoeducational Assessment: Impact Factor 0.837

Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied: Impact Factor 0.588

Journal of Social Service Research: Impact Factor 0.140

Measurement and Evaluation in Counseling and Development: Impact Factor 0.611

Measurement in Physical Education and Exercise Science

Measurement: Interdisciplinary Research and Perspectives

Medical Care: Impact Factor 3.194

Methodology: European Journal of Research Methods for the Behavioral and Social Sciences

Methods of Psychological Research

Multivariate Behavioral Research: Impact Factor 1.647

Organizational Research Methods: Impact Factor 3.019

Psychological Assessment: Impact Factor 2.773

Psychological Bulletin: Impact Factor 12.568

Psychological Methods: Impact Factor 5.140

Psychological Review: Impact Factor 11.765

Psychometrika: Impact Factor 1.053

Quality & Quantity: International Journal of Methodology

Statistical Methods in Medical Research: An International Review Journal

Statistics in Medicine

Structural Equation Modeling

Journal of Mathematical Psychology: Impact Factor 1.846

American Journal of Evaluation

American Evaluation Association/Sage

Explores decisions and challenges related to conceptualizing, designing and conducting evaluations. Offers original articles about the methods, theory, ethics, politics, and practice of evaluation.   Features broad, multidisciplinary perspectives on issues in evaluation relevant to education, public administration, behavioral sciences, human services, health sciences, sociology, criminology and other disciplines and professional practice fields.

1.16

(The)American Statistician

American Statistical Association

Publishes general-interest articles about current national and international statistical problems and programs, interesting and fun articles of a general nature about statistics and its applications, and the teaching of statistics.  

0.98^

Applied Measurement in Education

Taylor & Francis

Because interaction between the domains of research and application is critical to the evaluation and improvement of new educational measurement practices, the journal’s prime objective is to improve communication between academicians and practitioners. To help bridge the gap between theory and practice, articles in this journal describe original research studies, innovative strategies for solving educational measurement problems, and integrative reviews of current approaches to contemporary measurement issues.

0.33

Applied Psychological Measurement

Sage

Cutting-edge methodologies and related empirical research in educational, organizational, industrial, social and clinical settings, including brief reports of exploratory, small-sample, or replication studies; computer program reviews of commercially available software packages used in applied measurement; book reviews of important new publications; announcements of statistical and measurement meetings, symposia and workshops.

1.14

Assessment

Sage

Applied clinical assessment, with an emphasis on information relevant to the use of assessment measures, including test development, validation, and interpretation practices. Articles cover the assessment of cognitive and neuropsychological functioning, personality, and psychopathology, as well as empirical assessment of clinically relevant phenomena, such as behaviors, personality characteristics, and diagnoses.

2.338

Assessment and Evaluation in Higher Education

Taylor & Francis

Publishes papers and reports on all aspects of assessment and evaluation within higher education. Its purpose is to advance understanding of assessment and evaluation practices and processes, particularly the contribution that these make to student learning and to course, staff and institutional development. Welcomes research-based, reflective or theoretical studies which help to illuminate the practice of assessment and evaluation in higher education. The journal is aimed at all higher education practitioners, irrespective of discipline.

(Not available)

Assessment for Effective Intervention

Sage

Provides critical analysis of practitioner-developed assessment procedures, as well as papers that focus on published tests. Features articles that describe the relationship between assessment and instruction, introduce innovative assessment strategies; outline diagnostic procedures; analyze relationships between existing instruments; and review assessment techniques, strategies, and instrumentation.

(Not available)

Behavior Research Methods

Psychonomic Society/Springer

Methods, techniques, and instrumentation of research in experimental psychology. The journal focuses particularly on the use of computer technology in psychological research.

2.40

British Journal of Mathematical and Statistical Psychology

The British Psychological Society/Wiley

Articles relating to areas of psychology which have a greater mathematical or statistical aspect of their argument than is usually acceptable to other journals. Include articles that address substantive psychological issues or that develop and extend techniques useful to psychologists. New models for psychological processes, new approaches to existing data, critiques of existing models and improved algorithms for estimating the parameters of a model are examples of articles which may be favoured.

1.42

Educational Assessment, Evaluation, and Accountability

Springer

Publishes a wide array of articles aimed at exploring "current issues in the evaluation of teacher and administrator performance." Many articles are reports of research including instrument validation studies, other articles are more conceptual.

(Not available)

Educational Evaluation & Policy Analysis

Sage

Publishes scholarly articles of theoretical, methodological, or policy interest to those engaged in educational policy analysis, evaluation, and decision making. It is a multidisciplinary policy journal and considers original research from multiple disciplines, theoretical orientations, and methodologies.

1.92

Educational Measurement: Issues and Practice

NCME/Wiley

Articles that illuminate issues in educational measurement and inform the practice of educational measurement. Aimed at practitioners and users of tests and includes information about proven practices in testing, news of interest to the educational measurement community, and organizational news of the NCME. Addresses a broad public that includes NCME members, school personnel, other professional educators, legislators, and interested citizens. Its primary purpose is to promote a better understanding of and reasoned debate on timely measurement issues of practical importance to educators and the public.

0.78

Educational and Psychological Measurement

Sage

Refereed scholarly work from all academic disciplines interested in the study of measurement theory, problems, and issues. Theoretical articles address new developments and techniques, and applied articles deal with innovation applications.

0.83

European Journal of Psychological Assessment

European Association of Psychological Assessment/

Hogrefe

Articles which provide seminal information on both theoretical and applied developments in this field. Articles reporting the construction of new measures or an advancement of an existing measure are given priority. The journal is directed to practitioners as well as to academicians: The conviction of its editors is that the discipline of psychological assessment should, necessarily and firmly, be attached to the roots of psychological science, while going deeply into all the consequences of its applied, practice-oriented development.

1.82

Evaluation

Sage

Publishes multidisciplinary, interdisciplinary and issue-based contributions from across the social sciences and related disciplines, including, but not limited to: politics, economics and public administration; psychology, sociology and anthropology; education, health and law; information science and information technology.

(Not available)

Evaluation Review

Sage

Brings together the latest applied evaluation methods used in a wide range of disciplines; presents the latest quantitative and qualitative methodological developments, as well as related applied research issues.

0.84

Evaluation & the Health Professions

Sage

Provides health-related professionals with state-of-the-art methodological, measurement, and statistical tools for conceptualizing the etiology of health promotion and problems, and developing, implementing, and evaluating health programs, teaching and training services, and products that pertain to a myriad of health dimensions.

1.21

 

Evaluation and Program Planning

 

Elsevier

 

The primary goals of the journal are to assist evaluators and planners to improve the practice of their professions, to develop their skills and to improve their knowledge base. Reports on individual evaluations should include presentation of the evaluation setting, design, analysis and results. Because of our focus and philosophy, however, we also want a specific section devoted to "lessons learned". This section should contain advice to other evaluators about how you would have acted differently if you could do it all over again. The advice may involve methodology, how the evaluation was implemented or conducted, evaluation utilization tactics, or any other wisdom that you think could benefit your colleagues. More general articles should provide information relevant to the evaluator/planner's work. This might include theories in evaluation, literature reviews, critiques of instruments, or discussions of fiscal, legislative, legal or ethical issues affecting evaluation or planning.

0.71

Health Services and Outcomes Research Methodology

Springer

Reflecting the multidisciplinary nature of the field, Health Services and Outcomes Research Methodology addresses the needs of interlocking communities: methodologists in statistics, econometrics, social and behavioral sciences

(Not available)

International Journal of Behavioral Development

International Society for the Study of Behavioral Development/

Sage

Promotes the discovery, dissemination and application of knowledge about developmental processes at all stages of the life span - infancy, childhood, adolescence, adulthood and old age. The Journal is already the leading international outlet devoted to reporting interdisciplinary research on behavioural development, and is now, in response to the rapidly developing fields of behavioural genetics, neuroscience and developmental psychopathology, seeking to expand its scope to these and other related new domains of scholarship.

1.30

International Journal of Educational and Psychological Assessment

Time-Taylor

Articles that tackle empirical reports, scholarly reviews, and academic essays within the domain of education and psychological assessment, measurement, and evaluation. Varied use of methodologies, educational levels, and approaches to assessment are acceptable. The readership of journal looks at the theoretical and practical implications of the assessment results on a variety of fields such as education, schooling, fields of psychology, and other related fields in the social sciences. Articles that focus on the relevance of assessment and evaluation in various educational and psychological settings are preferred.

(Not available)

International Journal of Methods in Psychiatric Research

Wiley

High-standard original research of a technical, methodological, experimental and clinical nature, contributing to the theory, methodology, practice and evaluation of mental and behavioral disorders. The journal targets in particular detailed methodological and design papers from major national and international multicenter studies. MPR aims at the rapid publication of articles of highest methodological quality in such areas as epidemiology, biostatistics, generics, psychopharmacology, psychology and the neurosciences. Articles informing about innovative and critical methodological, statistical and clinical issues, including nosology can be submitted as regular papers and brief reports.

2.34

International Journal of Psychology

Intl Union of Psych Science/

Psychology Press

Supports the IUPsyS in fostering the development of international psychological science. It aims to strengthen the dialog within psychology around the world and to facilitate communication among different areas of psychology and among psychologists from different cultural backgrounds. IJP is the outlet for empirical basic and applied studies and for reviews that either (a) incorporate perspectives from different areas within psychology or across different disciplines, (b) test the culture-dependent validity of psychological theories, or (c) integrate literature from different regions in the world. IJP does not publish technical articles, validations of questionnaires and tests, or clinical case studies.

1.07

International Journal of Selection and Assessment

Wiley

Original articles related to all aspects of personnel selection, staffing, and assessment in organizations. Using an effective combination of academic research with professional-led best practice, IJSA aims to develop new knowledge and understanding in these important areas of work psychology and contemporary workforce management.

0.86

International Journal of Testing

Int'l Test Commission/

Taylor & Francis

Advancement of theory, research, and practice in the area of testing and assessment in psychology, education, counseling, organizational behavior, human resource management, and related disciplines. IJT publishes original articles addressing theoretical issues, methodological approaches, and empirical research as well as integrative and interdisciplinary reviews of testing-related topics and reports of current testing practices. It is important when submitting articles to IJT to consider the messages for international readers; to place the context of the study into an international perspective; to indicate ways that assessment or testing ideas can be adapted or generalized across borders; to focus more on the construct than on the method when discussing validation studies; to discuss applications that have universal messages; to relate to ITC guidelines for adaptation; or to discuss equitable assessment practices that transcend borders or demonstrate uniqueness within a country.

0.90

Journal of the American Statistical Association

American Statistical Asssociation

Articles focus on statistical applications, theory, and methods in economic, social, physical, engineering, and health sciences.

2.06^

Journal of Applied Measurement

JAM

Refereed scholarly work from all academic disciplines that relates to measurement theory and its application to developing variables. The development of variables that map the persons and items onto a common metric, operational defined by the items, that are invariant across samples of persons and items, is a cornerstone of developing an understanding of the phenomena being measured and the construction and verification of hypotheses based on these phenomena.

 

(Not available)

Journal of Applied Psychology

APA

Original investigations that contribute new knowledge and understanding to fields of applied psychology (other than clinical and applied experimental or human factors, which are more appropriate for other American Psychological Association journals). The journal primarily considers empirical and theoretical investigations that enhance understanding of cognitive, motivational, affective, and behavioral psychological phenomena. The journal accepts work that is conducted in the field or in the laboratory, where the data (quantitative or qualitative) are analyzed with elegant or simple statistics, so long as the data or theoretical synthesis advances understanding of psychological phenomena and human behavior that have practical implications. Topics include testing and personnel selection, performance measurement and management.

3.98

Journal of Educational and Behavioral Statistics

American Statistical Assoc & American Educational Research Association/Sage

Articles that develop original statistical methods useful for the applied statistician working in educational or behavioral research. Typical articles present new methods of analysis. In addition, critical reviews of current practice, tutorial presentations of less well-known methods, and novel applications of already known methods are published.

1.64

Journal of Educational Measurement

NCME/Wiley

Original measurement research, reviews of measurement publications, and reports on innovative measurement applications. The topics addressed will interest those concerned with the practice of measurement in field settings, as well as be of interest to measurement theorists. In addition to presenting new contributions to measurement theory and practice, JEM also serves as a vehicle for improving educational measurement applications in a variety of settings.

1.05

Journal of Experimental Education

Taylor & Francis

he journal is divided into three sections: Learning, Instruction, and Cognition; Motivation and Social Processes; and Measurement, Statistics, and Research Design. Authors must indicate in the cover letter to which section they are submitting their manuscript.

1.63

Journal of Mathematical Psychology

Society for Mathematical Psychology/

Elsevier

Articles, monographs and reviews, notes and commentaries, and book reviews in all areas of mathematical psychology. Empirical and theoretical contributions are equally welcome. Areas of special interest include, but are not limited to, fundamental measurement and psychological process models, such as those based upon neural network or information processing concepts.

1.58

Journal of Multivariate Analysis

Elsevier

A central medium for the publication of important research in the general area of multivariate analysis, the Journal of Multivariate Analysis presents articles on fundamental theoretical aspects of the field as well as on other aspects concerned with significant applications of new theoretical methods. Research areas include Bayes models, cluster analysis, estimation, factor analysis, multidimensional scaling and general multivariate methods, multivariate ANOVA, time series and many more

1.01

Journal of Nonparametric Statistics

American Statistical Association

Provides a medium for the publication of research and survey work in nonparametric statistics and related areas, including: nonparametric modeling, nonparametric function estimation, rank and other robust and distribution-free procedures, resampling methods, and lack-of-fit testing  

0.46^

Journal of Nursing Measurement

Springer

Specifically addresses instrumentation in nursing. It serves as a prime forum for disseminating information on instruments, tools, approaches, and procedures developed or utilized for measuring variables in nursing research, practice, and education. Particular emphasis is placed on evidence for the reliability and validity or sensitivity and specificity of such instruments. The journal includes innovative discussions of theories, principles, practices, and issues relevant to nursing measurement.

(Not available)

Journal of Personality Assessment

Society for Personality Assessment/

Taylor & Francis

Articles dealing with the development, evaluation, refinement, and application of personality assessment methods. Address empirical, theoretical, instructional, or professional aspects of using psychological tests, interview data, or the applied clinical assessment process. They also advance the measurement, description, or understanding of personality, psychopathology, and human behavior. Broadly concerned with developing and using personality assessment methods in clinical, counseling, forensic, and health psychology settings; with the assessment process in applied clinical practice; with the assessment of people of all ages and cultures; and with both normal and abnormal personality functioning.

1.55

Journal of Psychoeducational Assessment

Sage

Provides psychologists with current information about psychological and educational assessment practices and instrumentation. JPA is known internationally for the quality of its assessment-related research, theory and position papers, practice applications, and book and test reviews. JPA's topics include "best practices" in assessment, cross-cultural assessment, differential diagnoses, and psychometric properties of instruments, plus much more.

0.72

Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied

Taylor & Francis

Original manuscripts of an interdisciplinary and/or applied nature. Empirical research and theoretical articles fall within the scope of the journal, as do reviews that are consistent with the applied and interdisciplinary foci of the journal. Specifically, emphasis is placed on the publication of articles in applied areas of psychology including, but not necessarily limited to, such subdisciplines as clinical/counseling, industrial/organizational, education/school, and measurement/assessement. Both quantitative and qualitative methods are appropriate. In addition, multidisciplinary authorship is encouraged, as is work that fosters novel ideas, identifies mediating variables, includes transboundary issues, and most importantly, encourages critical analysis.

0.65

Journal of Quantitative Analysis in Sports

American Statistical Association

Covers topics as measuring player performance, projecting performance from “minor” leagues to “major” leagues, strategy, economics and psychology, in all sports.

(Not available)

Journal of the Royal Statistical Society

Series A (Statistics in Society)

Wiley-Blackwell

Publishes papers that demonstrate how statistical thinking, design and analyses play a vital role in all walks of life and benefit society in general. There is no restriction on subject matter. For example, medicine, business and commerce, industry, economics and finance, education and teaching, physical and biomedical sciences, the environment, the law, government and politics, demography, psychology, sociology and sport, all fall within its remit.

The journal's emphasis is on clearly written quantitative approaches to problems in the real world rather than the exposition of technical detail.

2.57

Series B (Statistical Methodology)

Wiley-Blackwell

Publishes work that is at the leading edge of methodological development, with a strong emphasis on relevance to statistical practice. Included are papers on study design, statistical models, methods of analysis and the theory that underlies them - almost invariably motivated or illustrated by real examples.

3.50

Series C (Applied Statistics)

Wiley-Blackwell

Publishes papers which deal with novel solutions to real life statistical problems by adapting or developing methodology, or by demonstrating the proper application of new or existing statistical methods to them. At their heart therefore the papers in the journal are motivated by examples and statistical data of all kinds.

0.65

JSeries D (The Statistician)

Wiley-Blackwell

It is a valuable resource for professional statisticians involved in industry, business, academic and applied research and consulting, and education.

Papers reflect current research and practice in statistics worldwide and cover important topics in an informative and accessible way. The prime purpose of papers in the journal is one of exposition for a general statistical readership, without heavy emphasis on describing technical detail.

0.62

Journal of Statistical Software

American Statistical Assoc./UCLA Statistics Staff & Statistics Computing Support Fund.

Publishes articles, book reviews, code snippets, and software reviews on the subject of statistical software and algorithms. Presents research that demonstrates the joint evolution of computational and statistical methods and techniques. 

2.65^

Journal of Statistics Education

American Statistical Association

Disseminates knowledge for the improvement of statistics education at all levels, including elementary, secondary, post-secondary, post-graduate, continuing, and workplace education.

(Not available)

Measurement: Interdisciplinary Research and Perspectives

Lawrence Erlbaum

Devoted to the interdisciplinary study of measurement in the human sciences, Measurement features focus articles along with commentaries that embody dialogue and debate across multiple perspectives. The journal's overarching theme is to promote the development, critique, and enrichment of the concepts and practices of measurement. Contributors share a common link, the serious study of measurement from a broad range of disciplines and perspectives, including psychometrics, ethnography, social theory, psychology, education, linguistics, sociology, policy studies, history and law. Through peer commentary and authors' responses, Measurement provides an opportunity for discussion to the general readership outside the specific authors and reviewers of a particular manuscript. Focus articles include seminal papers on important issues in the field in the form of single papers, sets of linked papers, or summaries of recently published books on one of the following genres.

(Not available)

Measurement and Evaluation in Counseling and Development

Assoc. for Assessment in Counseling and Education

Articles range in appeal from those that deal with theoretical and other problems of the measurement specialist to those directed to the administrator, the counselor, or the personnel worker--in schools and colleges, public and private agencies, business, industry, and government.  All articles clearly describe implications for the counseling field and for practitioners, educators, administrators, researchers, or students in assessment, measurement, and evaluation. 

0.90

Methodology: European Journal of Research Methods for the Behavioral and Social Sciences

European Association of Methodology/

Hogrefe

Interdisciplinary exchange of methodological research and applications in the different fields, including new methodological approaches, review articles, software information, and instructional papers that can be used in teaching. Three main disciplines are covered: data analysis, research methodology, and psychometrics. The articles published in the journal are not only accessible to methodologists but also to more applied researchers in the various disciplines.

(Not available)

Multivariate Behavioral Research

Society of Multivariate Experimental Psychology/

Taylor & Francis

Substantive, methodological, and theoretical articles in all areas of the social and behavioral sciences. Substantive articles report on applications of sophisticated multivariate research methods to study topics of substantive interest in personality, health, intelligence, industrial/organizational, and other behavioral science areas. Methodological articles present and/or evaluate new developments in multivariate methods, or address methodological issues in current research. Integrative articles related to pedagogy involving multivariate research methods, and to historical treatments of interest and relevance to multivariate research methods are also encouraged.

1.29

Organizational Research Methods

Sage

Brings relevant methodological developments to a wide range of researchers in organizational and management studies and promotes a more effective understanding of current and new methodologies and their application in organizational settings. ORM has positioned itself among elite scholarly journals, known for high-quality manuscripts from the qualitative and quantitative domains, micro and macro perspectives.

4.42

Practical Assessment, Research & Evaluation

PAREonline

On-line journal to provide access to refereed articles that can have a positive impact on assessment, research, evaluation, and teaching practice. Publishes scholarly syntheses of research and ideas about methodological issues and practices designed to help members of the community keep up-to-date with effective methods, trends, and research developments from a variety of settings. Manuscripts should be short, 2000-8000 words or about eight pages in length, exclusive of tables and references, and have clear generalizable implications for practice in education, certification, or licensure.

(Not available)

Psychological Assessment

APA

Empirical research on measurement and evaluation relevant to the broad field of clinical psychology. Submissions are welcome in the areas of assessment processes and methods. Included are (a) clinical judgment and the application of decision-making models, (b) paradigms derived from basic psychological research in cognition, personality–social psychology, and biological psychology, and (c) development, validation, and application of assessment instruments, observational methods, and interviews

The focus of the journal is the diagnosis and evaluation of psychological characteristics or processes and assessment of the effectiveness of interventions. Assessment of personality, psychopathological symptoms, cognitive and neuropsychological processes, and interpersonal behavior are all relevant. Methodological, theoretical, and review articles addressing clinical assessment processes and methods will also be considered.

2.59

Psychological Bulletin

APA

Evaluative and integrative research reviews and interpretations of issues in scientific psychology. Both qualitative (narrative) and quantitative (meta-analytic) reviews will be considered, depending on the nature of the database under consideration for review. Integrative reviews or research syntheses focus on empirical studies and seek to summarize past research by drawing overall conclusions from many separate investigations that address related or identical hypotheses. Both cumulative and historical approaches (i.e., ones that organize a research literature by highlighting temporally unfolding developments in a field) can be used. Integrative research reviews that develop connections between areas of research are particularly valuable.

11.98

Psychological Methods

APA

Methods for collecting, analyzing, understanding, and interpreting psychological data. Its purpose is the dissemination of innovations in research design, measurement, methodology, and quantitative and qualitative analysis to the psychological community. The journal solicits

original theoretical, quantitative, empirical, and methodological articles; reviews of important methodological issues; tutorials; articles illustrating innovative applications of new procedures to psychological problems; articles on the teaching of quantitative methods; and reviews of statistical software. The journal welcomes submissions that show the relevance to psychology of procedures developed in other fields.

3.19

Psychological Review

APA

Articles that make important theoretical contributions to any area of scientific psychology, including systematic evaluation of alternative theories. Papers mainly focused on surveys of the literature, problems of method and design, or reports of empirical findings are not appropriate.

Psychological Review also publishes, as Theoretical Notes, commentary that contributes to progress in a given subfield of scientific psychology. Such notes include, but are not limited to, discussions of previously published articles, comments that apply to a class of theoretical models in a given domain, critiques and discussions of alternative theoretical approaches, and meta-theoretical commentary on theory testing and related topics.

7.78

Psychometrika

Psychometric Society

Articles on the development of psychology as a quantitative rational science, including the advancement of theory and methodology for behavioral data analysis in psychology, education, and the social and behavioral sciences generally, the development of quantitative models of psychological phenomena, as well as statistical methods and mathematical techniques for evaluating psychological and educational data.

1.78

Quality and Quantity: International Journal of Methodology

Springer

Papers on models of classification, methods for constructing typologies, models of simulation, neural networks and fuzzy sets for social research, mathematical models applied to social mobility, mathematical models of voting behavior, qualitative methodology and feminist methodology, discussions on the general logic of empirical research, analysis of the validity and verification of social laws, and similar topics. Quality and Quantity is an interdisciplinary journal which systematically correlates disciplines such as mathematics and statistics with the social sciences, particularly sociology, economics, and social psychology. The journal extends discussion of interesting contributions in methodology to scholars worldwide, to promote the scientific development of social research.

0.69

Sociological Methods & Research

Sage

A leading source of quantitative research methodology in the social sciences. Presents new techniques and innovative approaches to recurring research challenges and clarifies existing methods. The journal also provides state-of-the-art tools that researchers and academics need to increase the validity of your research findings.

2.00

Statistical Analysis and Data Mining

American Statistical Association

Addresses the broad area of data analysis, including data mining algorithms, statistical approaches, and practical applications. Topics include problems involving massive and complex datasets, solutions utilizing innovative data mining algorithms and/or novel statistical approaches, and the objective evaluation of analyses and solutions. Of special interest are articles that describe analytical techniques, and discuss their application to real problems, in such a way that they are accessible and beneficial to domain experts across science, engineering, and commerce.  

(Not available)

Statistical Methods in Medical Research

Sage

Articles in all the main areas of medical statistics. Devoted solely to statistics and medicine and aims to keep professionals abreast of the many powerful statistical techniques now available to the medical profession.

1.77

Statistics Education Research Journal

International Association for Statistical Education

Aims to advance research-based knowledge that can help to improve the teaching, learning, and understanding of statistics or probability at all educational levels and in both formal (classroom-based) and informal (out-of-classroom) contexts. Such research may examine, for example, cognitive, motivational, attitudinal, curricular, teaching-related, technology-related, organizational, or societal factors and processes that are related to the development and understanding of stochastic knowledge. In addition, research may focus on how people use or apply statistical and probabilistic information and ideas, broadly viewed. Reports of original research (both quantitative and qualitative), integrative and critical reviews of research literature, analyses of research-based theoretical and methodological models, and other types of papers.

(Not available)

Statistics in Medicine

Wiley

Papers that introduce new statistical methods and either demonstrate their application, preferably through a substantive, real, motivating example or a comprehensive evaluation based on an illustrative example. Alternatively, papers will report on case-studies where creative use or technical generalizations of established methodology is directed towards a substantive application. Reviews of, and tutorials on, general topics relevant to the application of statistics to medicine will also be published.

2.33

Structural Equation Modeling

Taylor & Francis

Refereed scholarly work from all academic disciplines interested in structural equation modeling. These disciplines include, but are not limited to, psychology, medicine, sociology, education, political science, economics, management, and business/marketing. Theoretical articles address new developments; applied articles deal with innovative structural equation modeling applications; the Teacher’s Corner provides instructional modules on aspects of structural equation modeling; book and software reviews examine new modeling information and techniques; and advertising alerts readers to new products. Comments on technical or substantive issues addressed in articles or reviews published in the journal are encouraged; comments are reviewed, and authors of the original works are invited to respond.

3.15

نرم افزار R و سنجش و اندازه گیری (روانسنجی)

می توان گفت که با ظهور و ابداع نظریه سوال-پاسخ روشها و تکنیک های جدیدی برای تجزیه و تحلیل داده های حاصل از اجرای آزمونها فراهم شد. این نظریه با توجه به چارچوبی که مبتنی بر آن است  امکان همترازسازی و ارتباط دادن آزمونها، بررسی سوگیری سوال و تست و نیز زمینه ای برای ساختن آزمونهای بهتر و دقیق تر را فراهم نمود. در مدلهای اولیه نظریه سوال-پاسخ، چنین فرض میشد که عامل زیربنایی عملکرد آزمونی در تست یا آزمون، تک بعدی است بدین معنی که تنها یک توانایی می توان برای توصیف روابط بین سوالها و عملکرد فرد در آزمون بکار رود. اما با توسعه این نظریه و نیز سهولت پیاده سازی مدلهای پیچیده تر، مدل ها و روشهای آماری مبتنی بر در نظر گرفتن عوامل زیربنایی متعدد (چند بعدی) برای تحلیل آزمون ها نیز ارائه شد که تحت عنوان نظریه سوال-پاسخ چند بُعدی( Multidimensional Item Response Theory  or MIRT ) شناخته می شوند. در حال نرم افزارهای متعددی برای تحلیل داده های مبتنی بر نظریه سوال-پاسخ چند بعدی وجود دارد که هر کدام دارای نقاط قوت و ضعف هستند.

یکی از این نرم افزارها، نرم افزار MIRT است که بوسیله سیس گلاس ( Cees Glas) استاد دانشگاه توئِنته (Twente) هلند طراحی شده است. این نرم افزار از گستره وسیعی از مدلهای دو و چند ارزشی، روشهای مختلف برآورد پارامتر مانند تکنیکهای مبتنی بر روش درستنمایی بیشینه و بیز پشتیبانی می کند. همچنین این نرم افزار امکان تحلیل سوال، سوگیری سوال و برازش فرد را نیز دارا می باشد. علاوه بر این، طرحهای مختلفی از جمع آوری داده از جمله طرحهای بکار رفته در آزمونهای بین المللی مانند PISA نیز در این نرم افزار در نظر گرفته شده است. این نرم افزار تحت ویندوز بوده و رابط کاربری ساده و مناسبی دارد.

منبع سایت اپسیلون

اندازه گیری در فیزیک 1

به نظر من پیش نیاز تسلط و اشراف نسبت به اندازه گیری سازه ها و متغیرهای انسانی اندازه گیری فیزیکی است (چون نظر منه حتما قابل نقده)

کميت - قابل اندازه گيري QUANTITY MEASURABLE) : )

خصوصيت ذاتي يك پديده ‚ جسم يا ماده که بتوان آنرا بطور کيفي تشخيص داد وبطور

کمي تعيين نمود

بطور مثال : زمان ‚ دما ‚ طول ‚ مقاومت الكتريكي

طول : هر جسم فيزيكي داراي ابعادي مي باشدکه مي توان بطور کيفي با چشم تشخيص

داد بوسيله اندازه گيري مي توان از لحاظ کمي طول هريك از ابعاد آنرا تعين نمود .

دستگاه بينالمللي يكاها (SI)

INTERNATIONAL SYSTEM OF UNITS

دستگاه مرتبطي از يكاها که توسط يازدهمين کنفرانس عمومي اوزان و مقياسها (CG PM) در سال

1960 به تصويب رسيد. در اين دستگاه 7 کميت پايه تعريف شده است که در جدول زير مشخص شده است :

کميت پايه نام نماد

m طول متر

kg جرم كيلوگرم

s زمان ثانيه

A جريان الكتريكي آمپر

k دماي ترموديناميك كلوين

mol مقدار ماده مول

cd شدت روشنايي كاتداندازه گيري (MEASUREMENT )

• مقايسه يك کميت مجهول با مقداري از نوع همانند خود که به عنوان واحد انتخاب

مي شود را اندازه گيري (MEASUREMENT)

• مجموعه عملياتي که به منظور تعيين مقدار يك کميت انجام ميشود .

• نتيجه اندازه گيري توسط يك عدد مشخص مي شود که آن عدد نسبت کميت مجهول

به واحد اندازه گيري مي باشد . اندازه گيري داراي واحد ‚ علا ئم و الفاظ خاصي

مي باشد که به کمك آنها پديده فيزيكي را مي توان بصورت کمي وکيفي تشريح نمود

.

• وسيله اي که با آن کميت مجهول و نمونه اصلي ) واحد اندازه گيري( مقايسه مي شود

را وسيله اندازه گيري مي نامند .

اندازهشناسي METROLOGY

علم اندازهگيري را اندازهشناسي ميگويند .

نمونه هاي از اندازه گيري که به صورت روزمره انجام مي دهيم

• اندازه گيري زمان

• اندازه گيري سرعت خودرو وکنترل آن درحين رانندگي

• اندازه گيري وزن ، درجه حرارت و زمان در حين آشپزي

پيشرفت فن آوري به توانايي انسان دراندازه گيري بستگي دارد .

با پيشرفت فن آوري احتياج به اندازه گيري دقيقترو پيشرفته تر

احساس مي شود

علم اندازه گيري وسيله اي براي رد يا قبول فرضيه بوده است .

بطور مثال قانون اصل بقايي ماده

بسياري از قوانين فيزيكي و شميايي در ابتدا بدليل اينكه وسايل اندازه گيري مناسبي جهت اثبات وجود نداشته بصورت

فرضيه مطرح شده اند وسپس با پيشرفت درعلم اندازه گيري آن فرضيه رد يا قبول شده است.

(A + D) gr (C + D) gr(صورتهاي ماده هستند A,B,C,D )

(A + D) gr (C + D) gr +E

مي توان نتيجه گرفت انسان مي تواند با بكارگيري وسايل اندازه گيري جديد و پيشرفته در علم پيشرفت کرده و به کشفيات

جديد نايل شود .

آنچه در ساخت وسايل اندازه گيري مهم است اين است که بتوان يك پديده فيزيكي را کامل شناخت وسپس بتوان

آنرا به زبان رياضي بيان نمود .

اهميت " اندازهگيري " براساس گفته لرد کلوين :

دانشمند انگليسي لرد کلوين در سخنرانيش در انستيتوي مهندسي عمران در سال 1883 گفته است :

" من اغلب ميگويم زماني كه ميتوانيد چيزي كه در باره آن حرف ميزنيد را اندازهگيري كنيد و آن را به صورت

عدد بيان كنيد . در بارهي آن ميدانيد و وقتي كه نميتوانيد آن را بصورت عدد بيان كنيد دانش شما در بارهي

آن كافي و رضايتبخش نيست . ممكن است شما در مقدمه اطلاع و آگاهي از موضوع باشيد امّا بعيد است به

مرحله علم و دانش در آن باره رسيده باشيد و اين در بارهي هر موضوعي صدق ميكند ."

اولين استاندار طول ساخت انسان :

اولين استاندار طول به 2900 سال پيش از ميلاد مسيح زماني كه فرعون خوفر تصميم گرفت براي خود كاخي بسازد

بر مي گردد.) وتا آن زمان هيچ تلاشي جهت برقراري استاندارد دائمي ثبت نشده است ( طبق دستور فرعون يك تكه

سنگ از گرانيت سياه با طول مشخص جهت استاندارد طول مشخص شد و آنرا كوبيت سلطنتي ناميداند . بر

طبق اسناد تاريخي طول اين كوبيت برابر طول دست فرعون از آرنج تا نوك انگشتان بوده . )ذراع فرعون(

بر اساس بررسسيهاي انجام شده است مشخص شده كه استفاده از اين استاندارد بر دقت ساخت تاثير به سزاي

داشته، بطوريكه درطول هريك از ابعاد هرم كه 9000 اينچي ) 750 فوت( بوده بيش از 1 / 20 اينچ يا % 3 / خطا

وجود ندارد

آنچه باعث شد اين استاندارد همانند استانداردهاي امروزي موثر واقع شود چند اصل

مهم بوده :

1 -کوبيت سلطنتي بر اساس يك مصوبه حكومتي مشخص و لازم اجرا شد .2 - اين استاندارد بصورت يك شي ، فيزيكي قابل استفاده عملي ارا ئه شده است

3 -در ساخت اين استاندارد از با دوام ترين جنس موجود در آن زمان استفاده شد .4 -استانداردهاي ثانويه اي وجود داشته که بطور تناوبي با اين استاندارد مقايسه

مي شده .5 -اين استاندارد اوليه براي اندازه گيريهاي دقيق مورد استفاده قرار مي گرفته است .

در سال 1790 ميلادي فرهنگستان علوم فرانسه به جمعي از دانشمندان آن زمان ازقبيل

بوردا ، لاگرانژ ، لاپلاس ، سونژ و کندروس ماموريت داد تا درباره يكائي براي طول

که پديرش بين المللي داشته باشد به مشاوره و تحقيق بپردازند.

اين گروه بعد از يكسال تبادل نظر با دانشمندان سرانجان در ماه مارس 1791 به دو نفر

از منجمان فرانسه به نامهاي دالامبر و مشن ماموريت دادند تا طول بين نصف و

النهار دونكرك در فرانسه و بارسلون در اسپانيا را اندازه گيري نمايند .

در اين زمان که مقارن با انقلاب فرانسه بود ، اين دو نفرکار خود را شروع نموده وسرانجام

پس از 9 سال با تحمل مصائب گوناگون موفق شده در سال 1799 ميلادي نتيجه کار

خودرا به فرهنگستان علوم فرانسه ارائه دهند .

بدين ترتيب فرانسه رسما اعلام نمود که هر متر بعنوان يكاي اندازه گيري جديد براي

طول برابر با 5131/0 تواز مي باشد ) تواز واحد اندازه گيري طول آن زمان فرانسه بوده( و

براي اندازه گيري جرم نيز يكاي گرم پيشنهاد شد که معادل وزن يك سانتيمتر مكعب

آب چهار درجه سانتيگراد بود .

در سال 1875 ميلادي بسياري از کشورهاي جهان سيستم متريك را پذيرفته و براي

امضا قرار دادي به نام ” پيمان جهاني متريك ” ) International metric convection )

دورهم جمع شده ودفتر بين المللي اوزان و مقياسها در موزه سور پاريس با نام BIPM

تاسيس کرده .

مترولوژي ( METROLOGY )

مترولوژي ( metrology ) علم اندازه گيري بوده واندازه گيري زبان علم مي باشد . هر زباني از گرامر

ونگارش تشكيل شده است . گرامر يك علم است ولي نگارش يك هنر مي باشد . گرامر زبان اندازه گيري

را مي توان به صورت تحرير نوشت و تدريس نمود ، اما نگارش زبان اندازه گيري فقط با تجريه قابل

پيشرفت مي باشد . زبان اندازه گيري خيلي ساده تراز زبانهاي مانند فرانسوي و روسي مي باشد زيرا هر

فردي در اين مورد مهارتهاي داردو در صورت استفاده صحيح از اين مهارتها نتيجه كار بهتر خواهد بود .

دلايل احتياج به اندازه گيري :1 - براي ساخت هر چيز كه طرح خودمان يا ديگران باشد احتياج به اندازه گيري داريم )اين مورد

درباره تمامي صنعت گران چه ماهر و چه آماتور صدق مي كند(

2 - براي كنترل روش ساخت قطعات ساخته شده توسط ديگران نياز به اندازه گيري مي باشد

3 - براي توضيحات علمي نياز به اندازه گيري مي باشد. بدون اندازه گيري امكان اينكه بتوان

اطلاعات واضحي به فرد ديگري انتقال داد وجود ندارد .

اصطلاحات مترولوژي

تعاريف و اصطلاحاتي كه در زمينه مترولوژي)اندازهگيري( مورداستفاده

قرار ميگيرد داراي معاني خاص و تعريف شدهاي است كه البته با آنچه

در زبان محاوره و روزانه مورد استفاده قرار ميگيرد مغايرتي ندارد .

به منظور يكنواخت كردن اين اصطلاحات در سطح بينالمللي ، گروه

مترولوژي ISO به شش سازمان بينالمللي ديگر كه دست اندركار

مترولوژي بودند پيشنهاد كرد كه به هم بپيوندند و يك فرهنگ لغات

بينالمللي در زمينه علم اندازهگيري فراهم آورند

هفت سازماني که در انتشارفرهنگ لغت علم اندازه شناسي موثر بوده اند :

1-BIPM : INTERNATIONAL BUREAU WEIGHT & MEASURES .2-IEC :INTERNATIONAL ELECTROTECHNICAL COMMISSION .3-IFCC : INTERNATIONAL FEDERATION OF CLINICAL .4-ISO : INTERNATIONAL ORGANIZATION FOR STANDARAZATION.5-IUPAC:INTERNATIONAL UNION OF PURE AND APPLEID CHEMISTRY .6-IUPAP : INTERNATIONAL UNION OF PURE AND APPLEID PHYSICS.7-OIML : INTERNATIONAL ORGANIZATION OF LEGAL METROLOGY .

نتيجه كار گروه فوق بصورت كتابچهاي با عنوان واژهنامه بينالمللي اندازهشناسي

VIM (International vocabulary Basic and General terms in metrology)

در سال 1984 منتشر شد .

اين كتابچه توسط موسسه استاندارد وتحقيقات صنعتي ايران در مرداد ماه 1378

بعنوان “ استاندارد واژه ها واصطلاحات پايه وعمومي اندازه شناسي “ به شماره

4723 منتشر شد .

طول :

يكا اندازهگيري طول متر است که طبق تعريف مسافتي است که نور در مدت ثانيه

در خلاء ميپيمايد.

جرم:

يكا اندازهگيري جرم کيلوگرم است که طبق تعريف جرم يك استوانه از جنس پلاتين ايريديوم

است که در اداره بينالمللي اوزان و مقياسها در موزه سور پاريس نگهداري ميشود.

زمان :

يكا اندازهگيري زمان ثانيه است که طبق تعريف يكثانيه 770,631,192,9 برابر دوره تناوب

تابش متناظربا گذر ميان دوتراز فوق ريز حالت پايه اتم سزيوم 133 مي باشد.

299,792,258

1

دماي ترموديناميكي :

يكا اندازهگيري دماي ترموديناميك کلوين است که طبق تعريف برابر دماي ترمو ديناميك

نقطه سه گانه آب مي باشد.

جريان الكتريكي :

يكا اندازهگيري جريان الكتريكي آمپر است که طبق تعريف جريان ثابتي است که اگر در دو سيم

راست بطول نامحدود و سطح مقطع دايرهاي ناچيز که به فاصله يك متر و موازي که در خلاء

2 نيوتن به ازاي هر متر از طول سيمها ميان آنها ايجاد ميشود. 10 قرار دارند عبور کند و نيرويي برابر 7

شدت روشنايي:

يكا اندازهگيري شدت جريان الكتريكي کاندلا است که طبق تعريف شدت روشنايي ناشي ازتابش عمودي

101 نيوتن ‚ بر سطح برابر مترمربع از جسم سياهي که دماي ذوب پلاتين و فشار 325

برمتر مربع

مقدار ماده :

يكا اندازهگيري مقدار ماده مول است که طبق تعريف مقدار ماده موجود يك دستگاه که

0 کيلوگرم از کربن 12 ./ تعداد ذرات بنيادي آن برابر با تعداد اتمهاي موجود در 012

600,000

1

)VALUE OF A QUANTITY) مقدار يك کميت

بزرگي يك کميت پايه يا فرعي که عمدتا "بصورت يك يكاي اندازهگيري که در عددي ضرب شده بيان شود.

534 نشان مي دهيم C  مثال : دماي يك كوره را بصورت

420 نشان مي دهيم V ولتاژ يك نقطه از مدار الكتريكي را بصورت

:TRUE VALUE (OF QUANTITY) ) مقدار واقعي)يك کميت

مقدار قراردادي مورد توافق يا مقدار تعريف شده از يك کميت ويژه مانند وزن استوانه در موزه مور فرانسه

که بطور قراردادي آن را يك کيلوگرم تعريف کردهاند.

نكته : مقدار واقعي يك کميت يك مفهوم ايدهآل است و در عمل قابل دسترسي نيست . بطور مثال وقتي

2 / ميگوييم وزن يك جسم 2 کيلو گرم است آيا ميتوان آنرا بدين صورت بيان کنيم ؟ 00000000000

2 مميز بينهايت صفر در جلو ( همانطور که مشخص است نميتوان وزن جسم مود نظر را بصورت بالا (

تعريف کنيم . بنابراين وزن واقعي را نمي توان دقيق مشخص نمود.

مقدارواقعي قراردادي CONVENTIONAL TRUE VALUE (OF QUANTITY) :

مقداري که به کميت ويژه نسبت داده مي شود که گاهي بنابه قرارداد با عدم قطعيت مناسب براي يك هدف معيني

پذيرفته ميشود .

مقدار واقعي قراردادي گاهي مقدار نسبت داده شده (Assigned value) يا بهترين برآورد (Best estimate)

يا مقدار قراردادي (Conventional value) و يا مقدار مرجع (Reference value) گفته ميشود .

مثال : نتيجه اي که از کاليبراسيون براي کميت گزارش داده مي شود.

اصول اندازهگيري : PRINCIPLE OF MEASUREMENT

مثال :

1 - پديده ترمو الكتريكي در اندازهگيري دما ) اصول کار ترموکوپل (

2 - اثر داپلر در اندازه گيري سرعت : تغيير فرکانس اموج برگشتي زمانيكه که به سمت جسم متحرك

ارسال شده ودريافت مي شود ازاين تغير فرکانس جهت اندازه گيري سرعت جسم متحرك استفاده مي شود

پايه علمي اندازهگيري را اصول اندازهگيري ميگويند .

روش اندازهگيري :METHOD OF MEASUREMENT

نكته : روش هاي اندازهگيري را به بصورت زير دسته بندي نمود :

1- روش تفاضلي (Differential method)

مقايسه اي

1- مستقيم : 2 - روش صفر (Null method)

انحرافي

2- غير مستقيم

مجموعه عمليات پياپي با ترکيب منطقي جهت اندازهگيريها که بصورت کلي شرح داده ميشود .

مثال :1 ( اگر گيج فشاري را با يك گيج فشار ديگر بطور مستقيم مقايسه شود ) با اعمال فشار يكسان به هر

دو گيج ( اين روش اندازه گيري را روش مستقيم از نوع تفاضلي مي گويند .

2 ( اگر يك وزنه يا به يك وزنه ديگر بوسيله يك ترازوي شاهيندار مقايسه شود روش اندازهگيري از

روش مستقيم ازنوع صفر است .

3 ( اگربا اعمال ولتاژ مشخص به دو سر يك مقاومت و بدست آوردن جريان عبوري از آن وسپس بوسيله

رابطه مقدار مقاومت را بدست مي آوريم اين روش اندازه گيري غير مستقيم مي باشد .

ivR

راهكار اندازهگيري :MEASUREMENT PROCEDURE

مجموعه عملياتي که براي انجام اندازهگيريهاي ويژه مطابق با يك روش يعني بطور مشخص شرح داده

ميشود . روش اندازهگيري بايد به نحوي باشد که براي انجام آن اندازهگيري نيازي به منابع ديگر نباشد .

اندازه MEASURAND :

کميت ويژهاي که اندازهگيري ميشود . مثلا" فشار بخار مقداري آب در 20

نكته : ويژگي يك اندازه ممكن است نياز به بيان وضعيت کميتهائي مانند دما ، فشار ، زمان داشته باشد .

کميت تاثيرگذار MEASURAND :

کميتي غير از کميت اندازه ده که در نتيجه اندازهگيري اثر دارد .

مثال:

تاثير شتاب جاذبه زمين هنگام اعمال فشار توسط “ديد ويد تستر” به گيج فشار

اصول کار " ديد ويد تستر " بدين صورت است که فشار توسط وزنه هاي با جرم دقيق از طريق

پيستوني که به مخزن روغن متصل مي باشد به ”گيج فشار ” فشار وارد مي کند.طبق فرمول فشار

اعمالي توسط وزنه ها با جرم دقيق متناسب با شتاب جاذبه زمين مي باشد .

AmgAFP

:TRANSPARENCY شفافيت در اندازه گيري

V 10 50V

200

100

1   

توانايي يك دستگاه اندازهگيري بطوريكه درحين اندازه گيري در مقدار اندازه ده تاثيري نگذارد.

مثال :

يك ترازوي اندازهگيري جرم در حين اندازه گيري شفاف ميباشد چون تأثيري در مقدار جرم وزنه در حال اندازهگيري ندارد.

مثال :

در دو مدار زيراستفاده ميشودكه كدام حالت ولتمتر V ولتمتري داراي امپدانس ورودي 1 گيگا اهم براي اندازهگيري ولتاژ 1

تقريبا" شفاف و در كدام حالت غير شفاف است ؟

الف )

+-

V

+

-

V1

Vin = 100 V 100

100

R(out) 1M

مقدار واقعي

M V مقدار خوانده شده بوسيله ولت متر

M

V (100 111 ) 49.997

(100 111 ) 100

100

1    

  



+-

V

+

-

V1

Vin = 100 V 5M

5M R(out) 1M

همانطور كه از جوابها مشخص است در حالت الف مولتيمتر تقريبا“ شفاف است . درصورتيكه در حالت ”ب” شفافيتي

وجود ندارد.

ب(

V 5 50V

10

100

1   

V M M V

M M M

(5 111 ) 7.1428

(5 111 ) 5

100

1  





مقدار واقعي

مقدار خوانده شده بوسيله ولت متر

تحلیل اکتشافی در داده ها

تحلیل اکتشافی در داده ها 

*EDA  داده کاوی

* جان توکی 1970

* CDA ....... آزمون فرض      

* خیلی از روش های اکتشافی رویکرد گرافیکی دارند که در زیر چند مورد ذکر می شود. 

1. نمودار جعبه ای 2. هیستوگرام ها یا بافت نگارها 3. نمودارهای چند متغییری 4. نمودار پراکنش 5. نمودار ساقه و برگ 6. نمودارهای کیو کیو 7. شاخص های مرکزی و پراکندگی 8. قانون چبیچف 9. قانون تجربی 10. هم بستگی ها 11. PCA و ....

تحلیل کلاسیک آماری: مساله.....داده...مدل یا آزمون فرض...تحلیل.....نتیجه

تحلیل اکتشافی: مساله.....داده......تحلیل........مدل....نتیجه

بیزی:مساله....داده.. مدل....توزیع پیشین...تحلیل .....نتیجه

انواع روش های تحقیق

چمران منظوری:

کاملترین طبقه بندی ازانواع روشهای تحقیق

۱.علمی :

الف.روش مشاهده  ب.روش همبستگی   ج.روش محاسبه(ضریب همبستگی)    د.روش آزمایشی   ز.روش مصاحبه(آمارها)  ه.پرسشنامه (روش زمینه یابی)

۲.سایرروشه ا:

الف.رجوع به بزرگان   ب.اعتبارقایل شدن به باورهای رایج   ج.رسانه های جمعی   د.روش مرجع   ز.روش قیاسی   ه.روش استقرایی

سعید زاهدی:

- کاملترین طبقه بندی از انواع روش های تحقیق :

1) روش های تحقیق کمی و کیفی

2) روش تحقیق پیمایشی ( زمینه یابی )

3) روش تحقیق همبستگی

4)  روش های تحقیق اقدام پژوهی ، بررسی موردی وعلی_مقایسه ای

5)روش تحقیق آزمایشی

6) روشهای تحقیق تاریخی و قوم نگاری

7) روش تحقیق تحلیل محتوا

8) روش تحقیق فرا تحلیل

احسان الهی‌زاده:

1.تحقیق زمینه یابی

 یک روش  جمع اوری داده هاست که در ان از یک گروه خاص از افراد خواسته میشود تا به تعدادی سوالهای خاص پاسخ دهند.کاری که در این نوع تحقیق صورت میگیرد این است که محقق از گروه بزرگی از مردم به شیوه های مختلف(مصاحبه,پرسشنامه,تلفنی و ...)از مردم سوالهایی در مورد یک موضوع یا عنوان می کند.

ب طور کلی سه هدف اصلی در این روش تحقیقی مورد نظر است

1.توصیف صفات جامعه    2.تبیین      3.کشف

2.تحقیق ازمایشی

هدف از این روش پیدا کردن رابطه علت معلولی بین دو یا چند متغیر میباشد.انجام پژوهش ازمایشی دشوار و در برخی موارد شاید غیر ممکن باشد.ازمایش عالی ترین روش پژوهش است که در ان پژوهشگر توانایی کنترل شرایط ازمایش را دارد.

3.تحقیق میدانی

ازمایش میدانی عبارت است از انجام ازمایش در محیط طبیعی.علت رها کردن ازمایشگاه و انجام ان در محیط طبیعی عبارت اند از

1.افزایش توان ازمایش  2.تعمیم نتایج ب شرایط طبیعی تر  3.تعمیم نتایج ب گروههای مختلف مردم  4.اطمینان از اینکه واکنش ازمودنیها در زمان ازمایش طبیعی است و رفتار انها برای خشنودی ازمایشگر نیست.

4.تحقیق تاریخی

تحقیق تاریخی، از آن دست تحقیقاتی است که بر موضوعی معین که در گذشته و در یک مقطع زمانی مشخص اتفاق افتاده، صورت می‌گیرد. از آنجا که در فاصله دو زمان مشخص در گذشته، رویدادهایی به‌وقوع پیوسته و ابزاری تکمیل گشته است، بنابراین تلاش محقّق در روش تاریخی بر آن است که حقایق گذشته را از طریق جمع‌آوری اطلاعات، ارزشیابی و بررسی صحّت و سقم این اطلاعات، ترکیب دلایل مستدل و تجزیه و تحلیل آنها، به‌صورتی منظّم و عینی ارائه کند و نتایج پژوهشی قابل دفاع را در ارتباط با فرض یا فرض‌های ویژه تحقیق نتیجه بگیرد.

ماهیت پدیده های تاریخی

1. غیر زنده اند   2.تکرارناپذیرند   3.غیر روشمند هستند    4.از ما دورند   5.مجزل نیستند    6.فقط در اسناد نیستند    7.با واسطه مطالعه میشوند

5.پژوهش در عمل

عبارت است مداخله در عملکرد دنیای واقعی در یک مقیاس کوچک و ارزشیابی دقیقی از این مداخله.پژوهش در عمل تابع موقعیت است و با تلاش برای حل ان در حوزه تعیین و تعریف شدهادامه پیدا میکند.این پژوهش غالبا به صورت گروهی از پژوهشگران اجرا میشود.

6.پژوهش پس رویدادی

از نظر معنی عبارت است از از انچه بعدا انجام میشود.

تحقیق پس رویدادی عبارت است از مطالعه عینی و منظمی که در ان پژوهشگر کنترل مستقیم بر متغییرهای مستقل را ندارد.در این روش استتناج رابطه علی بین متغیرها بدون مداخله مستقیم در متغییرهای مستقل و وابسته صورت میپذیرد.

این تحقیق در دو نوع طرح قابل تشخیص است: 1.علی   2.علی ـمقایسه ای

7.تحقیق کیفی

تحقیق كیفی عبارت از مجموعه فعالیت‌هایی(چون مشاهده، مصاحبه و شركت گسترده در فعالیت‌های پژوهشی) است، كه هركدام به‌نحوی محقّق را در كسب اطلاعات دست اول، درباره‌ی موضوع مورد تحقیق یاری می‌دهند. بدین‌ترتیب، از اطلاعات جمع‌آوری شده، توصیف‌های تحلیلی، ادراكی و طبقه‌بندی‌شده حاصل می‌شود. در روش مورد بحث دسترسی به اطلاعات؛ یعنی زندگی كردن با مردم مورد پژوهش، یادگیری فرهنگ آن‌ها، از جمله مبانی ارزشی، عقیدتی و رفتاری، زبان و تلاش برای درك احساس، انگیزش و هیجان‌های آن‌ها است. محقق كیفی، رفتار اجتماعی را به این دلیل درك می‌كند كه خود را به‌جای دیگران قرار می‌دهد.

محمدصابر حاجی‌یوسفی:

طبقه‌بندي تحقيق 

- بر مبناي هدف گرا (Research by purpose) 

الف. تحقيقات بنيادي (پايه) (Basic res) 

ب. تحقيقات کاربردي (Applied res) 

ج. تحقيقات ارزيابي (Evaluation res) 

د. تحقيق و توسعه (R & D) 

و. تحقيق عملي (کاري) (Actoin res)  

2- طبقه بندي تحقيق بر حسب روش (Rsearch by method) 

الف. تحقيق تاريخي (Historical res) 

ب. تحقيق توصيفي (Descriptive res) 

ج. تحقيق پيمايشي (زمينه يابي) (Survey res) 

د. تحقيق تحليل محتوا (Content analysis res) 

3- انواع روش‌هاي تحليل محتوا (Content analysis) 

الف. مطالعه ميداني (Field research) 

ب. مورد کاوي (Case study) 

ج. تحقيق همبستگي (Correlational research) 

د. آزمايش ميداني 

ن. تحقيقات علمي- آزمايشي 

و. تحقيق علمي – تطبيقي

وحید ردایی:

 انواع روشهای تحقیق

پایه هر علمی روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم به کار می رود. ممکن است از «روش تحقیق» معانی متمایزی استنباط شود، در اینجا منظور از روش تحقیق یک فرآیند نظام مند برای یافتن پاسخ یک پرسش یا راه حل یک مساله است.

از جمله عوامل موثر در انتخاب روش تحقیق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

نوع مساله مورد تحقیق، مرحله تعمق درباره تحقیق و علاقه شخصی محقق و نوع تحقیق

روش های تحقیق را با معیارهای مختلفی دسته بندی می کنند که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

طبقه بندی تحقیقات بر مبنای هدف (By Purpose)

در طبقه بندی تحقیقات بر حسب اهداف، قبل از هر چیز بر میزان کاربرد مستقیم یافته ها و درجه تعمیم پذیری آنها در شرایط دیگر توجه می شود. باید توجه داشت که طبقه بندی تحقیقات بر اساس نوع هدفشان ضرورتاً به معنای وجود مرزهای مشخص بین انواع تحقیقات نیست، بلکه اکثر این تحقیقات در یک امتداد قرار دارند و با هم وابستگی های مفهومی دارند.

۱) تحقیقات بنیادی (پایه ای) (Basic Research)

تحقیقات بنیادی به کشف قوانین و اصول علمی می پردازد و درصدد توسعه مجموعه دانسته های موجود درباره اصول و قوانین علمی است. ممکن است یک پژوهش بنیادی در زمانی که انجام می شود کاربرد عینی و مشخصی نداشته باشد اما در دراز مدت مبنایی برای توسعه دانایی و انجام سایر پژوهش ها خواهد بود.

هدف این نوع تحقیق ایجاد نظریه از طریق کشف اصول یا قواعد کلی است و توجهی به کاربرد عملی یافته ندارد، نتایج این گونه تحقیق اغلب مجرد و کلی است. (هدف از این نوع تحقیق بیشتر نظریه پردازی است. ) از جمله مشخصات تحقیقات پایه ای می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کسب شناخت های کلی 

• ثبت و ضبط جامع 

• وقت گیر بودن (برای کشف مجهول، زمان طولانی نیاز است.) 

• هزینه بر بودن (نیاز به منابع مالی زیاد دارد.) 

• معمولاً بوسیله مراکز علمی و دانشگاهی انجام می شود.

تحقیقات بنیادی خود بر دو نوع تجربی و نظری است. در تحقیقات بنیادی تجربی، داده ها و اطلاعات اولیه با استفاده از روش های آزمایش، مشاهده، مصاحبه و … گردآوری شده و از طریق روش های آماری مورد تجزیهو تحلیل قرار می گیرد. در تحقیقات بنیادی نظری، اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه ای گردآوری شده و سپس به روش های مختلف استدلال مورد تجزیه و تحلیل عقلانی قرار گرفته و نتیجه گیری می شود.

۲) تحقیقات کاربردی (Applied Research)

تحقیقات کاربری تحقیقاتی هستند که نظریه ها، قانونمندی ها، اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین می شوند را برای حل مسایل اجرایی و واقعی به کار می گیرد. (غالباً در تحقیقات کاربردی، اصول علمی تدوین شده در تحقیقات پایه، مبنای کاربردی شدن قرار می گیرند.)

این تحقیقات بر روی یافتن راه حل مسائل فوری با ماهیت عملی متمرکز می شود و بنابراین این تحقیقات جنبه عملی داشته (نتایج این تحقیق عینی و مشخص است.) و معمولاً خود محققین در کاربرد نتایج دخیل می باشند. این نوع تحقیق برای بکار بردن شیوه جدید در جهت زندگی بهتر در جامعه به کار برده می شود. از جمله مشخصات تحقیقات کاربردی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• از نظر زمانی زودتر از تحقیقات بنیادی انجام می گیرند. 

• درآمد زا هستند و به همین دلیل طرفداران بیشتری دارند. 

• عمدتا توسط سازمانهای دولتی و خصوصی و کارخانه ها انجام می پذیرند.

۳) تحقیق و توسعه (Research & Development = R&D)

فرایندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرایند، روش ها و برنامه ها، شناسایی نیاز یا استعداد، پیدایش اندیشه ها، آفرینش طراحی، تولید، معرفی و انتشار یک محصول و فرایند یا نظام فناوری تازه، انجام می شود .می توان اینگونه گفت که این تحقیقات بیشتر با رویکرد به آینده و پیشرفت علوم صورت می گیرد.

هدف اصلی فعالیت های R&D نظریه پردازی یا آزمون نظریه نیست بلکه توسعه محصولات یا فرایندهای جدید، تدوین یا تهیه برنامه ها ، طرح ها و امثال آن است. با وجود پر هزینه بودن اجرای چرخه تحقیق و توسعه این چرخه، رشد و توسعه آتی را فراهم می سازد.

۴) تحقیقات عملی (Action Research)

در این تحقیق که به صورت عملی می باشد فرد به دنبال پیدا کردن راه حل و بررسی درست درباره موضوع خاص مربوط به خود می باشد که نتیجه آن منجر به شناخت در رابطه با موضوع مورد نظر خود می باشد. هدف اصلی تحقیق عملی، حل یک مساله خاص است و نه کمک به توسعه نظریه های علمی. (این نوع تحقیق بر کاربرد فوری و موقعیت های محلی متمرکز است و به ایجاد نظریه یا کاربرد عمومی یافته ها توجهی ندارد و در واقع تحقیق عملی پاسخ های فوری برای مسائلی فراهم می کند که نمی توانند مدت زیادی در انتظار راه حل های نظری باقی بمانند.)

این تحقیقات را می توان تحقیقات حل مساله یا حل مشکل نیز نامید. زیرا نتایج آن مستقیماً برای حل مساله به کار گرفته می شود.البته بایستی توجه داشت که نقش این نوع تحقیقات در پیشرفت علم محدود است.

دکتر خاکی در کتاب روش تحقیق خود نوع دیگری تحقیق با عنوان تحقیق ارزیابی را معرفی می کند. وی بیان می دارد : این نوع تحقیقات، فرایندی جهت جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای تصمیم گیری هستند. (منظور از ارزیابی، انتخاب یک راه کار به منظور اتخاذ تصمیم است.)

طبقه بندی تحقیقات بر مبنای ماهیت و روش (By Method)

1) روش تحقیق تجربی 

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه ها مورد استفاده قرار می گیرد. هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرک ها، روش ها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می باشد.

از خصوصیات روش تجربی این است که ضمن دستکاری یا مداخله در متغیرها (Manipulation or Intervention) و کنترل شرایط (control) نتایج بدست آمده را در مورد گروهی که با انتساب (Randomization) تصادفی انتخاب شده اند، مورد مشاهده قرار می دهد.

در این تحقیق پژوهشگران به منظور کشف روابط علت و معلولی یک یا چند گروه را به عنوان گروه تجربی تحت شرایط خاص )متغیر مستقل (قرار می دهد و نتایج را )متغیر وابسته) با گروه و یا گروههای گواه(گروه شاهد یا کنترل) که تحت چنان شرایطی نبوده اند مقایسه می کند و از این رهگذر به چگونگى تأثیر آن شرایط خاص در رفتار گروه تجربى پى می برد.

هنگامی که انتخاب افراد تحت تجربه بصورت تصادفی ممکن نباشد و یا نتوان متغیرهای مستقل را کاملاً دستکاری و یا در آنها مداخله نمود از روش تحقیق نیمه تجربی (Quasi‐Experimental) یا شبیه تجربی استفاده می شود.

از جمله شرایط ضروری یک تحقیق تجربی می توان به کنترل (جلوگیری از ورود متغیرهای مزاحم و مداخله گر)، انتخاب تصادفی، تکرار آزمایش و قابلیت تعمیم اشاره کرد.

روشها و طرح های اجرای تحقیق تجربی:

۱) آزمایش با استفاده از یک گروه آزمودنی

که می توان به صورت پس آزمون (آزمون پس از در معرض متغیر قرار گرفتن) و پیش آزمون و پس آزمون (آزمون قبل از تاثیر و بعد از تاثیر متغیر و مقایسه آن دو) آن را انجام داد.

(۲آزمایش با استفاده از دو گروه (مشاهده و آزمایش)

در این روش ابتدا افراد به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم می شوند. گروه اول، گروه آزمایش و گروه دوم، گروه کنترل نامیده می شود. این روش به دو صورت انجام می شود : پس آزمون (گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و آنگاه از هر دو گروه آزمایش به عمل می آید و نتایج آن دو با هم مقایسه می شود.) و پیش آزمون و پس آزمون (قبل از تاثیر متغیر هر دو گروه مورد آزمایش قرار می گیرند. سپس گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و پس از آن از هر دو گروه آزمون به عمل می آید و نتایج دو آزمون با همدیگر مقایسه می شود. ) آن را انجام داد.

(۳آزمایش با استفاده از چند گروه

این روش به صور مختلفی انجام می شود : استفاده از طرح چهار گروهی سولومون، طرح پس آزمون چند گروهی و استفاده از پیش آزمون و پس آزمون گروهی (تفاوت این روش با روش قبل انتخاب بیش از سه گروه متجانس برای اجرای آزمایش است.)

(۴آزمایش با استفاده از روش تکرار آزمون

این روش چه با استفاده از یک گروه و چه استفاده از دو گروه متجانس انجام می شود.در اینجا محقق سعی می کند گروه آزمایش را به دفعات تحت تاثیر متغیرهای مستقل قرار دهد .

۲) روش تحقیق تاریخی (Historical Research)

در روش تاریخى موضوع معینى که در گذشته در یک مقطع زمانى اتفاق افتاده است، بررسى مى شود. محقق در آن مى کوشد، از طریق گردآورى اطلاعات )اسناد و مدارک( مربوط به موضوعى تاریخى و بررسى صحت و سقم آن اطلاعات و نیز تجزیه و تحلیل آنها به کشف حقایق مربوط به آن موضوع دست پیدا کند.

از جمله مشکلات خاص روش تحقیق تاریخی، قابل تکرار و مشاهده مستقیم نبودن رویدادهای تاریخی است.(محقق در صحنه حضور ندارد و نمی تواند متغیر ها را شناسایی کند و امکان تهیه مدارک را ندارد و گاهاً بعضی از منابع اعتبار سندیت ندارند.) تحقیقات تاریخی با اهدافی چون ۱) به دست آوردن دیدگاه روشنی از زمان حال و ۲) اطلاع از آنچه در گذشته اتفاق افتاده است، ممکن است انجام شود.

در این نوع تحقیق منابع اطلاعات به منابع اولیه و ثانویه تقسیم می شوند. منابع اولیه شامل اطلاعات دست اول مانند اسناد است و منابع ثانویه شامل اطلاعات دست دوم نظیر گزارش یک شخص ثالث از واقعه است. (شخص ثالث شاهد عینی واقعه نبوده است.)

از جمله منابع تحقیق تاریخی می توان به مواردی چون منابع مکتوب، منابع شفاهی، منابع تصویری، منابع ساختمانی، منابع مادی و ابزاری و اسناد اکترونیکی اشاره کرد.

انواع روش تحقیق تاریخی

۱) روش تحلیل تاریخی : تجزیه و تحلیل سیر تاریخی تغییرات اجتماعی و تحول ارزش ها در یک جامعه معین

۲) روش تحلیل شباهتهای ساختاری : مقایسه تاریخی دو موضوع از لحاظ ساختاری و کارکردی مبتنی بر تاثیر متقابل به طور همزمان

۳) روش تحلیل کارکردی : تجزیه و تحلیل تغییرات و دگرگونی های ایجاد شده در کارکردهای سازمانهای اجتماعی

۳) روش تحقیق توصیفی (Descriptive Research)

هدف محقق از انجام این نوع پژوهش توصیف عینی .واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع می باشد. پژوهشگر در اینگونه تحقیقات سعی می کند تا نتایج عینی از موقعیت را بیان کند. این تحقیق در پاسخ به سوالاتی مانند چقدر؟ ، چه کسی؟ و چه اتفاقی دارد می افتد؟ است. تحقیق توصیفی،شامل جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه یا پاسخ به سوالات مربوط به وضعیت فعلی موضوع مورد مطالعه می باشد (تمرکز اصلی در درجه اول به زمان حال است.) و این تحقیق آنچه را که هست توصیف و تفسیر می کند.

در این نوع تحقیق، نقش محقق تعیین کننده مشاهدات و توصیفات است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفا برای شناخت شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. در این نوع تحقیق در پی چگونگی یک موضوع است. اطلاعات توصیفی معمولاً به وسیله ی پرسشنامه، مشاهده و مصاحبه جمع آوری می شود.

انواع تحقیقات توصیفی :

۱) تحقیق توصیفی زمینه یابی (پیمایشی) : به مطالعه ویژگی ها و صفات افراد جامعه می پردازد و وضعیت فعلی جامعه را در قالب چند صفت یا متغیر مانند سن، جنس، وزن و غیره مورد بررسی قرار می دهد. تحقیق زمینه یابی غالبا زمانی به کار برده می شود که محقق قصد جمع آوری اطلاعات ، نظیر درصد افرادی که موافق یا مخالف یک عقیده مشخص هستند، را دارد. تفاوت اصلی این روش با روش تجربی این است که در روش تجربی تغییر خصوصیات افراد و متغیر ها با دخالت آزمایشگر صورت می گیرد.

۲) روش تحقیق موردی (ژرفا نگر) : در پژوهش موردى حوزه تحقیق یک مورد خاص نظیر یک فرد یا یک خانواده یا یک گروه یا یک مؤسسه و یا یک جامعه محدود است و پژوهشگر در آن تلاش مى کند، ویژگى هاى خاص آن یک مورد را به طور جامع بررسى کند. موردى بودن پژوهش این امتیاز را دارد که محقق مى تواند به نتایج دقیق تر و عمیق ترى از آن دست پیدا کند و این عیب را دارد که نمى توان یافته هاى تحقیق مربوط به آن را به موارد دیگر تعمیم داد.

۳) تحلیلی (تحلیل محتوا) : به منظور توصیف عینی و کیفی محتوای مفاهیم به صورت نظام دار انجام می شود. در واقع قلمرو این تحقیق را متنهای مکتوب، شفاهی و تصویری درباره موضوعی خاص تشکیل می دهد.

قوم نگاری

۴) تحقیق همبستگی یا همخوانی (Correlational Research)

این تحقیقات برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می پذیرد ولی الزاما کشف رابطه علت و معلولی مورد نظر نیست. (تحقیق همبستگی هرگز یک رابطه ی علت و معلولی را روشن نمی کند، بلکه صرفاً وجود یک رابطه را توصیف می کند.) در این نوع از پژوهش نیز حوزه تحقیق موارد بسیارى را دربرمى گیرد؛ اما محقق در آن مى کوشد، دو یا چند دسته از اطلاعات مختلف مربوط به یک گروه یا یک دسته از اطلاعات مربوط به دو یا چند گروه مختلف را با هم مقایسه کند؛ به این منظور که رابطه یک یا چند عامل را با یک یا چند عامل دیگر کشف کند و میزان همبستگى میان آنها را به دست آورد.

همبستگی می تواند به صورت مثبت (جهت تغییر در یک متغیر با جهت تغییر در متغیر دیگر همسو باشد.)، منفی (جهت تغییرات یک متغیر با جهت تغییرات متغیر دیگر همسو نباشد.) و بدون همبستگی باشد.

۵) تحقیقات علی (پس رویدادی) 

در اینگونه تحقیقات کشف علت ها یا عوامل بروز یک رویداد یا حادثه یا پدیده مد نظر است.

در یک تحقیق علی مطلوب محقق باید سه دسته متغیر داشته باشد:

۱) متغیرهای اصلی که نقش موثر و مثبتی در بروز پدیده داشته اند.

۲) متغیرهایی که نقش بازدارنده و منفی در رابطه با بروز پدیده داشته اند.

۳) متغیرهای زمینه ساز که هموارکننده راه برای اثرگذاری متغیرهای اصلی بوده اند.

با استفاده از درخت تصمیم گیری و پاسخ به سوالات آن می توانید روش مناسب برای تحقیق خود را انتخاب کنید.

 

سجاد دوست‌کام:

طبقه بندی تحقیق بر مبناي هدف گرا 

(Basic res) الف. تحقيقات بنيادي پايه  

(Applied res) ب. تحقيقات كاربردي

(Evaluation res) ج. تحقيقات ارزيابي

(R & D) د. تحقيق و توسعه

(Actoin res) و. تحقيق عملي كاري

طبقه بندي تحقيق بر حسب روش

(Historical res)الف. تحقيق تاريخی

(Descriptive res) ب. تحقيق توصيفي

(Survey res) ج. تحقيق پيمايشي زمينه يابي

(Content analysis res) د. تحقيق تحليل محتوا

انواع روش هاي تحليل محتوا

(Field research) الف. مطالعه ميداني

(Case study) ب. مورد كاوي

(Correlational research) ج. تحقيق همبستگي

د. آزمايش ميداني

ن. تحقيقات علي - آزمايشي

و. تحقيق علي – تطبيقي

                                                                             

فهمین کوهی:

برمبنای هدف:1:تحقیق کاربردی2:تحقیق بنیادی3:تحقیق ارزیابی4:تحقیق وتوسعه5:تحقیق عملی.

برمبنای روش:1:تاریخی2:توصیفی3:پیمایشی(پیش زمینه)4:تحلیل محتوا5:مطالعه میدانی6:موردکاوی7:همبستگی8:ازمایش میدانی9:علمی-ازمایشی10:علمی-تطبیقی.

برمبنای گرداوری داده ها:1:توصیفی2:ازمایشی.

برمبنای زمان:1:گذشته گرا2:اینده گرا.

ازمنظرکارکرد:1:نتیجه گرا2:تصمیم گرا.

ازمنظرداده ها:1:کمی2:کیفی.

نکته:تعین کننده ی نوع روش تحقیق مربوط به ماهیت سوال موردبررسی ونوع اطلاعاتی است که برای شناخت موضوع جمع اوری میشود.

دورویکردتحقیق:1:خردگرایانه2:طبیعت گرایانه.

بهنام رزمی:

***طبقه بندی تحقیقات بر مبنای هدف (By Purpose)

در طبقه بندی تحقیقات بر حسب اهداف، قبل از هر چیز بر میزان کاربرد مستقیم یافته ها و درجه تعمیم پذیری آنها در شرایط دیگر توجه می شود. باید توجه داشت که طبقه بندی تحقیقات بر اساس نوع هدفشان ضرورتاً به معنای وجود مرزهای مشخص بین انواع تحقیقات نیست، بلکه اکثر این تحقیقات در یک امتداد قرار دارند و با هم وابستگی های مفهومی دارند.

۱ تحقیقات بنیادی- پایه ای (Basic Research)

تحقیقات بنیادی به کشف قوانین و اصول علمی می پردازد و درصدد توسعه مجموعه دانسته های موجود درباره اصول و قوانین علمی است. ممکن است یک پژوهش بنیادی در زمانی که انجام می شود کاربرد عینی و مشخصی نداشته باشد اما در دراز مدت مبنایی برای توسعه دانایی و انجام سایر پژوهش ها خواهد بود.

هدف این نوع تحقیق ایجاد نظریه از طریق کشف اصول یا قواعد کلی است و توجهی به کاربرد عملی یافته ندارد، نتایج این گونه تحقیق اغلب مجرد و کلی است. (هدف از این نوع تحقیق بیشتر نظریه پردازی است. ) از جمله مشخصات تحقیقات پایه ای می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کسب شناخت های کلی

• ثبت و ضبط جامع

• وقت گیر بودن (برای کشف مجهول، زمان طولانی نیاز است.)

• هزینه بر بودن (نیاز به منابع مالی زیاد دارد.)

• معمولاً بوسیله مراکز علمی و دانشگاهی انجام می شود. 

تحقیقات بنیادی خود بر دو نوع تجربی و نظری است. در تحقیقات بنیادی تجربی، داده ها و اطلاعات اولیه با استفاده از روش های آزمایش، مشاهده، مصاحبه و … گردآوری شده و از طریق روش های آماری مورد تجزیهو تحلیل قرار می گیرد. در تحقیقات بنیادی نظری، اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه ای گردآوری شده و سپس به روش های مختلف استدلال مورد تجزیه و تحلیل عقلانی قرار گرفته و نتیجه گیری می شود.

۲ تحقیقات کاربردی (Applied Research)

تحقیقات کاربری تحقیقاتی هستند که نظریه ها، قانونمندی ها، اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین می شوند را برای حل مسایل اجرایی و واقعی به کار می گیرد. (غالباً در تحقیقات کاربردی، اصول علمی تدوین شده در تحقیقات پایه، مبنای کاربردی شدن قرار می گیرند.)

این تحقیقات بر روی یافتن راه حل مسائل فوری با ماهیت عملی متمرکز می شود و بنابراین این تحقیقات جنبه عملی داشته (نتایج این تحقیق عینی و مشخص است.) و معمولاً خود محققین در کاربرد نتایج دخیل می باشند. این نوع تحقیق برای بکار بردن شیوه جدید در جهت زندگی بهتر در جامعه به کار برده می شود. از جمله مشخصات تحقیقات کاربردی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• از نظر زمانی زودتر از تحقیقات بنیادی انجام می گیرند.

• درآمد زا هستند و به همین دلیل طرفداران بیشتری دارند.

• عمدتا توسط سازمانهای دولتی و خصوصی و کارخانه ها انجام می پذیرند.

•

۳ تحقیق و توسعه (Research & Development = R&D)

فرایندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرایند، روش ها و برنامه ها، شناسایی نیاز یا استعداد، پیدایش اندیشه ها، آفرینش طراحی، تولید، معرفی و انتشار یک محصول و فرایند یا نظام فناوری تازه، انجام می شود .می توان اینگونه گفت که این تحقیقات بیشتر با رویکرد به آینده و پیشرفت علوم صورت می گیرد.

هدف اصلی فعالیت های R&D نظریه پردازی یا آزمون نظریه نیست بلکه توسعه محصولات یا فرایندهای جدید، تدوین یا تهیه برنامه ها ، طرح ها و امثال آن است. با وجود پر هزینه بودن اجرای چرخه تحقیق و توسعه این چرخه، رشد و توسعه آتی را فراهم می سازد.

۴  تحقیقات عملی (Action Research)

در این تحقیق که به صورت عملی می باشد فرد به دنبال پیدا کردن راه حل و بررسی درست درباره موضوع خاص مربوط به خود می باشد که نتیجه آن منجر به شناخت در رابطه با موضوع مورد نظر خود می باشد. هدف اصلی تحقیق عملی، حل یک مساله خاص است و نه کمک به توسعه نظریه های علمی. (این نوع تحقیق بر کاربرد فوری و موقعیت های محلی متمرکز است و به ایجاد نظریه یا کاربرد عمومی یافته ها توجهی ندارد و در واقع تحقیق عملی پاسخ های فوری برای مسائلی فراهم می کند که نمی توانند مدت زیادی در انتظار راه حل های نظری باقی بمانند.)

این تحقیقات را می توان تحقیقات حل مساله یا حل مشکل نیز نامید. زیرا نتایج آن مستقیماً برای حل مساله به کار گرفته می شود.البته بایستی توجه داشت که نقش این نوع تحقیقات در پیشرفت علم محدود است.

دکتر خاکی در کتاب روش تحقیق خود نوع دیگری تحقیق با عنوان تحقیق ارزیابی را معرفی می کند. وی بیان می دارد : این نوع تحقیقات، فرایندی جهت جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای تصمیم گیری هستند. (منظور از ارزیابی، انتخاب یک راه کار به منظور اتخاذ تصمیم است.)

***طبقه بندی تحقیقات بر مبنای ماهیت و روش (By Method)

1) روش تحقیق تجربی 

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه ها مورد استفاده قرار می گیرد. هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرک ها، روش ها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می باشد.

از خصوصیات روش تجربی این است که ضمن دستکاری یا مداخله در متغیرها (Manipulation or Intervention) و کنترل شرایط (control) نتایج بدست آمده را در مورد گروهی که با انتساب (Randomization) تصادفی انتخاب شده اند، مورد مشاهده قرار می دهد.

در این تحقیق پژوهشگران به منظور کشف روابط علت و معلولی یک یا چند گروه را به عنوان گروه تجربی تحت شرایط خاص )متغیر مستقل (قرار می دهد و نتایج را )متغیر وابسته) با گروه و یا گروههای گواه(گروه شاهد یا کنترل) که تحت چنان شرایطی نبوده اند مقایسه می کند و از این رهگذر به چگونگى تأثیر آن شرایط خاص در رفتار گروه تجربى پى می برد.

هنگامی که انتخاب افراد تحت تجربه بصورت تصادفی ممکن نباشد و یا نتوان متغیرهای مستقل را کاملاً دستکاری و یا در آنها مداخله نمود از روش تحقیق نیمه تجربی (Quasi‐Experimental) یا شبیه تجربی استفاده می شود.

از جمله شرایط ضروری یک تحقیق تجربی می توان به کنترل (جلوگیری از ورود متغیرهای مزاحم و مداخله گر)، انتخاب تصادفی، تکرار آزمایش و قابلیت تعمیم اشاره کرد.

روشهاوطرح های اجرای تحقیق تجربی:

۱  آزمایش با استفاده از یک گروه آزمودنی

که می توان به صورت پس آزمون (آزمون پس از در معرض متغیر قرار گرفتن) و پیش آزمون و پس آزمون (آزمون قبل از تاثیر و بعد از تاثیر متغیر و مقایسه آن دو) آن را انجام داد.

 ۲ آزمایش با استفاده از دو گروه (مشاهده و آزمایش)

در این روش ابتدا افراد به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم می شوند. گروه اول، گروه آزمایش و گروه دوم، گروه کنترل نامیده می شود. این روش به دو صورت انجام می شود : پس آزمون (گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و آنگاه از هر دو گروه آزمایش به عمل می آید و نتایج آن دو با هم مقایسه می شود.) و پیش آزمون و پس آزمون (قبل از تاثیر متغیر هر دو گروه مورد آزمایش قرار می گیرند. سپس گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و پس از آن از هر دو گروه آزمون به عمل می آید و نتایج دو آزمون با همدیگر مقایسه می شود. ) آن را انجام داد.

۳ آزمایش با استفاده از چند گروه

این روش به صور مختلفی انجام می شود : استفاده از طرح چهار گروهی سولومون، طرح پس آزمون چند گروهی و استفاده از پیش آزمون و پس آزمون گروهی (تفاوت این روش با روش قبل انتخاب بیش از سه گروه متجانس برای اجرای آزمایش است.)

 ۴آزمایش با استفاده از روش تکرار آزمون

این روش چه با استفاده از یک گروه و چه استفاده از دو گروه متجانس انجام می شود.در اینجا محقق سعی می کند گروه آزمایش را به دفعات تحت تاثیر متغیرهای مستقل قرار دهد .

۲ روش تحقیق تاریخی (Historical Research)

در روش تاریخى موضوع معینى که در گذشته در یک مقطع زمانى اتفاق افتاده است، بررسى مى شود. محقق در آن مى کوشد، از طریق گردآورى اطلاعات )اسناد و مدارک( مربوط به موضوعى تاریخى و بررسى صحت و سقم آن اطلاعات و نیز تجزیه و تحلیل آنها به کشف حقایق مربوط به آن موضوع دست پیدا کند.

از جمله مشکلات خاص روش تحقیق تاریخی، قابل تکرار و مشاهده مستقیم نبودن رویدادهای تاریخی است.(محقق در صحنه حضور ندارد و نمی تواند متغیر ها را شناسایی کند و امکان تهیه مدارک را ندارد و گاهاً بعضی از منابع اعتبار سندیت ندارند.) تحقیقات تاریخی با اهدافی چون ۱) به دست آوردن دیدگاه روشنی از زمان حال و ۲) اطلاع از آنچه در گذشته اتفاق افتاده است، ممکن است انجام شود.

در این نوع تحقیق منابع اطلاعات به منابع اولیه و ثانویه تقسیم می شوند. منابع اولیه شامل اطلاعات دست اول مانند اسناد است و منابع ثانویه شامل اطلاعات دست دوم نظیر گزارش یک شخص ثالث از واقعه است. (شخص ثالث شاهد عینی واقعه نبوده است.)

از جمله منابع تحقیق تاریخی می توان به مواردی چون منابع مکتوب، منابع شفاهی، منابع تصویری، منابع ساختمانی، منابع مادی و ابزاری و اسناد اکترونیکی اشاره کرد.

انواع روش تحقیق تاریخی

۱  روش تحلیل تاریخی : تجزیه و تحلیل سیر تاریخی تغییرات اجتماعی و تحول ارزش ها در یک جامعه معین

۲  روش تحلیل شباهتهای ساختاری : مقایسه تاریخی دو موضوع از لحاظ ساختاری و کارکردی مبتنی بر تاثیر متقابل به طور همزمان

۳  روش تحلیل کارکردی : تجزیه و تحلیل تغییرات و دگرگونی های ایجاد شده در کارکردهای سازمانهای اجتماعی

۳  روش تحقیق توصیفی (Descriptive Research)

هدف محقق از انجام این نوع پژوهش توصیف عینی .واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع می باشد. پژوهشگر در اینگونه تحقیقات سعی می کند تا نتایج عینی از موقعیت را بیان کند. این تحقیق در پاسخ به سوالاتی مانند چقدر؟ ، چه کسی؟ و چه اتفاقی دارد می افتد؟ است. تحقیق توصیفی،شامل جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه یا پاسخ به سوالات مربوط به وضعیت فعلی موضوع مورد مطالعه می باشد (تمرکز اصلی در درجه اول به زمان حال است.) و این تحقیق آنچه را که هست توصیف و تفسیر می کند.

در این نوع تحقیق، نقش محقق تعیین کننده مشاهدات و توصیفات است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفا برای شناخت شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. در این نوع تحقیق در پی چگونگی یک موضوع است. اطلاعات توصیفی معمولاً به وسیله ی پرسشنامه، مشاهده و مصاحبه جمع آوری می شود.

***انواع تحقیقات توصیفی :

۱  تحقیق توصیفی زمینه یابی (پیمایشی) : به مطالعه ویژگی ها و صفات افراد جامعه می پردازد و وضعیت فعلی جامعه را در قالب چند صفت یا متغیر مانند سن، جنس، وزن و غیره مورد بررسی قرار می دهد. تحقیق زمینه یابی غالبا زمانی به کار برده می شود که محقق قصد جمع آوری اطلاعات ، نظیر درصد افرادی که موافق یا مخالف یک عقیده مشخص هستند، را دارد. تفاوت اصلی این روش با روش تجربی این است که در روش تجربی تغییر خصوصیات افراد و متغیر ها با دخالت آزمایشگر صورت می گیرد.

۲  روش تحقیق موردی (ژرفا نگر) : در پژوهش موردى حوزه تحقیق یک مورد خاص نظیر یک فرد یا یک خانواده یا یک گروه یا یک مؤسسه و یا یک جامعه محدود است و پژوهشگر در آن تلاش مى کند، ویژگى هاى خاص آن یک مورد را به طور جامع بررسى کند. موردى بودن پژوهش این امتیاز را دارد که محقق مى تواند به نتایج دقیق تر و عمیق ترى از آن دست پیدا کند و این عیب را دارد که نمى توان یافته هاى تحقیق مربوط به آن را به موارد دیگر تعمیم داد.

۳) تحلیلی (تحلیل محتوا) : به منظور توصیف عینی و کیفی محتوای مفاهیم به صورت نظام دار انجام می شود. در واقع قلمرو این تحقیق را متنهای مکتوب، شفاهی و تصویری درباره موضوعی خاص تشکیل می دهد.

قوم نگاری

۴ تحقیق همبستگی یا همخوانی (Correlational Research)

این تحقیقات برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می پذیرد ولی الزاما کشف رابطه علت و معلولی مورد نظر نیست. (تحقیق همبستگی هرگز یک رابطه ی علت و معلولی را روشن نمی کند، بلکه صرفاً وجود یک رابطه را توصیف می کند.) در این نوع از پژوهش نیز حوزه تحقیق موارد بسیارى را دربرمى گیرد؛ اما محقق در آن مى کوشد، دو یا چند دسته از اطلاعات مختلف مربوط به یک گروه یا یک دسته از اطلاعات مربوط به دو یا چند گروه مختلف را با هم مقایسه کند؛ به این منظور که رابطه یک یا چند عامل را با یک یا چند عامل دیگر کشف کند و میزان همبستگى میان آنها را به دست آورد.

همبستگی می تواند به صورت مثبت (جهت تغییر در یک متغیر با جهت تغییر در متغیر دیگر همسو باشد.)، منفی (جهت تغییرات یک متغیر با جهت تغییرات متغیر دیگر همسو نباشد.) و بدون همبستگی باشد.

۵  تحقیقات علی (پس رویدادی)

در اینگونه تحقیقات کشف علت ها یا عوامل بروز یک رویداد یا حادثه یا پدیده مد نظر است.

در یک تحقیق علی مطلوب محقق باید سه دسته متغیر داشته باشد:

۱) متغیرهای اصلی که نقش موثر و مثبتی در بروز پدیده داشته اند.

۲) متغیرهایی که نقش بازدارنده و منفی در رابطه با بروز پدیده داشته اند.

۳) متغیرهای زمینه ساز که هموارکننده راه برای اثرگذاری متغیرهای اصلی بوده اند.

با استفاده از درخت تصمیم گیری و پاسخ به سوالات آن می توانید روش مناسب برای تحقیق خود را انتخاب کنید.

محمد  نبوی:

کامل ترین طبقه بندی از انواع روش های تحقیق:

 روشهای تحقیق به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: 1. کیفی 2. کمی. این دو بیش از 20 تفاوت دارند. ما در اینجا به دو تفاوت اصلی اشاره میکنیم. اولی از نظر نوع داده ها و دومی از نظر نحوه تحلیل داده ها:  • داده هایی که در تحقیقات کمی بررسی میشوند عدد و رقم هستند یا آیتم های کیفی تبدیل به عدد و رقم میشوند. حال آن که در تحقیق کیفی اطلاعاتی که جمع آوری میکنیم کیفی است و کیفی هم باقی خواهند ماند. مثل عکس و فیلم و مصاحبه و صوت و... • در تحقیقات کمی روش تجزیه و تحلیل هم کمی است. لذا به آمار و مسائل آن احتیاج پیدا میکنیم. در حالی که در تحقیقات کیفی ممکن است با مقایسه تحلیل کنیم. در این مقایسه هیچگاه از عدد و رقم استفاده نمیشود. 

 روشهای تحقیق کیفی: 

الف) روشهای متنی

1.روش مبنا و پایه به نام روش اسنادی یا کتابخانه ای. این روش پایه است بدین معنا که از هر روش دیگری که بخواهید استفاده کنید باز هم به این روش رجوع خواهد شد و در پیشینه مورد استفاده قرار خواهد گرفت

2. روش تحلیل نشانه شناسی

3.روش تحلیل گفتمان

ب) روشهای راست بنیاد

3.تحلیل محتوا

4.پیمایشی (پرسشنامه)

5.آزمایشی

6.روش کیو

7.روش دلفی

انواع تحقیق از لحاظ هدف:

1.کاربردی: برای استفاده خاصی انجام میشود. برای حل مشکلی یا برطرف کردن کمبودی.

2.بنیادی: تحقیقی است که هدفش اصلی و اولیه اش شناخت است نه کاربرد. میخواهیم فهم و دانش ما زیاد شود

انواع تحقیق از لحاظ سطح:

اکتشافی: سؤالش این است که ماهیت و حقیقت این پدیده چیست؟ برای شناخت یک پدیده انجام میشود. مثلا فرق آی پد با آی پاد چیست؟

توصیفی: تحقیقی است که درباره ویژگیها و ابعاد وجودی و کاربردها و چگونگی یک پدیده تحقیق میکند.

تبیینی: درباره چرایی به وجود آمدن یک پدیده است.

انواع تحقیق از لحاظ عمق:

1.پهناگر: به دنبال تعمیم پذیری است. میخواهد یک تحقیق را تعمیم دهد.

2.ژرفا گر : دنبال شناخت عمیق یک موضوع خاص است

انواع تحقیق از لحاظ رویکرد:

1.محض: در تحقیق محض هدفمان شناخت پدیده مورد بررسی با هر روشی است. مثل فلسفه است که میخواهد با روش استدلال عقلی به حقیقت برسد.

2.ارزشیابی: در تحقیق ارزشیابی هدف خاصی داریم. به دنبال اینیم که بفهمیم هدف مشخصی که یک فعالیت داشته تا چه حد تحقق پیدا کرده است

علی نادری:

کاملترین طبقه بندی از اعنواع روش تحقیق:

 Historical_روش تاریخی..

Descriptive_روش توصیفی- کیفی..

Survey_روش پیمایشی یا زمینه ای..

Content Analysis_روش تحلیل محتوایی..

Field Research_روش تحقیق میدانی..

Case Research_روش مورد کاوانه..

Panel_روش پانل..

Correlational Research_روش تحقیق همبستگی..

Experimental Research_روش علی یا آزمایشی..

مصطفی محمدی:

طبقه‌بندي تحقيق

 

1. بر مبناي هدف گرا (Research by purpose)

الف. تحقيقات بنيادي (پايه) (Basic res)

ب. تحقيقات کاربردي (Applied res)

ج. تحقيقات ارزيابي (Evaluation res)

د. تحقيق و توسعه (R & D)

و. تحقيق عملي (کاري) (Actoin res)

 

2. طبقه بندي تحقيق بر حسب روش (Rsearch by method)

الف. تحقيق تاريخي (Historical res)

ب. تحقيق توصيفي (Descriptive res)

ج. تحقيق پيمايشي (زمينه يابي) (Survey res)

د. تحقيق تحليل محتوا (Content analysis res)

 

3. انواع روش‌هاي تحليل محتوا (Content analysis)

الف. مطالعه ميداني (Field research)

ب. مورد کاوي (Case study)

ج. تحقيق همبستگي (Correlational research)

د. آزمايش ميداني

ن. تحقيقات علي - آزمايشي

و. تحقيق علي - تطبيقي (Causal-comparative method)

محمدجواد جمادی‌یزدی:

• دسته بندي روش هاي تحقيق بر اساس هدف

براساس هدف پژوهش ها به پژوهش هاي بنيادي و کاربردي تقسيم مي شوند

- تحقيق بنيادي: پژوهشي است كه به كشف ماهيت اشياء پديده‌ها و روابط بين متغيرها، اصول، قوانين و ساخت يا آزمايش تئوري‌ها و نظريه‌ها مي‌پردازد و به توسعه مرزهاي دانش رشته علمي كمك مي‌نمايد. هدف اساسي اين نوع پژوهش تبيين روابط بين پديده ها، آزمون نظريه ها و افزودن به دانش موجود در يک زمينه خاص است. براي مثال "بررسي رابطه اعتماد و تعهد در روابط صنعتي" يک نمونه تحقيق بنيادي است. سطح گفتمان کلي و انتزاعي در حوزه يک علم است. تحقيق بنيادي مي تواند نظري يا تجربي باشد. تحقيق بنيادي نظري از روش‌هاي استدلال عقلاني و قياسي استفاده مي‌كند و بر پايه مطالعات كتابخانه‌اي انجام مي‌شود. تحقيق بنيادي تجربي از روش‌هاي استدلال استقرائي استفاده مي‌كند و بر پايه روشهاي ميداني انجام مي‌شود.

- تحقيق كاربردي: پژوهشي است كه با استفاده از نتايج تحقيقات بنيادي به منظور بهبود و به كمال رساندن رفتارها، روش‌ها، ابزارها، وسايل، توليدات، ساختارها و الگوهاي مورد استفاده جوامع انساني انجام مي‌شود. هدف تحقيق کاربردي توسعه دانش کاربردي در يک زمينه خاص است. در اينجا نيز سطح گفتمان انتزاعي و کلي اما در يک زمينه خاص است. براي مثال "بررسي ميزان اعتماد مشتريان به سازمان فرضي" يک نوع تحقيق کاربردي است. 

•دسته بندی بندی روش تحقیق بر اساس نحوه گرد اوری داده ها

مپژوهش ها براساس نحوه گردآوري داده ها به دو دسته تقسيم مي شوند: تحقيق توصيفي و تحقيق آزمايشي 

- تحقيق توصيفي يا غير آزمايشي شامل 5 دسته است: پيمايشي، همبستگي، پس رويدادي، اقدام پژوهي، بررسي موردي 

- تحقيق آزمايشي به دو دسته تقسيم مي شود: تحقيق تمام آزمايشي و تحقيق نيمه آزمايشي

1- تحقيق توصيفي يا غير آزمايشي 

تحقيق توصيفي يا غير آزمايشي شامل 5 دسته است: پيمايشي، همبستگي، پس رويدادي، اقدام پژوهي، بررسي موردي 

1-1. تحقيق پيمايشي (Survey Research) 

در اين نوع تحقيق هدف بررسي توزيع ويژگيهاي يک جامعه است و بيشتر تحقيق هاي مديريت از اين نوع مي باشد. در پژوهش پيمايشي پارامترهاي جامعه بررسي مي شوند. در اينجا پژوهشگر با انتخاب نمونه اي که معرف جامعه است به بررسي متغيرهاي پژوهش مي پردازد. پژوهش پيمايشي به سه دسته تقسيم مي شود:

1-1-1. روش مقطعي (Cross Sectional): گرد آوري داده ها درباره يک يا چند صفت در يک مقطع زماني خاص. براي مثال بررسي ميزان علاقه دانشجويان سال اول دبيرستان به ادامه تحصيل در يک رشته خاص

1-1-2. روش طولي (Longitudinal): در بررسي پيمايش طولي، داده ها در طول زمان گردآوري شده تا رابطه بين متغيرها در طول زمان سنجيده شود. براي مثال «سير تحول ثبت نام دانشجويان دختر در دوره هاي تحصيلات تکميلي» يا «بررسي تحول مهارت هاي زبان فارسي پايه اول تا پنجم ابتدائي». تحقيقات تحولي که به بررسي روندها و تحول پديده ها در طول زمان مي پردازند از اين دسته هستند.

1-1-3. روش دلفي (Delphi Technique): جهت بررسي ديدگاه هاي يک جمع صاحب نظر در مورد يک موضوع ويژه مي توان از اين تکنيک استفاده کرد. مانند «بررسي ديدگاه اساتيد دانشگاه در باره يک طرح جديد آموزشي» 

1-2. تحقيق همبستگي (Correlational Research) 

در اين نوع تحقيقات رابطه ميان متغيرها بر اساس هدف پژوهش تحليل مي گردد. در تحقيقات همبستگي اگر هدف پيش بيني متغيرهاي وابسته بر اساس متغيرهاي مستقل باشد به متغير وابسته متغير ملاک و به متغير مستقل متغير پيش بين گويند. همچنين وجه تمايز تحقيق همبستگي با تحقيق آزمايشي در اين است که در اينجا متغيرهاي مستقل دستکاري نمي شوند. براساس هدف به سه دسته تقسيم مي شود: 

1-1-1. همبستگي دو متغيري: هدف بررسي رابطه همزماني متغيرها است به عبارت ديگر ميزان هماهنگي تغييرات دو متغير است. در بيشتر تحقيقات همبستگي دو متغيري از مقياس فاصله اي با پيش فرض توزيع نرمال و محاسبه ضريب همبستگي پيرسون استفاده مي شود. مثال: رابطه اسناد ثبات و مرکز عليت با موفقيت در عملکرد 

1-1-2. تحليل رگرسيون: در تحليل رگرسيون هدف پيش بيني يک يا چند متغير ملاک براساس يک يا چند متغير پيش بين است. اگر هدف بررسي يک متغير ملاک از يک متغير پيش بين باشد از رگرسيون ساده استفاده مي شود. اگر بررسي يک متغير ملاک براساس چند متغير پيش بين باشد از رگرسيون چندگانه (Multiple) استفاده مي شود. اگر همزمان چند متغير ملاک براساس چند متغير پيش بين بررسي شود از رگرسيون چند متغيري (Multivariate) استفاده مي شود.

1-1-3. تحليل کوواريانس: در برخي بررسي ها هدف بررسي مجموعه اي از همبستگي هاي دو متغير متغيرها در جدولي به نام ماتريس همبستگي يا کوواريانس است که با پيشرفت در زمينه نرم افزارهاي آماري ميسر شده است. تحليل عاملي و حل معادلات ساختاري از اين دسته هستند. 

1-3. تحقيق پس رويدادي (Ex-Post Facto) 

به تحقيق پس‌رويدادي تحقيق علي-مقايسه‌اي نيز گويند. تحقيق پس‌رويدادي به تحقيقي گفته مي شود که پژوهشگر علت احتمالي متغير وابسته را مورد بررسي قرار مي دهد. چون متغير مستقل و و ابسته در گذشته رخ داده اند لذا اين نوع تحقيق غير آزمايشي را تحقيق پس رويدادي مي گويند.

2- تحقيق آزمايشي 

تحقيق آزمايشي به دو دسته تقسيم مي شود: تحقيق تمام آزمايشي و تحقيق نيمه آزمايشي

در بيشتر پژوهش هاي علوم انساني نظر به اينكه هدف اصلي از انجام پژوهش بررسي يک موضوع به روش ميداني است مي توان گفت پژوهش مذکور از نظر هدف در حيطه پژوهش هاي كاربردي مي باشد. از سوي ديگر با توجه به اينكه در اين پژوهش از روش هاي مطالعه كتابخانه اي و نيز روش هاي ميداني نظير پرسشنامه استفاده شده است، مي توان بيان كرد كه پژوهش حاضر بر اساس ماهيت و روش گردآوري داده ها، يک پژوهش توصيفي-پيمايشي است

طبقه‌بندی انواع تحقيق بر اساس روش

• روش تاريخی (Historical) : تحقيق تاريخی شامل مطالعه، درک و شرح رويدادهای گذشته است. هدف از مطالعه تاريخی، رسيدن به نتايجی مربوط به علل، تأثيرات يا روند رويدادهای گذشته است که ممکن است به روشن شدن رويدادهای کنونی و پيش‌بينی وقايع آينده کمک نمايد. 

• روش توصيفی-کيفی (Descriptive) : تحقيق توصيفی آنچه را که هست توصيف و تفسير می‌کند و به شرايط يا روابط موجود، عقايد متداول، فرايندهای جاری، آثار مشهود يا روندهای در حال گسترش توجه دارد. تمرکز آن در درجه اول به زمان حال است، هرچند غالبا رويدادها و آثار گذشته را نيز که به شرايط موجود مربوط می‌شوند مورد بررسی قرار می‌دهد. 

 

• روش پيمايشی يا زمينه‌يابی (Survey) : پيمايش روشی در تحقيق است که فراتر ازيک فن خاص در گردآوری اطلاعات است و هدف آن اکتشافی، توصيفی يا تبيينی است. هرچند عمدتا در آن از پرسش‌نامه استفاده می‌شود اما ابزار ديگری از قبيل مصاحبه ساختمند، مشاهده و ... هم به کار می‌رود. 

• روش تحليل محتوايی (Content Analysis) : تحليل محتوا روشی به منظور دستيابی به ويژگيهای مختلف پيام، ديدگاهها و انديشه‌های فرستنده پيام، علل صدور پيام و آثار پيام است و برای تجزيه و تحليل عينی و منتظم پيامهای مختلفی که از طرق گوناگون مبادله می‌شود به کار می‌رود. آنچه در اين تعريف اهميت دارد شروط عينيت، انتظام و عموميت است. عينيت به اين معنی است که هر مرحله از فرايند پژوهش بايد بر اساس قواعد، احکام و روشهای مشخص انجام گيرد. انتظام به اين معني است که دايره شمول محتوا بايد بر طبق قواعد کاربردی ثابتی مشخص گردد. اين شرط آشکارا، تحليلهايی را که فقط به دنبال جمع‌آوری داده‌های تائيدکننده فرضيه‌های پژوهشگر هستند طرد می‌کند. و عموميت به اين معنيست که يافته‌ها ارتباط نظری با هم داشته باشند، اطلاعات توصيفی صرف درباره محتوا، بدون ارتباط با ديگر ويژگيهای اسناد يا خصوصيات فرستنده و گيرنده پيام، ارزش چندانی ندارد. 

 

• تحقيق ميدانی (Field Research) : تحقيق ميدانی بيشتر يک جهت‌گيری نسبت به امر تحقيق است تا يک سری روشها و تکنيک‌های کاربردی. روش ميدانی بيشتر شبيه چتری است که دربرگيرنده فعاليتهای هر روش ممکن برای دستيابی به دانسته‌های مورد نظر و فرايندهای تحليل درباره اطلاعات است. 

• تحقيق موردکاوانه (Case Study) : در اين روش با مشاهده تمامی جوانب يک پديده ملموس و بررسی ارتباط آن با ديگر پديده‌هايی که آن را احاطه کرده‌اند، شناختی جامع از آن پديده‌ها فراهم می‌آيد. 

 

• پانل (Panel) : مطالعات اجتماعی را می‌توان در يک مقطع زمانی و يا در چند مقطع از زمان به انجام رساند. مطالعاتی که در مقاطع زمانی مختلف صورت می‌گيرد را مطالعات طولی می‌خوانند. در اين تحقيقات مخصوصا تأثير عامل زمان مورد سنجش و ارزيابی قرار می‌گيرد و از اين طريق هم دگرگونيهای مرتبط با عقايد، نظرات و حالات و هم تغيير در رفتار، عادات و ... سنجيده می‌شود. 

• تحقيق همبستگی (Correlational Research) : در اين نوع تحقيق هدف آن است که مشخص شود آيا رابطه‌ای بين دو يا چند متغير کمی وجود دارد و اگر اين رابطه وجود دارد اندازه و حد آن چقدر است؟ مطالعات همبستگی تعدادی از متغيرهايی را که تصور می‌رود با يک متغير پيچيده عمده مرتبط هستند ارزيابی می‌کند. متغيرهايی که معلوم شود وابستگی زيادی ندارند، حذف شده و مورد بررسی بيشتر قرار نمی‌گيرند و در مورد متغيرهايی که وابستگی زيادی دارند برای تعيين علی بودن اين روابط نياز به مطالعات علی-تطبيقی يا تجربی می‌باشد. 

o تحقيق علی يا آزمايشی (Experimental Research) : برای آگاهی از نوع و جهت رابطه‌، بين متغيرهايی که در تحقيق همبستگی مشخص شده است دارای رابطه هستند، از تحقيق آزمايشی استفاده می‌شود. در اين تحقيقات آزمايش‌کننده در متغيرهای مورد نظر دخل و تصرف کرده و سپس به مشاهده تأثيرات آن در تغييرات متغير وابسته می‌پردازد. همچنين آزمايش‌کننده بايد متغيرهای مربوطه ديگر را هم کنترل کند تا در حدی معقول مطمئن شود که تغييرات حاصله در متغير وابسته در واقع از متغيرهای دخل و تصرف شده ناشی می‌شوند

محمد حاجی‌هاشمی:

الف-هدف      ب-روش جمع آوری اطلاعات           ج-روش اجرای تحقیق

روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-تحقیق بنیادی(Basic Research)    

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها (دانش هاي نو)ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

2-تحقيق کاربردي(Applied Research)

هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري مجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.هرچند دراين تحقيق مانند تحقيق بنيادي اصول مربوط به روش هاي گزينش نمونه واستنباط ها وتعميم ها ازنتایج درمورد جمعيتي که نمونه ازآن انتخاب شده است،رعایت می شود

3-پژوهش توسعه ای

-4عملی 

روش دوم طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-کاوش:(Exploration ) 

تحقیق اکتشافی شامل کوششی است برای تصمیم‌گیری اینکه آیا پدیده‌ای وجود دارد یا خیر.

2-توصیف:(Description ) 

این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد تا بیان و تعریف کاملتری از آن یا تفاوت آن با سایر پدیده‌ها ارائه دهد.

3-پیش بینی:(Prediction )

  محقق را قادر می‌سازد که با شناسایی روابط و داشتن اطلاعات درباره یک عامل یا متغییر درباره عامل دیگر پیش‌بینی نماید

4-تبیین و کنترل(Explanation ) 

  شامل آزمایش رابطه علت ومعلول بین دو پدیده و یا بیشتر است .

5-عمل:(Action )

انواع ديگر روشهاي تحقيق

تاریخی 

توصیفی

تجربی

کریم حسن زاده:

روش علی _مقایسه ای(پس رویدادی)

روشی است که طی آن پژوهشگر با مقایسه گروههای متشکل علت های احتمالی تغیر در متغیر وابسته را مطالعه می کند.این نوع پژوهش پس از وقوع رخداد،اما در مورد گروههای حاضر صورت می گیرد.بنابراین،چون رخداد هم در مورد متغیر مستقل و هم در مورد متغیر وابسته در گذشته رخ داده است ومطالعه پس از رخداد صورت می گیرد،به  آن پژوهش پس رویدادی گفته می شود.برای نمونه،وقتی پژوهشگری قصد داردعوامل جامعه شناختی مؤثر بر طلاق را مطالعه کند طلاق در گذشته رخ داده اما گروههای دخیل هم اکنون وجود دارند و مورد مطالعه قرار می گیرند.

روش همبستگی

بسیاری همبستگی را یک روش تحلیل آماری به حساب می آورند تا یک روش پژوهش.اگر همبستگی را یک روش پزوهش به حساب آوریم آن را نیز می توانیم در قالب پزوهش های توصیفی طبقه بندی نماییم.همبستگی یکی از ساده ترین وپرکاربردترینروش هاست که از نظر ادبی به معنای داشتن ارتباط متقابل است وبه سنجش رابطه ی بین دو یا چند متغیر می پردازد.این روش سه هدف را دنبال می کند:شناسایی وبررسی همبستگی بین دویاچند متغیر_پیش بینی یک متغیر از روی متغیرهای دیگر که در این حالت متغیرهای مستقل را متغیر پیش بین و متغیر وابسته را متغیر پیش بینی شونده می نامند_تعین شدت یا قوت رابطه ی بین متغیرها.

روش تاریخی

این نوع روش در پیش بینی روابط بین علت ومعلولی بهترین روش است چون می توانیم بهتری شناخت را ازگذشته به دست آوریم و نه در آینده.پژوهش تاریخی تلاش می کند این کار را انجام دهد.ما از طریق تحلیل مفصل و دقیق داده های تاریخی می توانیم رابطه ودر سطح پایین تر روابط علت ومعلولی را تعیین کنیم.همچنین ما می توانیم از تکرار خطاهای مشابه ای که در گذشته صورت گرفته است جلوگیری کنیم و مبتنی بر کنش ها ورفتارهای رخ داده در گذشته صوابدید هایی را برای آینده طراحی واجرا کنیم.چون این نوع پژوهش مربوط به گذشته است امکان دستکاری آن وجود ندارد.

      

روش مطالعه موردی

این روش یک روش نظاممند برای پرداختن به رخدادها،جمع آوری داده هادرباره ی آنها،تحلیل داده ها وگزارش نتایج است.مطالعه موردی یک روش شناسی آرمانی در زمانی است که به یک بررسی کل نگر وژرفانگر نیاز است.در این روش تلاش می شود جزییات از دید گاه مشارکت کننندگان به دست آیند وبرایرسیدن به جزییات کامل،پژوهشگر می بایست با بررسی طولانی و دقیق موردبتواند به ژرفای مورد راه یابدو تمامی یا بیشترجنبه های مورد را بررسی نماید وبدینسان یک درک دقیق ازعلت وقوع یک رخداد به دست آورد.در این روش به بررسی مورد_یک فرد،یک حیوان،یک گروه ونظایر اینها پرداخته شود.

روش دلفی

روش دلفی یک فن پیمایش (روش توصیفی)است که در آن با استفاده از پرسش نامه هایی تلاش می شود در خصوص یک موضوع یا مساله توافق ایجاد شود.در اصل هدف از کاربرد روش دلفی کاوش پایا و خلاقانه ی عقاید یا تدارک اطلاعات برای تصمیم گیری است.این روش مبتنی بر یک فرایند ساخت دار در خصوص جمع آوری وتقطیر یاتصفیه ی شناخت یا دانشگروهی از متخصصان با استفده از پرسش نامه هایی که با یک بازخورد عقیده ای کنترل شده پخش می شوند است.بنابر این در روش دلفی یک ارتباط ساخت دار بین متخصصان شکل می گیرد که در این ارتباط برخی از افراد در زمینه ی تولید اطلاعات وشناخت، برخی در زمینه ی قضاوت یا بینش گروهی،برخی در زمینه یبازبینی بینش ها مشارکت می نمایند.

روش مقطعی

روشی است که در آن مشاهده ها فقط در یک زمان انجام می گیرد نظیر انجام یک پیمایش یا نظرسنجی.این روش مانند گرفتن یک عکس یا کشیدن یک تصویر بی حرکت از جامعه یا گروه مورد بررسی است.در این روش داده ها ازمشارکت کنندگان در پژوخش یا ازمودنی ها در یک مقطع زمانی یا طی یک دوره ی زمانی منفرد یا نسبتا کوتاه جمع آوری می شوند.از مزیت های این روش می توان گفت که داداه های راجع به انواع بسیاری از مردم را در یک دوره زمانی نسبتا کوتاه جمع ]آوری می کند. از ضعف های آن ایمپنکه نمی تواند تغییراتی را نه در طی زمان در آزمودنی ها رخ می دهد به صورت مستقیم بسنجد.

روش طولی

یک پژوهش غیر آزمایشی است که در آن پژوهشگر یک جامعه یا فرد را در طول زمان یا بیش از یک مقطع یا برهه زمانی مثلا در طول یک دهه یا بیشتر به صورت مکرر یا مستمر مشاهده ومطالعه می کند و داده های حاصل از آن را جمع آوری می نماید.این روش بویژه زمانی به کار می رود که پژوهشگر نه تنها با حالت موجود پدیده بلکه با تغییرات ناشی از گذر زمان یا تغییراتی که طی گذر زمان رخ می دهند سرو کار داشته باشد.از این روش در روانشناسی برای مطالعه ی روندهای رشدی در طول فراخنای زندگی یا در پزشکی برای مشخص کردن پیش بین های بیماریهای معین یا در جامعه شناسی برای بررسی روند کژروی در یک جامعه مشابه  و غیره استفاده می شود.

روش میدانی 

به مطالعه ی آزمودنی ها در محیط طبیعی خود می پردازد و شامل جمع آوری داده های اولیه یا اطلاعات جدید از خود آزمودنی هاست.مشاهده ی مشارکتی،جمع آوری داده ها از طریق پرسش نامه،آزمون ها ونگرش سنج ها،مصاحبه ها وبطور کلی پژوهش های پیمایشی نمونه هایی از پژوهش های میدانی است.از این روش می توان در مورد انواع گوناگون رفتارها ازجمله رفتارهای شخصی وگروهی،وضعیتبازار و غیره استفاده کرد.

روش اسنادی

به استفاده از منابع بیرونی و داده های دست دوم ازجمله نوشتگان و ادبیات،داده های آماری،اسناد تاریخی وغیره،اسناد دیداری نظیر فیلم، عکس وغیره برای حمایت از یا تبیین یک دید گاه یا استدلال گفته می شود.این روش شاملمفهوم سازی،استفاده از اسناد در راستای مفهوم های ساخته شده و ارزیابی آنها می باشد.از این روش در دوحالت استفاده می شود:به عنوان پژوهش مقدماتی_به عنوان یک پژوهش.

روش آزمایشگاهی

شامل مجموعه فنون و رویه هایی است که در محیط مصنوعی و کنترل شده ی آزمایشگاه به منظور اعمال کنترل ودستکاری روی متغیر های مستقل ومشاهده ی نتیجه ی آنها روی متغیرهای وابسته صورت می گیرد.این روش بیشتر در علوم طبیعی نظیر شیمی،زیست شناسی،فیزیک وغیره صورت می گیرد.آزمایشی علمی اجتماعی روش بسیار کنترل شده به منظور تعیین رابطه ی مستقیم بین دو متغیر مثلا دما وآشوب است.پژوهشگر باید روی محیط کنترل داشته باشد تا مانع تاثیر متغیرهای بیرونی برنتایج پژوهش شود.

منبع:پژوهش،پژوهشگری وپژوهشنامه نویسی دکتر خلیل میرزایی

مهدی گنجی:

انواع روش های تحقیق

معمولا تحقیق را از منظرهای متفاوت به گونه های مختلف تقسیم می کنند.  معیارهای تقسیم بندی معمولا عبارتند از:

الف-هدف      ب-روش جمع آوری اطلاعات           ج-روش اجرای تحقیق

الف-روشهای طبقه بندی تحقیق بر حسب هدف :      

 الف-1- روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-تحقیق بنیادی(Basic Research)    

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها (دانش هاي نو)ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

2-تحقيق کاربردي(Applied Research)

هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري مجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.هرچند دراين تحقيق مانند تحقيق بنيادي اصول مربوط به روش هاي گزينش نمونه واستنباط ها وتعميم ها ازنتایج درمورد جمعيتي که نمونه ازآن انتخاب شده است،رعایت می شود

3-پژوهش توسعه ای

پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.

 الف-۲- روش دوم طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-کاوش:(Exploration ) 

تحقیق اکتشافی شامل کوششی است برای تصمیم‌گیری اینکه آیا پدیده‌ای وجود دارد یا خیر.

2-توصیف:(Description ) 

این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد تا بیان و تعریف کاملتری از آن یا تفاوت آن با سایر پدیده‌ها ارائه دهد.

3-پیش بینی:(Prediction )

  محقق را قادر می‌سازد که با شناسایی روابط و داشتن اطلاعات درباره یک عامل یا متغییر درباره عامل دیگر پیش‌بینی نماید

4-تبیین و کنترل(Explanation ) 

  شامل آزمایش رابطه علت ومعلول بین دو پدیده و یا بیشتر است .

5-عمل:(Action )

تحقیق عملی مربوط به انجام کاری برای حل یک مشکل اجتماعی است. این نوع تحقیق می‌تواند هر یک از اهداف ذکر شده قبلی را دربرداشته اما باید به آنها موضوع حل مشکل و یا انجام دادن کاری را نیز اضافه کرد. 

 

 ب- انواع روش تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

ب-1-روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات 

1-روش کتابخانه‌ای

 در تمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و دربعضی از آنها موضوع تحقیق از نظر روش‌، از آغاز تا انتها متکی بر یافته‌های تحقیق کتابخانه ای است

2-روش تحقیق میدانی

در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می‌کند و به تحقیق درباره موضوعی خاص در آن محیط می‌پردازد. محقق هیچگونه دستکاری در محیط انجام نمی‌دهد، بلکه بدون هیچ دخالتی در جریان طبیعی رویدادها ندارد . در تحقیق میدانی ، مشاهده عنصر اصلی را تشکیل می‌دهد. به عبارتی،منظور از مطالعات میدانی تحقیقاتی است که موضوع مورد مطالعه در اختیار محقق قرار داشته و بدان دسترسی باشد.

 ب-2- روش دوم  طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

1-روش تاریخی  

این تحقیق وقایع مربوط به گذشته را مورد تعبیر و تفسیر و ارزیابی قرار می‌دهد. 

2-روش توصیفی   

مطالعات توصیفی برعکس تحقیقات تاریخی در مورد زمان حال به بررسی می‌پردازد. این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد این گونه تحقیق وضعیت کنونی پدیده یا موضوعی را مورد مطالعه قرار می‌دهد.

  

روش توصیفی شامل  انواع گوناگونی به شرح زیر می باشد :

الف) تحقیق برآوردی : 

موقعیت یک پدیده را در یک زمان توصیف می‌کند این روش هیچگونه فرضیه‌ای را پیشنهاد نمی‌کند روابط متغییرها را مورد مطالعه قرار نمی‌دهد

ب) تحقیق ارزشیابی:

 این روش به ارزش‌گذاری درباره فوائد اجتماعی, مطلوب بودن یا مؤثر بودن یک فرایند, محصول, یا برنامه می‌پردازد و به کاربرد یافته‌های خود توجه دارد. این نوع تحقیق اغلب با توصیه‌هایی در جهت اقدامات سازنده همراه می‌باشد و در پی یافتن قوانین کلی و قابل گسترش به سایر موقعیتها نیست.

ج) مطالعه موردی :

 عبارت از مطالعه عمیق و گسترده یک مورد در مدت زمان است. در این روش یک فرد یک خانواده, یک گروه و یا یک دانشگاه مورد مطالعه دقیق و همه جانبه قرار می‌گیرد هدف مطالعه شناخت کلیه متغیرهای مربوط به مورد است

د) مطالعه پیمایشی :

در اين نوع تحقيق هدف بررسي توزيع ويژگيهاي يک جامعه است و بيشتر تحقيق هاي مديريت از اين نوع مي باشد. در پژوهش پيمايشي پارامترهاي جامعه بررسي مي شوند. در اينجا پژوهشگر با انتخاب نمونه اي که معرف جامعه است به بررسي متغيرهاي پژوهش مي پردازد. پژوهش پيمايشي به سه دسته تقسيم مي شود:

روش مقطعي :گرد آوري داده ها درباره يک يا چند صفت در يک مقطع زماني خاص. براي مثال بررسي ميزان علاقه دانشجويان سال اول دبيرستان به ادامه تحصيل در يک رشته خاص

روش طولي : در بررسي پيمايش طولي، داده ها در طول زمان گردآوري شده تا رابطه بين متغيرها در طول زمان سنجيده شود. همانند  تحقيقات تحولي که به بررسي روندها و تحول پديده ها در طول زمان مي پردازند از اين دسته هستند.

روش دلفي : جهت بررسي ديدگاه هاي يک جمع صاحب نظر در مورد يک موضوع ويژه مي توان از اين تکنيک استفاده کرد. مانند «بررسي ديدگاه اساتيد دانشگاه در باره يک طرح جديد آموزشي» 

هـ ) تحقیق تکاملی( توسعه‌ای):

 شامل داشتن اطلاعات دقیق در زمینه‌های توسعه برنامه‌ها و رشد و تکامل افراد می‌باشد. این نوع مطالعه به بررسی میزان تغییرات و الگوهای برنامه‌ها و یا رشد افراد در طول مدت زمان می‌پردازد و ممکن است به دو روش طولی (تداومی) و عرضی(مقطعی) صورت گیرد. 

و) مطالعات همبستگی 

 یکی از روشهای بسیار متداول در تحقیقات توصیفی است که به بررسی روابط دو متغیر می‌پردازد. در تحقيقات همبستگي اگر هدف پيش بيني متغيرهاي وابسته بر اساس متغيرهاي مستقل باشد به متغير وابسته متغير ملاک و به متغير مستقل متغير پيش بين گويند. همچنين وجه تمايز تحقيق همبستگي با تحقيق آزمايشي در اين است که در اينجا متغيرهاي مستقل دستکاري نمي شوند.

ز) تحقیقات پس از وقوع : 

این نوع تحقیقات به بررسی روابط علت و معلولی بوسیله بررسی پی‌آمدهای موجود می‌پردازد. اگر سؤال تحقیق هنگامی مطرح گردد که مقدار متغیر مستقل قبلاً و بطور طبیعی مشخص باشد, چنین تحقیقی را بعد از وقوع می‌نامند.

 

 3- روش تجربی 

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق‌ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرکها, روشها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می‌باشد. از خصوصیات روش تجربی این است که ضمن دستکاری یا مداخله در متغیرها و کنترل شرایط نتایج بدست آمده را در مورد گروهی که با انتساب تصادفی انتخاب شده‌اند, مورد مشاهده قرار می‌دهد.

 

ج. انواع روش تحقیق از نظر متد اجراي تحقيق 

1.روش تاريخي

اين روش درمورد تحقيقاتي به کارمي رود که درمورد موضوعي که درگذشته اتفاق افتاده صورت مي گيرد.

2.تحقيق توصيفي

تحقيق توصيفي به پژوهشي گفته مي شود که محقق به توصيف عيني،واقعي ومنظم خصوصيات يک پديده مي پردازد.دراين روش محقق بااستفاده از روش هاي مختلف جمع آوري اطلاعات سعي مي کند تا تصويري نسبتا درست از پديده مورد نظرخودارائه دهد.

3.تحقيق تداومي ومقطعي

تحقيق تداومي تحقيقي است که محقق درآن چگونگي مراحل رشد ويا تغييرات به وجودآمده درزمان مشخص را مورد بررسي قرار مي دهد.

4.تحقيق موردي وزمينه اي

دراين نوع از تحقيق،توجه محقق بيشتر به آن نکات وعوامل مهم ويا بامعني است که به درصورتي درشناخت گذشته وحال ويا مطالعه ميزان تغييرات يک مورد خاص موثراست.

5.تحقيق همبستگي ياهمخواني

دراين روش محقق دوياچنددسته از اطلاعات مختلف مربوط به يک گروه يا يک دسته از اطلاعات از دويا چند گروه رادراختيار قراردارد وتلاش دارد تاميزان تغييرات دريک يا چند عامل دراثرتغييرات يک ياچند عامل ديگر راموردبررسي قرار دهد.

 

6.تحقيق علي يا پس از وقوع

دراين روش تحقيق،محقق به دنبال کشف وبررسي روابط بين عوامل وشرايط خاص يانوعي رفتار که قبلا وجودداشته يا رخ داده ازطريق مطالعه نتايج حاصل از آن است. به تحقيق پس‌رويدادي تحقيق علي-مقايسه‌اي نيز گويند. تحقيق پس‌رويدادي به تحقيقي گفته مي شود که پژوهشگر علت احتمالي متغير وابسته را مورد بررسي قرار مي دهد. چون متغير مستقل و و ابسته در گذشته رخ داده اند لذا اين نوع تحقيق را تحقيق پس رويدادي مي گويند.

7.تحقيق تجربي حقيقي

دراين روش،محقق شرايط محيطي خاصي را دستکاري مي کند تا به تاثيراين تغييرات برگروه نمونه پي ببرد . دراين روش محقق مبادرت به تشکيل دوگروه مي نمايد:

-گروه تجربه( experimental group):اين گروه تحت شرايط خاص مدنظر محقق قرار مي گيرد

-گروه شاهد(control group):گروهي که تحت شرايط خاص محقق نبوده اند

8.تحقيق تجربي نيمه حقيقي

دراين روش چون امکان کنترل تمام متغيرها وجود نداشته محقق فقط مي تواند برخي از متغيرها را کنترل نمايد ودرشرايط واقعي اجتماعي به کار مي رود

9.تحقيق عملي(ويژه محيط هاي آموزشي)

دراين روش محقق بايديافته هايش را ازنظر استفاده عملي در موقعيت محلي ومنطقه اي ارزشيابي کند نه درگستره کاربردهاي کلي وعمومي. هدف اساسي تحقيق عملي، شناسايي، بررسي، تبيين و حل مسأله و مشكل محيط كار و فعاليت‌ است (كلاس درس، مدرسه، ادارات آموزش و پرورش) و از نتايج آن براي حل مسائل خاص در موقعيت‌هاي معين استفاده مي‌شود و پژوهشگر پژوهش خود را شخصاً به مرحله اجرا درمي‌آورد.

منابع 

1- آذر، عادل(1383). آمار و کاربرد آن در مديريت، انتشارات سمت، تهران، چاپ سوم 

2- حافظ¬نيا، م، ر(1382). مقدمه¬اي بر روش تحقيق در علوم انساني، انتشارات سمت، تهران، چاپ هشتم

3- خاکي، غ، ر(1378). روش تحقيق با رويکردي به پايان نامه نويسي، کانون فرهنگي انتشارات داريت، تهران، 4- دواس،دي،اي.(1383). پيمايش در تحقيقات اجتماعي، (نائيني.ه، مترجم) تهران: نشر ني 

5- سرمد، زهره و ديگران(1378). روش هاي تحقيق در علوم رفتاري، انتشارات آگاه، تهران، چاپ دوم

مصطفی نادری:

کاملترین طبقه بندی ازانواع روش های تحقی

• دسته بندي روش هاي تحقيق بر اساس هدف                               

براساس هدف پژوهش ها به پژوهش هاي بنيادي و کاربردي تقسيم مي شوند. البته زهره سرمد معتقد است پژوهش ها براساس هدف به سه دسته تقسيم مي شوند: تحقيق بنيادي، تحقيق کاربردي و تحقيق و توسعه. با عنايت به توضيحات زير مي توان گفت تحقيق و توسعه خود يک نوع تحقيق کاربردي است. 

- تحقيق بنيادي: پژوهشي است كه به كشف ماهيت اشياء پديده‌ها و روابط بين متغيرها، اصول، قوانين و ساخت يا آزمايش تئوري‌ها و نظريه‌ها مي‌پردازد و به توسعه مرزهاي دانش رشته علمي كمك مي‌نمايد. هدف اساسي اين نوع پژوهش تبيين روابط بين پديده ها، آزمون نظريه ها و افزودن به دانش موجود در يک زمينه خاص است. براي مثال "بررسي رابطه اعتماد و تعهد در روابط صنعتي" يک نمونه تحقيق بنيادي است. سطح گفتمان کلي و انتزاعي در حوزه يک علم است. تحقيق بنيادي مي تواند نظري يا تجربي باشد. تحقيق بنيادي نظري از روش‌هاي استدلال عقلاني و قياسي استفاده مي‌كند و بر پايه مطالعات كتابخانه‌اي انجام مي‌شود. تحقيق بنيادي تجربي از روش‌هاي استدلال استقرائي استفاده مي‌كند و بر پايه روشهاي ميداني انجام مي‌شود.

- تحقيق كاربردي: پژوهشي است كه با استفاده از نتايج تحقيقات بنيادي به منظور بهبود و به كمال رساندن رفتارها، روش‌ها، ابزارها، وسايل، توليدات، ساختارها و الگوهاي مورد استفاده جوامع انساني انجام مي‌شود. هدف تحقيق کاربردي توسعه دانش کاربردي در يک زمينه خاص است. در اينجا نيز سطح گفتمان انتزاعي و کلي اما در يک زمينه خاص است. براي مثال "بررسي ميزان اعتماد مشتريان به سازمان فرضي" يک نوع تحقيق کاربردي است. 

• دسته بندي روش هاي تحقيق بر اساس نحوه گردآوري داده ها                                  

سرمد معتقد است پژوهش ها براساس نحوه گردآوري داده ها به دو دسته تقسيم مي شوند: تحقيق توصيفي و تحقيق آزمايشي 

- تحقيق توصيفي يا غير آزمايشي شامل 5 دسته است: پيمايشي، همبستگي، پس رويدادي، اقدام پژوهي، بررسي موردي 

- تحقيق آزمايشي به دو دسته تقسيم مي شود: تحقيق تمام آزمايشي و تحقيق نيمه آزمايشي

1- تحقيق توصيفي يا غير آزمايشي 

تحقيق توصيفي يا غير آزمايشي شامل 5 دسته است: پيمايشي، همبستگي، پس رويدادي، اقدام پژوهي، بررسي موردي 

1-1. تحقيق پيمايشي (Survey Research) 

در اين نوع تحقيق هدف بررسي توزيع ويژگيهاي يک جامعه است و بيشتر تحقيق هاي مديريت از اين نوع مي باشد. در پژوهش پيمايشي پارامترهاي جامعه بررسي مي شوند. در اينجا پژوهشگر با انتخاب نمونه اي که معرف جامعه است به بررسي متغيرهاي پژوهش مي پردازد. پژوهش پيمايشي به سه دسته تقسيم مي شود:

1-1-1. روش مقطعي (Cross Sectional): گرد آوري داده ها درباره يک يا چند صفت در يک مقطع زماني خاص. براي مثال بررسي ميزان علاقه دانشجويان سال اول دبيرستان به ادامه تحصيل در يک رشته خاص

1-1-2. روش طولي (Longitudinal): در بررسي پيمايش طولي، داده ها در طول زمان گردآوري شده تا رابطه بين متغيرها در طول زمان سنجيده شود. براي مثال «سير تحول ثبت نام دانشجويان دختر در دوره هاي تحصيلات تکميلي» يا «بررسي تحول مهارت هاي زبان فارسي پايه اول تا پنجم ابتدائي». تحقيقات تحولي که به بررسي روندها و تحول پديده ها در طول زمان مي پردازند از اين دسته هستند.

1-1-3. روش دلفي (Delphi Technique): جهت بررسي ديدگاه هاي يک جمع صاحب نظر در مورد يک موضوع ويژه مي توان از اين تکنيک استفاده کرد. مانند «بررسي ديدگاه اساتيد دانشگاه در باره يک طرح جديد آموزشي» 

1-2. تحقيق همبستگي (Correlational Research) 

در اين نوع تحقيقات رابطه ميان متغيرها بر اساس هدف پژوهش تحليل مي گردد. در تحقيقات همبستگي اگر هدف پيش بيني متغيرهاي وابسته بر اساس متغيرهاي مستقل باشد به متغير وابسته متغير ملاک و به متغير مستقل متغير پيش بين گويند. همچنين وجه تمايز تحقيق همبستگي با تحقيق آزمايشي در اين است که در اينجا متغيرهاي مستقل دستکاري نمي شوند. براساس هدف به سه دسته تقسيم مي شود: 

1-1-1. همبستگي دو متغيري: هدف بررسي رابطه همزماني متغيرها است به عبارت ديگر ميزان هماهنگي تغييرات دو متغير است. در بيشتر تحقيقات همبستگي دو متغيري از مقياس فاصله اي با پيش فرض توزيع نرمال و محاسبه ضريب همبستگي پيرسون استفاده مي شود. مثال: رابطه اسناد ثبات و مرکز عليت با موفقيت در عملکرد 

1-1-2. تحليل رگرسيون: در تحليل رگرسيون هدف پيش بيني يک يا چند متغير ملاک براساس يک يا چند متغير پيش بين است. اگر هدف بررسي يک متغير ملاک از يک متغير پيش بين باشد از رگرسيون ساده استفاده مي شود. اگر بررسي يک متغير ملاک براساس چند متغير پيش بين باشد از رگرسيون چندگانه (Multiple) استفاده مي شود. اگر همزمان چند متغير ملاک براساس چند متغير پيش بين بررسي شود از رگرسيون چند متغيري (Multivariate) استفاده مي شود.

1-1-3. تحليل کوواريانس: در برخي بررسي ها هدف بررسي مجموعه اي از همبستگي هاي دو متغير متغيرها در جدولي به نام ماتريس همبستگي يا کوواريانس است که با پيشرفت در زمينه نرم افزارهاي آماري ميسر شده است. تحليل عاملي و حل معادلات ساختاري از اين دسته هستند. 

1-3. تحقيق پس رويدادي (Ex-Post Facto) 

به تحقيق پس‌رويدادي تحقيق علي-مقايسه‌اي نيز گويند. تحقيق پس‌رويدادي به تحقيقي گفته مي شود که پژوهشگر علت احتمالي متغير وابسته را مورد بررسي قرار مي دهد. چون متغير مستقل و و ابسته در گذشته رخ داده اند لذا اين نوع تحقيق غير آزمايشي را تحقيق پس رويدادي مي گويند.

2- تحقيق آزمايشي 

تحقيق آزمايشي به دو دسته تقسيم مي شود: تحقيق تمام آزمايشي و تحقيق نيمه آزمايشي

در بيشتر پژوهش هاي علوم انساني نظر به اينكه هدف اصلي از انجام پژوهش بررسي يک موضوع به روش ميداني است مي توان گفت پژوهش مذکور از نظر هدف در حيطه پژوهش هاي كاربردي مي باشد. از سوي ديگر با توجه به اينكه در اين پژوهش از روش هاي مطالعه كتابخانه اي و نيز روش هاي ميداني نظير پرسشنامه استفاده شده است، مي توان بيان كرد كه پژوهش حاضر بر اساس ماهيت و روش گردآوري داده ها، يک پژوهش توصيفي-پيمايشي است.

منابع 

فارسي

1- آذر، عادل(1383). آمار و کاربرد آن در مديريت، انتشارات سمت، تهران، چاپ سوم 

2- بازرگان، ع (1376). روش¬هاي تحقيق در علوم رفتاري، انتشارت آگاه، تهران

3- حافظ¬نيا، م، ر(1382). مقدمه¬اي بر روش تحقيق در علوم انساني، انتشارات سمت، تهران، چاپ هشتم

4- سرمد، زهره و ديگران(1378). روش هاي تحقيق در علوم رفتاري، انتشارات آگاه، تهران، چاپ دوم

لاتين

1- Elliott, A.C., & Woodward, W.A. (2006) Statistical Analysis Quick Reference Guidebook, Sage.

انواع روش‌های تحقیق 2

زهرا خوانین‌زاده:

انواع روش های تحقیق

معمولا تحقیق را از منظرهای متفاوت به گونه های مختلف تقسیم می کنند.  معیارهای تقسیم بندی معمولا عبارتند از:

الف-هدف      ب-روش جمع آوری اطلاعات           ج-روش اجرای تحقیق

الف-روشهای طبقه بندی تحقیق بر حسب هدف :      

 الف-1- روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-تحقیق بنیادی(Basic Research)    

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

2-تحقيق کاربردي(Applied Research)

هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت و آزمودن مفاهيم نظري مجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.

3-پژوهش توسعه ای

پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.

  الف-۲- روش دوم طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-کاوش:(Exploration ) 

تحقیق اکتشافی شامل کوششی است برای تصمیم‌گیری اینکه آیا پدیده‌ای وجود دارد یا خیر.

2-توصیف:(Description ) 

این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد تا بیان و تعریف کاملتری از آن یا تفاوت آن با سایر پدیده‌ها ارائه دهد.

3-پیش بینی:(Prediction )

  محقق را قادر می‌سازد که با شناسایی روابط و داشتن اطلاعات درباره یک عامل یا متغیر درباره عامل دیگر پیش‌بینی نماید

4-تبیین و کنترل(Explanation ) 

  شامل آزمایش رابطه علت ومعلول بین دو پدیده و یا بیشتر است .

5-عمل:(Action )

تحقیق عملی مربوط به انجام کاری برای حل یک مشکل اجتماعی است.

 این نوع تحقیق می‌تواند هر یک از اهداف ذکر شده قبلی را دربرداشته اما باید به آنها موضوع حل مشکل و یا انجام دادن کاری را نیز اضافه کرد. 

 

 ب- انواع روش تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

ب-1-روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات 

1-روش کتابخانه‌ای

 در تمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و دربعضی از آنها موضوع تحقیق از نظر روش‌، از آغاز تا انتها متکی بر یافته‌های تحقیق کتابخانه ای است

2-روش تحقیق میدانی

در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می‌کند و به تحقیق درباره موضوعی خاص در آن محیط می‌پردازد. در تحقیق میدانی ، مشاهده عنصر اصلی را تشکیل می‌دهد. به عبارتی،منظور از مطالعات میدانی تحقیقاتی است که موضوع مورد مطالعه در اختیار محقق قرار داشته و بدان دسترسی باشد.

 ب-2- روش دوم  طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

1-روش تاریخی  

این تحقیق وقایع مربوط به گذشته را مورد تعبیر و تفسیر و ارزیابی قرار می‌دهد. 

2-روش توصیفی   

مطالعات توصیفی برعکس تحقیقات تاریخی در مورد زمان حال به بررسی می‌پردازد. این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد 

  

روش توصیفی شامل  انواع گوناگونی به شرح زیر می باشد :

الف) تحقیق برآوردی : 

موقعیت یک پدیده را در یک زمان توصیف می‌کند این روش هیچگونه فرضیه‌ای را پیشنهاد نمی‌کند روابط متغیرها را مورد مطالعه قرار نمی‌دهد

ب) تحقیق ارزشیابی:

 این روش به ارزش‌گذاری درباره فوائد اجتماعی, مطلوب بودن یا مؤثر بودن یک فرایند, محصول, یا برنامه می‌پردازد و به کاربرد یافته‌های خود توجه دارد. این نوع تحقیق اغلب با توصیه‌هایی در جهت اقدامات سازنده همراه می‌باشد و در پی یافتن قوانین کلی و قابل گسترش به سایر موقعیتها نیست.

ج) مطالعه موردی :

 عبارت از مطالعه عمیق و گسترده یک مورد در مدت زمان است. هدف مطالعه شناخت کلیه متغیرهای مربوط به مورد است.

د) مطالعه پیمایشی :

در اين نوع تحقيق هدف بررسي توزيع ويژگيهاي يک جامعه است و بيشتر تحقيق هاي مديريت از اين نوع مي باشد. در پژوهش پيمايشي پارامترهاي جامعه بررسي مي شوند. در اينجا پژوهشگر با انتخاب نمونه اي که معرف جامعه است به بررسي متغيرهاي پژوهش مي پردازد. پژوهش پيمايشي به سه دسته تقسيم مي شود:

روش مقطعي :گرد آوري داده ها درباره يک يا چند صفت در يک مقطع زماني خاص. 

روش طولي : در بررسي پيمايش طولي، داده ها در طول زمان گردآوري شده تا رابطه بين متغيرها در طول زمان سنجيده شود. 

روش دلفي : جهت بررسي ديدگاه هاي يک جمع صاحب نظر در مورد يک موضوع ويژه مي توان از اين تکنيک استفاده کرد.

هـ ) تحقیق تکاملی( توسعه‌ای):

 شامل داشتن اطلاعات دقیق در زمینه‌های توسعه برنامه‌ها و رشد و تکامل افراد می‌باشد. این نوع مطالعه به بررسی میزان تغییرات و الگوهای برنامه‌ها و یا رشد افراد در طول مدت زمان می‌پردازد و ممکن است به دو روش طولی (تداومی) و عرضی(مقطعی) صورت گیرد. 

و) مطالعات همبستگی 

 یکی از روشهای بسیار متداول در تحقیقات توصیفی است که به بررسی روابط دو متغیر می‌پردازد. در تحقيقات همبستگي اگر هدف پيش بيني متغيرهاي وابسته بر اساس متغيرهاي مستقل باشد به متغير وابسته متغير ملاک و به متغير مستقل متغير پيش بين گويند. همچنين وجه تمايز تحقيق همبستگي با تحقيق آزمايشي در اين است که در اينجا متغيرهاي مستقل دستکاري نمي شوند.

ز) تحقیقات پس از وقوع : 

این نوع تحقیقات به بررسی روابط علت و معلولی بوسیله بررسی پی‌آمدهای موجود می‌پردازد. 

 

 3- روش تجربی 

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق‌ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرکها, روشها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می‌باشد.

 

ج. انواع روش تحقیق از نظر متد اجراي تحقيق 

1.روش تاريخي

اين روش درمورد تحقيقاتي به کارمي رود که درمورد موضوعي که درگذشته اتفاق افتاده صورت مي گيرد.

2.تحقيق توصيفي

تحقيق توصيفي به پژوهشي گفته مي شود که محقق به توصيف عيني،واقعي ومنظم خصوصيات يک پديده مي پردازد.

3.تحقيق تداومي ومقطعي

تحقيق تداومي تحقيقي است که محقق درآن چگونگي مراحل رشد ويا تغييرات به وجودآمده درزمان مشخص را مورد بررسي قرار مي دهد.

4.تحقيق موردي وزمينه اي

دراين نوع از تحقيق،توجه محقق بيشتر به آن نکات وعوامل مهم ويا بامعني است که به درصورتي درشناخت گذشته وحال ويا مطالعه ميزان تغييرات يک مورد خاص موثراست.

5.تحقيق همبستگي ياهمخواني

دراين روش محقق دوياچنددسته از اطلاعات مختلف مربوط به يک گروه يا يک دسته از اطلاعات از دويا چند گروه رادراختيار قراردارد وتلاش دارد تاميزان تغييرات دريک يا چند عامل دراثرتغييرات يک ياچند عامل ديگر راموردبررسي قرار دهد.

 

6.تحقيق علي يا پس از وقوع

دراين روش تحقيق،محقق به دنبال کشف وبررسي روابط بين عوامل وشرايط خاص يانوعي رفتار که قبلا وجودداشته يا رخ داده ازطريق مطالعه نتايج حاصل از آن است. 

7.تحقيق تجربي حقيقي

دراين روش،محقق شرايط محيطي خاصي را دستکاري مي کند تا به تاثيراين تغييرات برگروه نمونه پي ببرد . دراين روش محقق مبادرت به تشکيل دوگروه مي نمايد:

-گروه تجربه( experimental group):اين گروه تحت شرايط خاص مدنظر محقق قرار مي گيرد

-گروه شاهد(control group):گروهي که تحت شرايط خاص محقق نبوده اند

8.تحقيق تجربي نيمه حقيقي

دراين روش چون امکان کنترل تمام متغيرها وجود نداشته محقق فقط مي تواند برخي از متغيرها را کنترل نمايد ودرشرايط واقعي اجتماعي به کار مي رود

9.تحقيق عملي(ويژه محيط هاي آموزشي)

دراين روش محقق بايديافته هايش را ازنظر استفاده عملي در موقعيت محلي ومنطقه اي ارزشيابي کند نه درگستره کاربردهاي کلي وعمومي. هدف اساسي تحقيق عملي، شناسايي، بررسي، تبيين و حل مسأله و مشكل محيط كار و فعاليت‌ است (كلاس درس، مدرسه، ادارات آموزش و پرورش) و از نتايج آن براي حل مسائل خاص در موقعيت‌هاي معين استفاده مي‌شود و پژوهشگر پژوهش خود را شخصاً به مرحله اجرا درمي‌آورد.

 

فرشته صلواتی‌فر:

طبقه بندی روش های مختلف تحقیق:

تحقیق بنیادی و کاربردی 

تحقیق آزمایشگاهی و تحقیق میدانی

تحقیق گذشته نگر و تحقیق آینده نگر

بعضی از پژوهشگران از روش های زی هم برای تحقیقات خود استفاده میکنند؛که عبارتند از:تحقیق زمینه یابی,تحقیق پس رویدادی ,تحقیق عمل نگر ,همبستگی و تاریخی و قوم نگاری و کیفی و موردی و....

شیرین فیروزآبادی:

کلی ترین طبقه بندی روش تحقیق  تقسیم بندی ان به دو روش زیر است  :

کمی :در ان از داده های کمی استفاده  می شود

کیفی :در ان از داده های کیفی استفاده می شود 

از دیگر تقسیم بندی هایی که برای روش های تحقیق به کار برده می شود می توان  به موارد زیر اشاره کرد :

گذشته نگر و اینده نگر :چنان چه داده های گرد اوری شده در رابطه با رویداد هایی باشند که در گذشته رخ داده روش تحقیق را می توان گذشته نگر دانست     

در صورتي كه داده هاي مورد نياز پژوهش گر، درباره رويدادهايي باشند كه پژوهش گر بايد رخداد آنها را طي دستكاري هايي نسبت به يك متغير به وجود آورد و يا به طور كلي، متغير مورد مطالعه چنان باشد كه مشاهده آن در آينده ميسر باشد، در اين صورت، طرح پژوهشي، آينده نگر تلقي مي شود

تحقيقات نتيجه گرا و تصميم گرا : منظور از تحقيقات نتيجه گرا، تحقيقاتي هستند كه هدف پژوهش گر صرفاً يافتن پاسخ به

مسئله اي است كه هيچ گونه كاربردي بلافاصله بر آن مترتب نمي باشد؛ در حالي كه در تحقيق تصميم گرا هدف

پژوهش گر، يافتن پاسخ مسئله اي است كه نتيجه آن، بلافاصله مي تواند در تصميم گيري، مورد استفاده قرار گيرد

طبقه بندی دیگر بر مبنای هدف است :

الف. تحقيقات بنيادي پايه         ب. تحقيقات كاربردي   ج.  تحقيقات ارزيابي   د. تحقيق و توسعه    و. تحقيق عملي كاري

طبقه بندی دیگر بر اساس روش است :

   . تاریخی     . توصیفی  . زمینه یابی (پیمایشی )        .ازمایشی    .تداومی و مقطعی   .همبستگی یا همخوانی     .علی یا پس از وقوع (پس رویدادی )    .تجربی حقیقی    .نیمه حقیقی    .عملی (پزوهش در عمل )

تاریخی : اين روش درمورد تحقيقاتي به کارمي رود که درمورد موضوعي که درگذشته اتفاق افتاده صورت مي گيرد

. توصیفی: تحقيق توصيفي به پژوهشي گفته مي شود که محقق به توصيف عيني،واقعي ومنظم خصوصيات يک پديده مي پردازد

. زمینه یابی (پیمایشی ):نگرش سنجی کشف رابطه میان متغییر های مختلف

ازمایشی:به منظور پیدا کردن  رابطه ی علت و معلولی  بین دو یا چند متغیر

تداومی و مقطعی: تحقيق تداومي تحقيقي است که محقق درآن چگونگي مراحل رشد ويا تغييرات به وجودآمده درزمان مشخص را مورد بررسي قرار مي دهد

همبستگی یا همخوانی: دراين روش محقق دوياچنددسته از اطلاعات مختلف مربوط به يک گروه يا يک دسته از اطلاعات از دويا چند گروه رادراختيار قراردارد وتلاش دارد تاميزان تغييرات دريک يا چند عامل دراثرتغييرات يک ياچند عامل ديگر راموردبررسي قرار دهد

علی یا پس از وقوع: دراين روش تحقيق،محقق به دنبال کشف وبررسي روابط بين عوامل وشرايط خاص يانوعي رفتار که قبلا وجودداشته يا رخ داده ازطريق مطالعه نتايج حاصل از آن است.

تجربی حقیقی: دراين روش،محقق شرايط محيطي خاصي را دستکاري مي کند تا به تاثيراين تغييرات برگروه نمونه پي ببرد

.نیمه حقیقی :دراين روش چون امکان کنترل تمام متغيرها وجود نداشته محقق فقط مي تواند برخي از متغيرها را کنترل نمايد ودرشرايط واقعي اجتماعي به کار مي رود

عملی: دراين روش محقق بايديافته هايش راازنظر استفاده عملي در موقعيت محلي ومنطقه اي ارزشيابي کند نه درگستره کاربردهاي کلي وعمومي

 

طبقه بندی دیگر بر اساس روش تحلیل محتوا :

الف. مطالعه ميداني     ب. مورد كاوي    ج. تحقيق همبستگي   د. آزمايش ميداني   ن. تحقيقات علي – آزمايشي    

مهسا ظفری:

انواع روشهای تحقیق 

 معمولا تحقیق را از منظرهای متفاوت به گونه های مختلف تقسیم می کنند.

معیارهای تقسیم بندی معمولا عبارتند از:

اول-هدف     دوم-روش جمع آوری اطلاعات           سوم-از نظرروش اجرای تحقیق

اول:تحقیق از نظر هدف معمولا به سه دسته بنیادی ،کاربردی وتوسعه ای تقسیم می شود.

الف-تحقیق بنیادی 

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها (دانش هاي نو)ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

تحقيقات بنيادي خصوصاً در بعد جهت دار، منبع اصلي براي توليد دانش علمي و فني نوين در حوزه تحقيقات كاربردي و توسعه‌اي است. اينگونه تحقيقات معمولاً ديرتر از ساير انواع آن به نتيجه مي‌رسد و در عين حال به سرمايه‌گذاري بيشتري نيز احتياج دارد. لذا بسياري از كشورهاي در حال توسعه كه معمولاً به دنبال نتايج فوري و كوتاه مدت هستند از پرداختن به آن طفره مي‌روند   . 

ب-تحقيق کاربردي 

  هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري ومجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.هرچند دراين تحقيق مانند تحقيق بنيادي اصول مربوط به روش هاي گزينش نمونه واستنباط ها وتعميم ها ازنتایج درمورد جمعيتي که نمونه ازآن انتخاب شده است،رعایت می شود

ج-پژوهش توسعه ای

پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.  

دوم:انواع روش تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات.

 

الف-روش کتابخانه‌ای

 در تمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و دربعضی از آنها موضوع تحقیق از نظر روش‌، از آغاز تا انتها متکی بر یافته‌های تحقیق کتابخانه ای است .

در تحقیقاتی که ماهیت کتابخانه‌ای ندارند نیز محققان ناگزیر از کاربرد روش کتابخانه‌ای در تحقیق خود هستند. در این گروه تحقیقات، محقق باید ادبیات و سوابق مساله و موضوع تحقیق را مطالعه کند. درنتیجه‌، باید از روش کتابخانه ای استفاده کند و نتایج مطالعات خود را در ابزار مناسب شامل فیش‌، جدول‌ و فرم ثبت و نگهداری و درپایان به طبقه بندی و بهره برداری از آن‌ها اقدام کند‌. 

ب-روش تحقیق میدانی

در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می‌کند و به تحقیق درباره موضوعی خاص در آن محیط می‌پردازد. محقق هیچگونه دستکاری در محیط انجام نمی‌دهد، بلکه بدون هیچ دخالتی در جریان طبیعی رویدادها تا آنجایی که می‌تواند اطلاعات جمع آوری می‌کند در این تحقیق میدانی ، مشاهده عنصر اصلی را تشکیل می‌دهد

به عبارتی،منظور از مطالعات میدانی تحقیقاتی است که موضوع مورد مطالعه در اختیار محقق قرار داشته باشد .

 

سوم :ازمنظرروش اجراي تحقيق که به 9روش تقسيم مي شود.

1.روش تاريخي

اين روش درمورد تحقيقاتي به کارمي رود که درمورد موضوعي که درگذشته اتفاق افتاده صورت مي گيرد.

دراين روش محقق تلاش مي کند تا باتوجه به گذشت زمان ودوربودن زمان واقعه بابررسي اسناد ومدارک مربوط به آن به بررسي تمام يا قستي از واقعه که مورد توجه اوقرارگرفته بپردازد..

هدف دراين روش:تجزيه وتحليل وتفسير وبهره برداري از وقايع گذشته بامنطور کشف اصول ويژگي هاي مشترک رفتار انساني براي درک وقايع مشابه مي باشد.

2.تحقيق توصيفي

تحقيق توصيفي به پژوهشي گفته مي شود که محقق به توصيف عيني،واقعي ومنظم خصوصيات يک پديده مي پردازد.دراين روش محقق بااستفاده از روش هاي مختلف جمع آوري اطلاعات سعي مي کند تا تصويري نسبتا درست از پديده مورد نظرخودارائه دهد.

هدف روش توصيفي:

توصيف ويا توضيح شرايط موجود به صورت منظم

3.تحقيق تداومي ومقطعي

تحقيق تداومي تحقيقي است که محقق درآن چگونگي مراحل رشد ويا تغييرات به وجودآمده درزمان مشخص را مورد بررسي قرار مي دهد.به عنوان مثال چگونگي رشد وتکامل ذهني گروه خاصي از کودکان در سنين 6تا12سالگي.

هدف تحقيق:

مشخص نمودن چگونگي رشد،تغييرکمي ويا کيفي متغيري خاص دريک دوره زماني مشخص

  4.تحقيق موردي وزمينه اي

دراين نوع از تحقيق،توجه محقق بيشتر به آن نکات وعوامل مهم ويا بامعني است که به درصورتي درشناخت گذشته وحال ويا مطالعه ميزان تغييرات يک مورد خاص موثراست.

هدف تحقيق موردي وزمينه اي:

شناسايي ودرک جامعي ازيک دوره کامل يا قسمتي مهم از يک واحد.اين واحد مورد مطالع ممکن است يک فرد،فاميل،يک گروه،يک موسسه اجتماعي ويا يک جامعه باشد.

  5.تحقيق همبستگي ياهمخواني

دراين روش محقق دوياچنددسته از اطلاعات مختلف مربوط به يک گروه يا يک دسته از اطلاعات از دويا چند گروه رادراختيار قراردارد وتلاش دارد تاميزان تغييرات دريک يا چند عامل دراثرتغييرات يک ياچند عامل ديگر راموردبررسي قرار دهد.

هدف تحقيق همبستگي:

بررسي ميزان تغييرات يک ياچندعامل دراثرتغييرات يک ياچندعامل ديگر از طريق به دست آوردن ضريب همبستگی

6. تحقيق علي يا پس از وقوع

دراين روش تحقيق،محقق به دنبال کشف وبررسي روابط بين عوامل وشرايط خاص يانوعي رفتار که قبلا وجودداشته يا رخ داده ازطريق مطالعه نتايج حاصل از آن است

هدف تحقيق علي يا پس از وقوع:

بررسي امکان وجودروابط علت ومعلولي از طريق مشاهده ومطالع نتايج موجود وزمينه قبلي آنها به اميد يافتن علت وقوع پديده يا عمل است.

7. تحقيق تجربي حقيقي

دراين روش،محقق شرايط محيطي خاصي را دستکاري مي کند تا به تاثيراين تغييرات برگروه نمونه پي ببرد

هدف روش تحقيق تجربي حقيقي

اين روش دوهدف دارد:اول،پيش بيني وقايع در شرايط تجربي است ودوم،تعميم يافته ها از مطاله نونه ها به محيط هاي بزگتر خارج از آژمايشگاه 

8. تحقيق تجربي نيمه حقيقي

دراين روش چون امکان کنترل تمام متغيرها وجود نداشته محقق فقط مي تواند برخي از متغيرها را کنترل نمايد ودرشرايط واقعي اجتماعي به کار مي رود

هدف از روش تحقيق نيمه تجربي:

نزديک شدن به تحقيق تجربي حقيقي است اما شرايط اجازه کنترل ودستکاري تمام متغيرها را نمي دهد.

9 .تحقيق عملي(ويژه محيط هاي آموزشي)

دراين روش محقق بايديافته هايش راازنظر استفاده عملي در موقعيت محلي ومنطقه اي ارزشيابي کند نه درگستره کاربردهاي کلي وعمومي

هدف روش تحقيق عملي:

هدف اساسي تحقيق عملي، شناسايي، بررسي، تبيين و حل مسأله و مشكل محيط كار و فعاليت‌ است.

نفیسه وارسیان:

انواع تحقیقات علمی                                                                                       

الف)بر اساس هدف :                                                                                    

1.تحقیقات بنیادی (تحقیقات مبنایی یا پایه ای )                     تحقیقات بنیادی تجربی       

تحقیقات بنیادی نظری       

2.تحقیقات کاربردی                                                                                   

3.تحقیقات عملی (تحقیقات حل مساله یا حل مشکل)                                            

ب)بر اساس ماهیت و روش :                                                              

1.تحقیقات تاریخی                 منابع دست اول                                                    

منابع دست دوم یا دست چندم                                  

2.تحقیقات توصیفی                 تحقیق توصیفی زمینه یاب یا پهناگر                         

تحقیق توصیفی موردی یا ژرفانگر                           

تحقیق توصیفی تحلیل محتوا                                 

3.تحقیقات همبستگی یا همخوانی                                                                       

4.تحقیقات علی (پس رویدادی)                                                                         

5.تحقیقات تجربی (آزمایشی)                                                                             

زهرا ترکاشوند:

طبقه‌بندی انواع تحقيق بر اساس روش

    روش تاريخی (Historical) : تحقيق تاريخی شامل مطالعه، درک و شرح رويدادهای گذشته است. هدف از مطالعه تاريخی، رسيدن به نتايجی مربوط به علل، تأثيرات يا روند رويدادهای گذشته است که ممکن است به روشن شدن رويدادهای کنونی و پيش‌بينی وقايع آينده کمک نمايد.

   روش توصيفی-کيفی (Descriptive) : تحقيق توصيفی آنچه را که هست توصيف و تفسير می‌کند و به شرايط يا روابط موجود، عقايد متداول، فرايندهای جاری، آثار مشهود يا روندهای در حال گسترش توجه دارد. تمرکز آن در درجه اول به زمان حال است، هرچند غالبا رويدادها و آثار گذشته را نيز که به شرايط موجود مربوط می‌شوند مورد بررسی قرار می‌دهد.

     تحقيق ميدانی (Field Research) : تحقيق ميدانی بيشتر يک جهت‌گيری نسبت به امر تحقيق است تا يک سری روشها و تکنيک‌های کاربردی. روش ميدانی بيشتر شبيه چتری است که دربرگيرنده فعاليتهای هر روش ممکن برای دستيابی به دانسته‌های مورد نظر و فرايندهای تحليل درباره اطلاعات است.

   تحقيق موردکاوانه (Case Study) : در اين روش با مشاهده تمامی جوانب يک پديده ملموس و بررسی ارتباط آن با ديگر پديده‌هايی که آن را احاطه کرده‌اند، شناختی جامع از آن پديده‌ها فراهم می‌آيد.

    تحقيق همبستگی (Correlational Research) : در اين نوع تحقيق هدف آن است که مشخص شود آيا رابطه‌ای بين دو يا چند متغير کمی وجود دارد و اگر اين رابطه وجود دارد اندازه و حد آن چقدر است؟ مطالعات همبستگی تعدادی از متغيرهايی را که تصور می‌رود با يک متغير پيچيده عمده مرتبط هستند ارزيابی می‌کند. متغيرهايی که معلوم شود وابستگی زيادی ندارند، حذف شده و مورد بررسی بيشتر قرار نمی‌گيرند و در مورد متغيرهايی که وابستگی زيادی دارند برای تعيين علی بودن اين روابط نياز به مطالعات علی-تطبيقی يا تجربی می‌باشد.

        تحقيق علی يا آزمايشی (Experimental Research) : برای آگاهی از نوع و جهت رابطه‌، بين متغيرهايی که در تحقيق همبستگی مشخص شده است دارای رابطه هستند، از تحقيق آزمايشی استفاده می‌شود. در اين تحقيقات آزمايش‌کننده در متغيرهای مورد نظر دخل و تصرف کرده و سپس به مشاهده تأثيرات آن در تغييرات متغير وابسته می‌پردازد. همچنين آزمايش‌کننده بايد متغيرهای مربوطه ديگر را هم کنترل کند تا در حدی معقول مطمئن شود که تغييرات حاصله در متغير وابسته در واقع از متغيرهای دخل و تصرف شده ناشی می‌شوند. 

یلسمن یزدان‌پناه:

انواع روشهای تحقیق 

طبقه بندی تحقیقات بر مبنای هدف (By Purpose)

در طبقه بندی تحقیقات بر حسب اهداف، قبل از هر چیز بر میزان کاربرد مستقیم یافته ها و درجه تعمیم پذیری آنها در شرایط دیگر توجه می شود. باید توجه داشت که طبقه بندی تحقیقات بر اساس نوع هدفشان ضرورتاً به معنای وجود مرزهای مشخص بین انواع تحقیقات نیست، بلکه اکثر این تحقیقات در یک امتداد قرار دارند و با هم وابستگی های مفهومی دارند.

۱) تحقیقات بنیادی (پایه ای) (Basic Research)

تحقیقات بنیادی به کشف قوانین و اصول علمی می پردازد و درصدد توسعه مجموعه دانسته های موجود درباره اصول و قوانین علمی است. ممکن است یک پژوهش بنیادی در زمانی که انجام می شود کاربرد عینی و مشخصی نداشته باشد اما در دراز مدت مبنایی برای توسعه دانایی و انجام سایر پژوهش ها خواهد بود.

هدف این نوع تحقیق ایجاد نظریه از طریق کشف اصول یا قواعد کلی است و توجهی به کاربرد عملی یافته ندارد، نتایج این گونه تحقیق اغلب مجرد و کلی است. (هدف از این نوع تحقیق بیشتر نظریه پردازی است. ) از جمله مشخصات تحقیقات پایه ای می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• کسب شناخت های کلی

• ثبت و ضبط جامع

• وقت گیر بودن (برای کشف مجهول، زمان طولانی نیاز است.)

• هزینه بر بودن (نیاز به منابع مالی زیاد دارد.)

• معمولاً بوسیله مراکز علمی و دانشگاهی انجام می شود. 

تحقیقات بنیادی خود بر دو نوع تجربی و نظری است. در تحقیقات بنیادی تجربی، داده ها و اطلاعات اولیه با استفاده از روش های آزمایش، مشاهده، مصاحبه و … گردآوری شده و از طریق روش های آماری مورد تجزیهو تحلیل قرار می گیرد. در تحقیقات بنیادی نظری، اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه ای گردآوری شده و سپس به روش های مختلف استدلال مورد تجزیه و تحلیل عقلانی قرار گرفته و نتیجه گیری می شود.

۲)تحقیقات کاربردی (Applied Research)

تحقیقات کاربری تحقیقاتی هستند که نظریه ها، قانونمندی ها، اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین می شوند را برای حل مسایل اجرایی و واقعی به کار می گیرد. (غالباً در تحقیقات کاربردی، اصول علمی تدوین شده در تحقیقات پایه، مبنای کاربردی شدن قرار می گیرند.)

این تحقیقات بر روی یافتن راه حل مسائل فوری با ماهیت عملی متمرکز می شود و بنابراین این تحقیقات جنبه عملی داشته (نتایج این تحقیق عینی و مشخص است.) و معمولاً خود محققین در کاربرد نتایج دخیل می باشند. این نوع تحقیق برای بکار بردن شیوه جدید در جهت زندگی بهتر در جامعه به کار برده می شود. از جمله مشخصات تحقیقات کاربردی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• از نظر زمانی زودتر از تحقیقات بنیادی انجام می گیرند.

• درآمد زا هستند و به همین دلیل طرفداران بیشتری دارند.

• عمدتا توسط سازمانهای دولتی و خصوصی و کارخانه ها انجام می پذیرند.

•

۳) تحقیق و توسعه (Research & Development = R&D)

فرایندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرایند، روش ها و برنامه ها، شناسایی نیاز یا استعداد، پیدایش اندیشه ها، آفرینش طراحی، تولید، معرفی و انتشار یک محصول و فرایند یا نظام فناوری تازه، انجام می شود .می توان اینگونه گفت که این تحقیقات بیشتر با رویکرد به آینده و پیشرفت علوم صورت می گیرد.

هدف اصلی فعالیت های R&D نظریه پردازی یا آزمون نظریه نیست بلکه توسعه محصولات یا فرایندهای جدید، تدوین یا تهیه برنامه ها ، طرح ها و امثال آن است. با وجود پر هزینه بودن اجرای چرخه تحقیق و توسعه این چرخه، رشد و توسعه آتی را فراهم می سازد.

۴) تحقیقات عملی (Action Research)

در این تحقیق که به صورت عملی می باشد فرد به دنبال پیدا کردن راه حل و بررسی درست درباره موضوع خاص مربوط به خود می باشد که نتیجه آن منجر به شناخت در رابطه با موضوع مورد نظر خود می باشد. هدف اصلی تحقیق عملی، حل یک مساله خاص است و نه کمک به توسعه نظریه های علمی. (این نوع تحقیق بر کاربرد فوری و موقعیت های محلی متمرکز است و به ایجاد نظریه یا کاربرد عمومی یافته ها توجهی ندارد و در واقع تحقیق عملی پاسخ های فوری برای مسائلی فراهم می کند که نمی توانند مدت زیادی در انتظار راه حل های نظری باقی بمانند.)

این تحقیقات را می توان تحقیقات حل مساله یا حل مشکل نیز نامید. زیرا نتایج آن مستقیماً برای حل مساله به کار گرفته می شود.البته بایستی توجه داشت که نقش این نوع تحقیقات در پیشرفت علم محدود است.

دکتر خاکی در کتاب روش تحقیق خود نوع دیگری تحقیق با عنوان تحقیق ارزیابی را معرفی می کند. وی بیان می دارد : این نوع تحقیقات، فرایندی جهت جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای تصمیم گیری هستند. (منظور از ارزیابی، انتخاب یک راه کار به منظور اتخاذ تصمیم است.)

طبقه بندی تحقیقات بر مبنای ماهیت و روش (By Method)

1) روش تحقیق تجربی 

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه ها مورد استفاده قرار می گیرد. هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرک ها، روش ها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می باشد.

از خصوصیات روش تجربی این است که ضمن دستکاری یا مداخله در متغیرها (Manipulation or Intervention) و کنترل شرایط (control) نتایج بدست آمده را در مورد گروهی که با انتساب (Randomization) تصادفی انتخاب شده اند، مورد مشاهده قرار می دهد.

در این تحقیق پژوهشگران به منظور کشف روابط علت و معلولی یک یا چند گروه را به عنوان گروه تجربی تحت شرایط خاص )متغیر مستقل (قرار می دهد و نتایج را )متغیر وابسته) با گروه و یا گروههای گواه(گروه شاهد یا کنترل) که تحت چنان شرایطی نبوده اند مقایسه می کند و از این رهگذر به چگونگى تأثیر آن شرایط خاص در رفتار گروه تجربى پى می برد.

هنگامی که انتخاب افراد تحت تجربه بصورت تصادفی ممکن نباشد و یا نتوان متغیرهای مستقل را کاملاً دستکاری و یا در آنها مداخله نمود از روش تحقیق نیمه تجربی (Quasi‐Experimental) یا شبیه تجربی استفاده می شود.

از جمله شرایط ضروری یک تحقیق تجربی می توان به کنترل (جلوگیری از ورود متغیرهای مزاحم و مداخله گر)، انتخاب تصادفی، تکرار آزمایش و قابلیت تعمیم اشاره کرد.

: ۲) روش تحقیق تاریخی (Historical Research)

در روش تاریخى موضوع معینى که در گذشته در یک مقطع زمانى اتفاق افتاده است، بررسى مى شود. محقق در آن مى کوشد، از طریق گردآورى اطلاعات )اسناد و مدارک( مربوط به موضوعى تاریخى و بررسى صحت و سقم آن اطلاعات و نیز تجزیه و تحلیل آنها به کشف حقایق مربوط به آن موضوع دست پیدا کند.

از جمله مشکلات خاص روش تحقیق تاریخی، قابل تکرار و مشاهده مستقیم نبودن رویدادهای تاریخی است.(محقق در صحنه حضور ندارد و نمی تواند متغیر ها را شناسایی کند و امکان تهیه مدارک را ندارد و گاهاً بعضی از منابع اعتبار سندیت ندارند.) تحقیقات تاریخی با اهدافی چون ۱) به دست آوردن دیدگاه روشنی از زمان حال و ۲) اطلاع از آنچه در گذشته اتفاق افتاده است، ممکن است انجام شود.

در این نوع تحقیق منابع اطلاعات به منابع اولیه و ثانویه تقسیم می شوند. منابع اولیه شامل اطلاعات دست اول مانند اسناد است و منابع ثانویه شامل اطلاعات دست دوم نظیر گزارش یک شخص ثالث از واقعه است. (شخص ثالث شاهد عینی واقعه نبوده است.)

از جمله منابع تحقیق تاریخی می توان به مواردی چون منابع مکتوب، منابع شفاهی، منابع تصویری، منابع ساختمانی، منابع مادی و ابزاری و اسناد اکترونیکی اشاره کرد.

انواع روش تحقیق تاریخی

۱) روش تحلیل تاریخی : تجزیه و تحلیل سیر تاریخی تغییرات اجتماعی و تحول ارزش ها در یک جامعه معین

۲) روش تحلیل شباهتهای ساختاری : مقایسه تاریخی دو موضوع از لحاظ ساختاری و کارکردی مبتنی بر تاثیر متقابل به طور همزمان

۳) روش تحلیل کارکردی : تجزیه و تحلیل تغییرات و دگرگونی های ایجاد شده در کارکردهای سازمانهای اجتماعی

۳) روش تحقیق توصیفی (Descriptive Research)

هدف محقق از انجام این نوع پژوهش توصیف عینی .واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع می باشد. پژوهشگر در اینگونه تحقیقات سعی می کند تا نتایج عینی از موقعیت را بیان کند. این تحقیق در پاسخ به سوالاتی مانند چقدر؟ ، چه کسی؟ و چه اتفاقی دارد می افتد؟ است. تحقیق توصیفی،شامل جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه یا پاسخ به سوالات مربوط به وضعیت فعلی موضوع مورد مطالعه می باشد (تمرکز اصلی در درجه اول به زمان حال است.) و این تحقیق آنچه را که هست توصیف و تفسیر می کند.

در این نوع تحقیق، نقش محقق تعیین کننده مشاهدات و توصیفات است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفا برای شناخت شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. در این نوع تحقیق در پی چگونگی یک موضوع است. اطلاعات توصیفی معمولاً به وسیله ی پرسشنامه، مشاهده و مصاحبه جمع آوری می شود.

انواع تحقیقات توصیفی :

۱) تحقیق توصیفی زمینه یابی (پیمایشی) : به مطالعه ویژگی ها و صفات افراد جامعه می پردازد و وضعیت فعلی جامعه را در قالب چند صفت یا متغیر مانند سن، جنس، وزن و غیره مورد بررسی قرار می دهد. تحقیق زمینه یابی غالبا زمانی به کار برده می شود که محقق قصد جمع آوری اطلاعات ، نظیر درصد افرادی که موافق یا مخالف یک عقیده مشخص هستند، را دارد. تفاوت اصلی این روش با روش تجربی این است که در روش تجربی تغییر خصوصیات افراد و متغیر ها با دخالت آزمایشگر صورت می گیرد.

۲) روش تحقیق موردی (ژرفا نگر) : در پژوهش موردى حوزه تحقیق یک مورد خاص نظیر یک فرد یا یک خانواده یا یک گروه یا یک مؤسسه و یا یک جامعه محدود است و پژوهشگر در آن تلاش مى کند، ویژگى هاى خاص آن یک مورد را به طور جامع بررسى کند. موردى بودن پژوهش این امتیاز را دارد که محقق مى تواند به نتایج دقیق تر و عمیق ترى از آن دست پیدا کند و این عیب را دارد که نمى توان یافته هاى تحقیق مربوط به آن را به موارد دیگر تعمیم داد.

۳) تحلیلی (تحلیل محتوا) : به منظور توصیف عینی و کیفی محتوای مفاهیم به صورت نظام دار انجام می شود. در واقع قلمرو این تحقیق را متنهای مکتوب، شفاهی و تصویری درباره موضوعی خاص تشکیل می دهد.

قوم نگاری

۴) تحقیق همبستگی یا همخوانی (Correlational Research)

این تحقیقات برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می پذیرد ولی الزاما کشف رابطه علت و معلولی مورد نظر نیست. (تحقیق همبستگی هرگز یک رابطه ی علت و معلولی را روشن نمی کند، بلکه صرفاً وجود یک رابطه را توصیف می کند.) در این نوع از پژوهش نیز حوزه تحقیق موارد بسیارى را دربرمى گیرد؛ اما محقق در آن مى کوشد، دو یا چند دسته از اطلاعات مختلف مربوط به یک گروه یا یک دسته از اطلاعات مربوط به دو یا چند گروه مختلف را با هم مقایسه کند؛ به این منظور که رابطه یک یا چند عامل را با یک یا چند عامل دیگر کشف کند و میزان همبستگى میان آنها را به دست آورد.

همبستگی می تواند به صورت مثبت (جهت تغییر در یک متغیر با جهت تغییر در متغیر دیگر همسو باشد.)، منفی (جهت تغییرات یک متغیر با جهت تغییرات متغیر دیگر همسو نباشد.) و بدون همبستگی باشد.

۵) تحقیقات علی (پس رویدادی) 

در اینگونه تحقیقات کشف علت ها یا عوامل بروز یک رویداد یا حادثه یا پدیده مد نظر است..

سوسن جهاندوست:

1-تحقیق بنیادی(Basic Research)    

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها (دانش هاي نو)ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

2-تحقيق کاربردي(Applied Research)

هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري مجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.هرچند دراين تحقيق مانند تحقيق بنيادي اصول مربوط به روش هاي گزينش نمونه واستنباط ها وتعميم ها ازنتایج درمورد جمعيتي که نمونه ازآن انتخاب شده است،رعایت می شود

3-پژوهش توسعه ای

پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.

 الف-۲- روش دوم طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-کاوش:(Exploration )

تحقیق اکتشافی شامل کوششی است برای تصمیم‌گیری اینکه آیا پدیده‌ای وجود دارد یا خیر.

2-توصیف:(Description )

این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد تا بیان و تعریف کاملتری از آن یا تفاوت آن با سایر پدیده‌ها ارائه دهد.

3-پیش بینی:(Prediction )

  محقق را قادر می‌سازد که با شناسایی روابط و داشتن اطلاعات درباره یک عامل یا متغییر درباره عامل دیگر پیش‌بینی نماید

4-تبیین و کنترل(Explanation )

  شامل آزمایش رابطه علت ومعلول بین دو پدیده و یا بیشتر است .

5-عمل:(Action )

تحقیق عملی مربوط به انجام کاری برای حل یک مشکل اجتماعی است. این نوع تحقیق می‌تواند هر یک از اهداف ذکر شده قبلی را دربرداشته اما باید به آنها موضوع حل مشکل و یا انجام دادن کاری را نیز اضافه کرد.

 

 ب- انواع روش تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

ب-1-روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

1-روش کتابخانه‌ای

 در تمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و دربعضی از آنها موضوع تحقیق از نظر روش‌، از آغاز تا انتها متکی بر یافته‌های تحقیق کتابخانه ای است

2-روش تحقیق میدانی

در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می‌کند و به تحقیق درباره موضوعی خاص در آن محیط می‌پردازد. محقق هیچگونه دستکاری در محیط انجام نمی‌دهد، بلکه بدون هیچ دخالتی در جریان طبیعی رویدادها ندارد . در تحقیق میدانی ، مشاهده عنصر اصلی را تشکیل می‌دهد. به عبارتی،منظور از مطالعات میدانی تحقیقاتی است که موضوع مورد مطالعه در اختیار محقق قرار داشته و بدان دسترسی باشد.

الهه احمدی:

روش های تحقیق متعددند و هر روش تا اندازه ی به کشف قوانین علمی کمک میکند .اما محقق تلاش میکند تا روشی را انتخاب کند که او را هر چه دقیقتر اسانتر سریعتر و ارزانتر در دستیابی به پاسخ برای پرسش مورد نظر کمک کند.

انواع روش های تحقیق:

1.تحقیق بنیادی و تحقیق کاربردی(بر حسب هدف)

2.تحقیق ازمایشگاهی وتحقیق میدانی(بر حسب موقعیت)

3.تحقیق گذشته نگر وتحقیق اینده نگر(بر حسب زمان)

1.تحقیق بنیادی و تحقیق کاربردی:هدف اساسی در تحقیق بنیادی ایجاد و ازمون نظریه کشف حقایق اساسی گسترش مرزهای دانش و تبیین روابط بین پدیده هاست.تحقیق بنیادی را تحقیق نتیجه گرا یا تحقیق نظریه گرا نیز می گویند.

هدف اساسی در تحقیق کاربردی دستیلبی به پدیده های علمی پیدا کردن راه حل برای مسائل واقعی توسعه ی دانش کاربردی در یک زمینه ی خاص و ابداع و اختراع وسایل و روشها برای انجام کارهای عملی است.تحقیق کاربردی را تحقیق تصمیم گرا یا تحقیق ارزشیابی نیز میگویند.

2.تحقیق ازمایشگاهی و تحقیق میدانی:تحقیق ازمایشگاهی به تحقیقی گفته میشود که در موقعیت ازمایشگاه انجام شود.مزیت عمده ی تحقیق ازمایشگاهی انست که به محقق امکان کنترل زیاد بر فرایند تحقیق را فراهم میکند.

تحقیق میدانی به تحقیقی گفته میشود که در موقعیت زندگی واقعی انجام میشود.مزیت عمده ی این تحقیق ان است که با شرایط روزمره ی زندگی ما ارتباط تنگاتنگ دارد و نتایج ان را اسانتر از نتایج تحقیق ازمایشگاهی میتوان تعمیم داد.

3.تحقیق گذشته نگر و اینده نگر:تحقیق گذشته نگر به تحقیقی گفته میشود که در ان دادهای گرد اوری شده در رابطه با رویداد هایی ست که در گذشته رخ داده است.

تحقیق انده نگر به تحقیق گفته میشود که در دادهای مورد نیاز محقق درباره ی رویداد هایی است که محقق باید رخداد انهارا طی دستکاری هایی نسبت به یک متغیر به وجود اورد.در تحقیق اینده نگر متغیر مورد مطاله چنان است که مشاهده ان در اینده میسر است.

البته روش های دیگری هم هست مثل روش هایی که در زیر اشاره شده ولی در اینجا به روش ها بر حسب گرد اوری مطالب تاکید شده

تحقیق زمینه یابی.تحقیق پس رویدادی.تحقیق عمل نگر.تحقیق همبستگی. تحقیق تاریخی. تحقیق  قوم نگاری. تحقیق کیفی. تحقیق موردی. تحقیق ازمایشی. 

فرزانه فرهادی:

1 ) طبقه بندی تحقیقات بر اساس نوع وماهیت

کامل ترین و کلی ترین طبقه بندی که مورد توافق همگان نیز می باشد براساس نوع و ماهيت داده‏هاي تحقيق  است که به دو گروه كمي و كيفي طبقه‏بندي مي‏شوند.  

2) طبقه بندی تحقیقات براساس هدف

در طبقه بندی تحقیقات بر حسب اهداف، قبل از هر چیز بر میزان کاربرد مستقیم یافته ها و درجه تعمیم پذیری آنها در شرایط دیگر توجه می شود. باید توجه داشت که طبقه بندی تحقیقات بر اساس نوع هدفشان ضرورتاً به معنای وجود مرزهای مشخص بین انواع تحقیقات نیست، بلکه اکثر این تحقیقات در یک امتداد قرار دارند و با هم وابستگی های مفهومی دارند.

تحقیقات بنیادی  ۱)

تحقیقات بنیادی به کشف قوانین و اصول علمی می پردازد و درصدد توسعه مجموعه دانسته های موجود درباره اصول و قوانین علمی است. ممکن است یک پژوهش بنیادی در زمانی که انجام می شود کاربرد عینی و مشخصی نداشته باشد اما در دراز مدت مبنایی برای توسعه دانایی و انجام سایر پژوهش ها خواهد بود.

هدف این نوع تحقیق ایجاد نظریه از طریق کشف اصول یا قواعد کلی است و توجهی به کاربرد عملی یافته ندارد، نتایج این گونه تحقیق اغلب مجرد و کلی است. (هدف از این نوع تحقیق بیشتر نظریه پردازی است. ) از جمله مشخصات تحقیقات پایه ای می توان به موارد زیر اشاره کرد

تحقیقات بنیادی خود بر دو نوع تجربی و نظری است. در تحقیقات بنیادی تجربی، داده ها و اطلاعات اولیه با استفاده از روش های آزمایش، مشاهده، مصاحبه و … گردآوری شده و از طریق روش های آماری مورد تجزیهو تحلیل قرار می گیرد. در تحقیقات بنیادی نظری، اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه ای گردآوری شده و سپس به روش های مختلف استدلال مورد تجزیه و تحلیل عقلانی قرار گرفته و نتیجه گیری می شود.

۲) تحقیقات کاربردی 

تحقیقات کاربری تحقیقاتی هستند که نظریه ها، قانونمندی ها، اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین می شوند را برای حل مسایل اجرایی و واقعی به کار می گیرد. 

این تحقیقات بر روی یافتن راه حل مسائل فوری با ماهیت عملی متمرکز می شود و بنابراین این تحقیقات جنبه عملی داشته و معمولاً خود محققین در کاربرد نتایج دخیل می باشند

۳) تحقیق و توسعه 

فرایندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرایند، روش ها و برنامه ها، شناسایی نیاز یا استعداد، پیدایش اندیشه ها، آفرینش طراحی، تولید، معرفی و انتشار یک محصول و فرایند یا نظام فناوری تازه، انجام می شود .می توان اینگونه گفت که این تحقیقات بیشتر با رویکرد به آینده و پیشرفت علوم صورت می گیرد.

هدف اصلی فعالیت های R&D نظریه پردازی یا آزمون نظریه نیست بلکه توسعه محصولات یا فرایندهای جدید، تدوین یا تهیه برنامه ها ، طرح ها و امثال آن است. با وجود پر هزینه بودن اجرای چرخه تحقیق و توسعه این چرخه، رشد و توسعه آتی را فراهم می سازد.

  تحقیقات عملی ۴)

در این تحقیق که به صورت عملی می باشد فرد به دنبال پیدا کردن راه حل و بررسی درست درباره موضوع خاص مربوط به خود می باشد که نتیجه آن منجر به شناخت در رابطه با موضوع مورد نظر خود می باشد. هدف اصلی تحقیق عملی، حل یک مساله خاص است و نه کمک به توسعه نظریه های علمی.

این تحقیقات را می توان تحقیقات حل مساله یا حل مشکل نیز نامید. زیرا نتایج آن مستقیماً برای حل مساله به کار گرفته می شود.البته بایستی توجه داشت که نقش این نوع تحقیقات در پیشرفت علم محدود است

دکتر خاکی در کتاب روش تحقیق خود نوع دیگری تحقیق با عنوان تحقیق ارزیابی را معرفی می کند. وی بیان می دارد : این نوع تحقیقات، فرایندی جهت جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای تصمیم گیری هستند. 

طبقه بندی تحقیقات بر مبنای ماهیت و روش 

1) روش تحقیق تجربی

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه ها مورد استفاده قرار می گیرد.هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرک ها، روش ها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می باشد..

روشهاوطرح های اجرای تحقیق تجربی :

۱) آزمایش با استفاده از یک گروه آزمودنی

که می توان به صورت پس آزمون (آزمون پس از در معرض متغیر قرار گرفتن) و پیش آزمون و پس آزمون (آزمون قبل از تاثیر و بعد از تاثیر متغیر و مقایسه آن دو) آن را انجام داد.

۲) آزمایش با استفاده از دو گروه (مشاهده و آزمایش)

در این روش ابتدا افراد به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم می شوند. گروه اول، گروه آزمایش و گروه دوم، گروه کنترل نامیده می شود. این روش به دو صورت انجام می شود : پس آزمون (گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و آنگاه از هر دو گروه آزمایش به عمل می آید و نتایج آن دو با هم مقایسه می شود.) و پیش آزمون و پس آزمون (قبل از تاثیر متغیر هر دو گروه مورد آزمایش قرار می گیرند. سپس گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و پس از آن از هر دو گروه آزمون به عمل می آید و نتایج دو آزمون با همدیگر مقایسه می شود) آن را انجام داد.

۳) آزمایش با استفاده از چند گروه

این روش به صور مختلفی انجام می شود  استفاده از طرح چهار گروهی سولومون، طرح پس آزمون چند گروهی و استفاده از پیش آزمون و پس آزمون گروهی (تفاوت این روش با روش قبل انتخاب بیش از سه گروه متجانس برای اجرای آزمایش است).

۴) آزمایش با استفاده از روش تکرار آزمون

این روش چه با استفاده از یک گروه و چه استفاده از دو گروه متجانس انجام می شود.در اینجا محقق سعی می کند گروه آزمایش را به دفعات تحت تاثیر متغیرهای مستقل قرار دهد 

۲) روش تحقیق تاریخی 

در روش تاریخى موضوع معینى که در گذشته در یک مقطع زمانى اتفاق افتاده است، بررسى مى شود. محقق در آن میکوشد، از طریق گردآورى اطلاعات (اسناد و مدارک) مربوط به موضوعى تاریخى و بررسى صحت و سقم آن اطلاعات و نیز تجزیه و تحلیل آنها به کشف حقایق مربوط به آن موضوع دست پیدا کند.

از جمله مشکلات خاص روش تحقیق تاریخی، قابل تکرار و مشاهده مستقیم نبودن رویدادهای تاریخی است.(محقق در صحنه حضور ندارد و نمی تواند متغیر ها را شناسایی کند و امکان تهیه مدارک را ندارد و گاهاً بعضی از منابع اعتبار سندیت ندارند.) تحقیقات تاریخی با اهدافی چون ۱) به دست آوردن دیدگاه روشنی از زمان حال و ۲) اطلاع از آنچه در گذشته اتفاق افتاده است، ممکن است انجام شود.

در این نوع تحقیق منابع اطلاعات به منابع اولیه و ثانویه تقسیم می شوند. منابع اولیه شامل اطلاعات دست اول مانند اسناد است و منابع ثانویه شامل اطلاعات دست دوم نظیر گزارش یک شخص ثالث از واقعه است. (شخص ثالث شاهد عینی واقعه نبوده است).

از جمله منابع تحقیق تاریخی می توان به مواردی چون منابع مکتوب، منابع شفاهی، منابع تصویری، منابع ساختمانی، منابع مادی و ابزاری و اسناد اکترونیکی اشاره کرد.

انواع روش تحقیق تاریخی

۱) روش تحلیل تاریخی : تجزیه و تحلیل سیر تاریخی تغییرات اجتماعی و تحول ارزش ها در یک جامعه معین

۲) روش تحلیل شباهتهای ساختاری : مقایسه تاریخی دو موضوع از لحاظ ساختاری و کارکردی مبتنی بر تاثیر متقابل به طور همزمان

۳) روش تحلیل کارکردی : تجزیه و تحلیل تغییرات و دگرگونی های ایجاد شده در کارکردهای سازمانهای اجتماعی

۳) روش تحقیق توصیفی 

هدف محقق از انجام این نوع پژوهش توصیف عینی .واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع می باشد. پژوهشگر در اینگونه تحقیقات سعی می کند تا نتایج عینی از موقعیت را بیان کند. این تحقیق در پاسخ به سوالاتی مانند چقدر؟ ، چه کسی؟ و چه اتفاقی دارد می افتد؟ است. تحقیق توصیفی،شامل جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه یا پاسخ به سوالات مربوط به وضعیت فعلی موضوع مورد مطالعه می باشد (تمرکز اصلی در درجه اول به زمان حال است.) و این تحقیق آنچه را که هست توصیف و تفسیر می کند.

در این نوع تحقیق، نقش محقق تعیین کننده مشاهدات و توصیفات است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفا برای شناخت شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. در این نوع تحقیق در پی چگونگی یک موضوع است. اطلاعات توصیفی معمولاً به وسیله ی پرسشنامه، مشاهده و مصاحبه جمع آوری می شود.

انواع تحقیقات توصیفی :

۱) تحقیق توصیفی زمینه یابی (پیمایشی) : به مطالعه ویژگی ها و صفات افراد جامعه می پردازد و وضعیت فعلی جامعه را در قالب چند صفت یا متغیر مانند سن، جنس، وزن و غیره مورد بررسی قرار می دهد. تحقیق زمینه یابی غالبا زمانی به کار برده می شود که محقق قصد جمع آوری اطلاعات ، نظیر درصد افرادی که موافق یا مخالف یک عقیده مشخص هستند، را دارد. تفاوت اصلی این روش با روش تجربی این است که در روش تجربی تغییر خصوصیات افراد و متغیر ها با دخالت آزمایشگر صورت می گیرد.

۲) روش تحقیق موردی (ژرفا نگر) : در پژوهش موردى حوزه تحقیق یک مورد خاص نظیر یک فرد یا یک خانواده یا یک گروه یا یک مؤسسه و یا یک جامعه محدود است و پژوهشگر در آن تلاش مى کند، ویژگى هاى خاص آن یک مورد را به طور جامع بررسى کند. موردى بودن پژوهش این امتیاز را دارد که محقق مى تواند به نتایج دقیق تر و عمیق ترى از آن دست پیدا کند و این عیب را دارد که نمى توان یافته هاى تحقیق مربوط به آن را به موارد دیگر تعمیم داد.

۳) تحلیلی (تحلیل محتوا) : به منظور توصیف عینی و کیفی محتوای مفاهیم به صورت نظام دار انجام می شود. در واقع قلمرو این تحقیق را متنهای مکتوب، شفاهی و تصویری درباره موضوعی خاص تشکیل می دهد.

۴(  تحقیق همبستگی یا همخوانی 

این تحقیقات برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می پذیرد ولی الزاما کشف رابطه علت و معلولی مورد نظر نیست. (تحقیق همبستگی هرگز یک رابطه ی علت و معلولی را روشن نمی کند، بلکه صرفاً وجود یک رابطه را توصیف می کند.) در این نوع از پژوهش نیز حوزه تحقیق موارد بسیارى را دربرمى گیرد؛ اما محقق در آن مى کوشد، دو یا چند دسته از اطلاعات مختلف مربوط به یک گروه یا یک دسته از اطلاعات مربوط به دو یا چند گروه مختلف را با هم مقایسه کند؛ به این منظور که رابطه یک یا چند عامل را با یک یا چند عامل دیگر کشف کند و میزان همبستگى میان آنها را به دست آورد.

همبستگی می تواند به صورت مثبت (جهت تغییر در یک متغیر با جهت تغییر در متغیر دیگر همسو باشد.)، منفی (جهت تغییرات یک متغیر با جهت تغییرات متغیر دیگر همسو نباشد.) و بدون همبستگی باشد.

۵ ( تحقیقات علی (پس رویدادی(

در اینگونه تحقیقات کشف علت ها یا عوامل بروز یک رویداد یا حادثه یا پدیده مد نظر است.

در یک تحقیق علی مطلوب محقق باید سه دسته متغیر داشته باشد:

۱(متغیرهای اصلی که نقش موثر و مثبتی در بروز پدیده داشته اند.

۲( متغیرهایی که نقش بازدارنده و منفی در رابطه با بروز پدیده داشته اند.

۳( متغیرهای زمینه ساز که هموارکننده راه برای اثرگذاری متغیرهای اصلی بوده اند.

با استفاده از درخت تصمیم گیری و پاسخ به سوالات آن می توانید روش مناسب برای تحقیق خود را انتخاب کنید

فریناز عمادی:

طبقه بندی روش های مختلف تحقیق :

کاربرد:

از نظر کاربرد پژوهش ها به دو دسته بنیادی و عملی تقسیم می شوند.

1.پژوهش بنیادی= به جای مسائل عملی به مسائل مفهومی می پردازد و برشکل دادن و آزمایش نظریه ها و عقاید انتزاعی تاکیید دارد.

2.پژوهش عملی یا پژوهش کاربردی=در علوم اجتماعی عمومیت دارد و این نوع از پژوهش ،نظریه ها و روش های پژوهشی را در موقعیت ها،مشکلات و مسائل واقعی به کار می برد.یافته های پژوهش عملی برای اهداف عملی به کار می روند.

اهداف:

1. پژوهش توصیفی=توصیف چیزی (به عنوان مثال یک موقعیت،مشکل یا کاربست).

2. پژوهش همبستگی=ایجاد پیوند یا رابطه میان دو عامل(که معمولا متغیر نامیده می شوند).

3. پژوهش تبیینی=تبیین اینکه چگونه و چرا یک پیوند یا رابطه میان دو عامل وجود دارد.

4. پژوهش اکتشافی=زمینه یابی کردن در مورد امکان اجرای یک مطالعه پژوهشی.

نوع اطلاعات مورد جستجو:

الف) روش‌هاي کمّي که در آنها از داده‌هاي کمي استفاده مي‌شود. روشهای کمّیِ تحقیق علمی به «مجموعه ای از روشهای اطلاق می شود که صفت مشترکشان بررسی جمعیتی از اشیاء مشاهده شدنی و قابل مقایسه با یکدیگر است، این اشیاء ممکن است افراد انسانی، گروه ها، نهادها یا حتی جوامع باشند» بودون در این تعریف معتقد است واحد مشاهده و تحلیل می تواند متنوع باشد اما محور اصلی این تعریف کثرت واحدهای مشاهده و نیز مقایسه واحدها به عنوان برنامه ی تحقیق می باشد.

ب) روش‌هاي کيفي که در آنها داده‌هاي کيفي به کار مي‌رود. روش کیفی آن  روشی را معرفی می کند که در آن پدیده منحصر بفردی مطالعه می شود.

لذا می توان نتیجه گرفت وجه تمایز روش تحقیق کیفی و کمّی در دیدگاه بودون تعداد واحدهای مشاهده و نیز برنامه ی مشاهده و اندازه گیری (مقایسه یا عدم مقایسه واحدها) می باشد. نگارنده اعتقاد دارد پیامد طبیعی کثرت واحدهای مشاهده، آن است که نیاز به آمار و ریاضی در تجزیه و تحلیلها آشکار خواهد شد و داده های گردآوری شده در پژوهش کمّی لزوما از نوع عدد و رقم خواهند بود و کشف روابط نیازمند سنجش همبستگی ها یا سایر روشهای آماری خواهد بود. اما در تحقیق کیفی به سبب قلّت واحدهای مشاهده نیازی به روشهای آماری وجود ندارد و محقق به سادگی به جوانب مختلف واحد مشاهده پی خواهد برد.

منبع داده ها:

1.منابع اولیه=

داده هایی که شما در واقع خودتان با انجام تحقیق جمع آوری می کنید به عنوان داده های اولیه شناخته می شوند.این گونه داده ها اطلاعات پژوهشی جدید و اصیلی  هستند که مستقیما به وسیله پژوهشگر به دست آورده شده اند.

2.منابع ثانویه=

به تحقیقاتی که در آنها از داده های ثانویه استفاده می شود تحلیل ثانوی گفته می شود.تحلیل ثانوی فی نفسه روش خاصی نیست، بلکه تحلیل جدیدی از داده هایی است که به منظور دیگر گردآوری شده اند.

روش های علمی تحقیق براساس تکنیک و ابزار مورد استفاده برای گرد آوری اطلاعات:

1 - روش تحقیق آزمایشی که ابزار اصلی گردآوری اطلاعات در آن مشاهده مستقیم است.

2-روش تحقیق پیمایشی که ابزار اصلی گردآوری اطلاعات در آن پرسشنامه یا مصاحبه ساخت یافته است.

3- روش تحقیق اسنادی که ابزار اصلی گردآوری اطلاعات در آن تحلیل محتوا (پرسشنامه معکوس) است. 

4- روش تحقیق میدانی که ابزار اصلی گردآوری اطلاعات در آن مشاهده مشارکتی است. 

تعداد واحدهای تحلیل ملاک دیگری برای دسته بندی روشهای تحقیق است. واحد تحلیل به کس یا چیزی اطلاق می شود که داده های مربوط به متغیرهای اصلی تحقیق به آن نسبت داده می شود. بر این اساس می توان روشهای تحقیق را به دو دسته موردی و غیرموردی تقسیم نمود. در روش تحقیق موردی تعداد واحدهای تحلیل مورد مطالعه بسیار کم است. در حالیکه در تحقیقات غیرموردی واحدهای بیشتری مورد مطالعه قرار می گیرند. ناگفته پیداست که نمی توان مرز روشنی بین این دو دسته از حیث تعداد واحدهای مورد مطالعه مشخص نمود. ولی به عنوان یک نشانه می توئان ادعا نمود حجم اطلاعاتی که در تحقیق موردی در باره هر یک از واحدهای تحلیل می توان بدست آورد به مراتب بیشتر از تحقیقات غیرموردی است. لازم به ذکر است که علیرغم اینکه تعداد واحدهای تحلیل در روش تحقیق موردی کم است، اما برای گردآوری اطلاعات مربوط به هر واحد می توان از واحدهای مشاهده متعددی استفاده نمود.

نسرین کارگزاری:

معمولا تحقیق را از منظرهای متفاوت به گونه های مختلف تقسیم می کنند.  معیارهای تقسیم بندی معمولا عبارتند از:

الف-هدف      ب-روش جمع آوری اطلاعات           ج-روش اجرای تحقیق

الف-روشهای طبقه بندی تحقیق بر حسب هدف :     

 الف-1- روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-تحقیق بنیادی(Basic Research)    

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها (دانش هاي نو)ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

2-تحقيق کاربردي(Applied Research)

هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري مجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.هرچند دراين تحقيق مانند تحقيق بنيادي اصول مربوط به روش هاي گزينش نمونه واستنباط ها وتعميم ها ازنتایج درمورد جمعيتي که نمونه ازآن انتخاب شده است،رعایت می شود

3-پژوهش توسعه ای

پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.

ب- انواع روش تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

ب-1-روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

1-روش کتابخانه‌ای

 در تمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و دربعضی از آنها موضوع تحقیق از نظر روش‌، از آغاز تا انتها متکی بر یافته‌های تحقیق کتابخانه ای است

2-روش تحقیق میدانی

در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می‌کند و به تحقیق درباره موضوعی خاص در آن محیط می‌پردازد. محقق هیچگونه دستکاری در محیط انجام نمی‌دهد، بلکه بدون هیچ دخالتی در جریان طبیعی رویدادها ندارد . در تحقیق میدانی ، مشاهده عنصر اصلی را تشکیل می‌دهد. به عبارتی،منظور از مطالعات میدانی تحقیقاتی است که موضوع مورد مطالعه در اختیار محقق قرار داشته و بدان دسترسی باشد.

ج. انواع روش تحقیق از نظر متد اجراي تحقيق

1.روش تاريخي

اين روش درمورد تحقيقاتي به کارمي رود که درمورد موضوعي که درگذشته اتفاق افتاده صورت مي گيرد.

2.تحقيق توصيفي

تحقيق توصيفي به پژوهشي گفته مي شود که محقق به توصيف عيني،واقعي ومنظم خصوصيات يک پديده مي پردازد.دراين روش محقق بااستفاده از روش هاي مختلف جمع آوري اطلاعات سعي مي کند تا تصويري نسبتا درست از پديده مورد نظرخودارائه دهد.

3.تحقيق تداومي ومقطعي

تحقيق تداومي تحقيقي است که محقق درآن چگونگي مراحل رشد ويا تغييرات به وجودآمده درزمان مشخص را مورد بررسي قرار مي دهد.

4.تحقيق موردي وزمينه اي

دراين نوع از تحقيق،توجه محقق بيشتر به آن نکات وعوامل مهم ويا بامعني است که به درصورتي درشناخت گذشته وحال ويا مطالعه ميزان تغييرات يک مورد خاص موثراست.

5.تحقيق همبستگي ياهمخواني

دراين روش محقق دوياچنددسته از اطلاعات مختلف مربوط به يک گروه يا يک دسته از اطلاعات از دويا چند گروه رادراختيار قراردارد وتلاش دارد تاميزان تغييرات دريک يا چند عامل دراثرتغييرات يک ياچند عامل ديگر راموردبررسي قرار دهد.

 

6.تحقيق علي يا پس از وقوع

دراين روش تحقيق،محقق به دنبال کشف وبررسي روابط بين عوامل وشرايط خاص يانوعي رفتار که قبلا وجودداشته يا رخ داده ازطريق مطالعه نتايج حاصل از آن است. به تحقيق پس‌رويدادي تحقيق علي-مقايسه‌اي نيز گويند. تحقيق پس‌رويدادي به تحقيقي گفته مي شود که پژوهشگر علت احتمالي متغير وابسته را مورد بررسي قرار مي دهد. چون متغير مستقل و و ابسته در گذشته رخ داده اند لذا اين نوع تحقيق را تحقيق پس رويدادي مي گويند.

7.تحقيق تجربي حقيقي

دراين روش،محقق شرايط محيطي خاصي را دستکاري مي کند تا به تاثيراين تغييرات برگروه نمونه پي ببرد . دراين روش محقق مبادرت به تشکيل دوگروه مي نمايد:

-گروه تجربه( experimental group):اين گروه تحت شرايط خاص مدنظر محقق قرار مي گيرد

-گروه شاهد(control group):گروهي که تحت شرايط خاص محقق نبوده اند

8.تحقيق تجربي نيمه حقيقي

دراين روش چون امکان کنترل تمام متغيرها وجود نداشته محقق فقط مي تواند برخي از متغيرها را کنترل نمايد ودرشرايط واقعي اجتماعي به کار مي رود

9.تحقيق عملي(ويژه محيط هاي آموزشي)

دراين روش محقق بايديافته هايش را ازنظر استفاده عملي در موقعيت محلي ومنطقه اي ارزشيابي کند نه درگستره کاربردهاي کلي وعمومي. هدف اساسي تحقيق عملي، شناسايي، بررسي، تبيين و حل مسأله و مشكل محيط كار و فعاليت‌ است (كلاس درس، مدرسه، ادارات آموزش و پرورش) و از نتايج آن براي حل مسائل خاص در موقعيت‌هاي معين استفاده مي‌شود و پژوهشگر پژوهش خود را شخصاً به مرحله اجرا درمي‌آورد.

 

سعیده طارمی:

تقسیم بندی روش های تحقیق:

الف)رویکرد خرد گرایانه 

ب)رویکرد طبیعت گرایانه

رویکرد خرد گرایانه: مفروض این رویکرد این است که واقعیت آن است که فرد می تواند با حواس خود آن را تجربه کند .و بر پایه این اصل استوار است که متغیر های تشکیل دهنده یک فرایند پیچیده را می توان به طور جداگانه از یکدیگر بررسی کرد .

رویکرد طبیعت گرایانه :مفروض این دیدگاه این است که واقعیت چیزی نیست که همه افراد به طور یکسان آن را مشاهده کنند .وتجارب مشابهی از آن بدست آورند.علاوه بر ان تقسیم یک پدیده پیچیده به اجزا ومطالعه هر یک از اجزا الزاما ما را به شناخت کاملی از آن پدیده نمی رساند ونیز موقعیت مورد مشاهده ومشاهده گر بر یکدیگر تاثیر می گذارند .همچنین ارزش های پژوهشگر بر فرایند پژوهش تاثیر می گذارد بنابراین مفروض اصلی این دیدگاه آن است که واقعیت مورد مشاهده به تفسیر افراد وذهنیت آنان بستگی دارد.

در حوزه علوم رفتاری کاربرد دو رویکرد یاد شده منجر به دو دسته از روش های تحقیق شده است : 

1)روش های کمی 

2)روش های کیفی 

این دو روش مکمل یکدیگر بوده ومی توان آن ها را با هم مورد استفاده قرار داد.

نوع دیگر تقسیم بندی به شرح زیر می باشد:

گذشته نگر وآینده نگر 

نتیجه گرا وتصمیم گرا 

گذشته نگر وآینده نگر: در صورتی که داده های گرداوری شده مربوط به گذشته باشد طرح تحقیق را می توان گذشته نگر دانست ولی در صورتی که متغیر به گونه ای باشد که مشاهده آن در آینده امکان پذیر باشد ،در این صورت طرح پژوهش آینده نگر تلقی می شود.

نتیجه گرا وتصمیم گرا :در تحقیقات نتیجه گرا نتیجه تحقیق بلافاصله کاربردی نمی شود در صورتی که در تحقیقات تصمیم گرا نتیجه تحقیق بلافاصله در تصمیم گیری مورد استفاده قرار می گیرد.

طبقه بندی تحقیق 

1)برمبنای هدف:

الف)تحقیقات بنیادی پایه 

ب)تحقیقات کاربردی

ج)تحقیقات ارزیابی

د)تحقیق وتوسعه 

و)تحقیق عملی کاری

طبقه بندی تحقیق بر حسب روش : 

الف)تحقیق تاریخی 

ب)تحقیق توصیفی 

ج)تحقیق پیمایشی زمینه یابی 

د)تحقیق تحلیل محتوا 

3)انواع روش های تحلیل محتوا :

الف )مطالعه میدانی 

ب)مورد کاوی 

ج)تحقیق همبستگی 

د)آزمایش میدانی 

ن)تحقیقات علمی-  آزمایشی 

و)تحقیقات علمی تحقیقی

انواع روش‌های تحقیق

به نام خدا

پاسخ تکلیف چهارم

انواع روش‌های تحقیق

دختران:

ریحانه فیضی:

انواع روش های تحقیق

معمولا تحقیق را از منظرهای متفاوت به گونه های مختلف تقسیم می کنند.  معیارهای تقسیم بندی معمولا عبارتند از:

الف-هدف      ب-روش جمع آوری اطلاعات           ج-روش اجرای تحقیق

الف-روشهای طبقه بندی تحقیق بر حسب هدف :      

 الف-1- روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-تحقیق بنیادی(Basic Research)    

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها (دانش هاي نو)ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

2-تحقيق کاربردي(Applied Research)

هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري مجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.هرچند دراين تحقيق مانند تحقيق بنيادي اصول مربوط به روش هاي گزينش نمونه واستنباط ها وتعميم ها ازنتایج درمورد جمعيتي که نمونه ازآن انتخاب شده است،رعایت می شود

3-پژوهش توسعه ای

پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.

 الف-۲- روش دوم طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-کاوش:(Exploration ) 

تحقیق اکتشافی شامل کوششی است برای تصمیم‌گیری اینکه آیا پدیده‌ای وجود دارد یا خیر.

2-توصیف:(Description ) 

این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد تا بیان و تعریف کاملتری از آن یا تفاوت آن با سایر پدیده‌ها ارائه دهد.

3-پیش بینی:(Prediction )

  محقق را قادر می‌سازد که با شناسایی روابط و داشتن اطلاعات درباره یک عامل یا متغییر درباره عامل دیگر پیش‌بینی نماید

4-تبیین و کنترل(Explanation ) 

  شامل آزمایش رابطه علت ومعلول بین دو پدیده و یا بیشتر است .

5-عمل:(Action )

تحقیق عملی مربوط به انجام کاری برای حل یک مشکل اجتماعی است. این نوع تحقیق می‌تواند هر یک از اهداف ذکر شده قبلی را دربرداشته اما باید به آنها موضوع حل مشکل و یا انجام دادن کاری را نیز اضافه کرد. 

 

 ب- انواع روش تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

ب-1-روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات 

1-روش کتابخانه‌ای

 در تمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و دربعضی از آنها موضوع تحقیق از نظر روش‌، از آغاز تا انتها متکی بر یافته‌های تحقیق کتابخانه ای است

2-روش تحقیق میدانی

در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می‌کند و به تحقیق درباره موضوعی خاص در آن محیط می‌پردازد. محقق هیچگونه دستکاری در محیط انجام نمی‌دهد، بلکه بدون هیچ دخالتی در جریان طبیعی رویدادها ندارد . در تحقیق میدانی ، مشاهده عنصر اصلی را تشکیل می‌دهد. به عبارتی،منظور از مطالعات میدانی تحقیقاتی است که موضوع مورد مطالعه در اختیار محقق قرار داشته و بدان دسترسی باشد.

 ب-2- روش دوم  طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

1-روش تاریخی  

این تحقیق وقایع مربوط به گذشته را مورد تعبیر و تفسیر و ارزیابی قرار می‌دهد. 

2-روش توصیفی   

مطالعات توصیفی برعکس تحقیقات تاریخی در مورد زمان حال به بررسی می‌پردازد. این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد این گونه تحقیق وضعیت کنونی پدیده یا موضوعی را مورد مطالعه قرار می‌دهد.

  

روش توصیفی شامل  انواع گوناگونی به شرح زیر می باشد :

الف) تحقیق برآوردی : 

موقعیت یک پدیده را در یک زمان توصیف می‌کند این روش هیچگونه فرضیه‌ای را پیشنهاد نمی‌کند روابط متغییرها را مورد مطالعه قرار نمی‌دهد

ب) تحقیق ارزشیابی:

 این روش به ارزش‌گذاری درباره فوائد اجتماعی, مطلوب بودن یا مؤثر بودن یک فرایند, محصول, یا برنامه می‌پردازد و به کاربرد یافته‌های خود توجه دارد. این نوع تحقیق اغلب با توصیه‌هایی در جهت اقدامات سازنده همراه می‌باشد و در پی یافتن قوانین کلی و قابل گسترش به سایر موقعیتها نیست.

ج) مطالعه موردی :

 عبارت از مطالعه عمیق و گسترده یک مورد در مدت زمان است. در این روش یک فرد یک خانواده, یک گروه و یا یک دانشگاه مورد مطالعه دقیق و همه جانبه قرار می‌گیرد هدف مطالعه شناخت کلیه متغیرهای مربوط به مورد است

د) مطالعه پیمایشی :

در اين نوع تحقيق هدف بررسي توزيع ويژگيهاي يک جامعه است و بيشتر تحقيق هاي مديريت از اين نوع مي باشد. در پژوهش پيمايشي پارامترهاي جامعه بررسي مي شوند. در اينجا پژوهشگر با انتخاب نمونه اي که معرف جامعه است به بررسي متغيرهاي پژوهش مي پردازد. پژوهش پيمايشي به سه دسته تقسيم مي شود:

روش مقطعي :گرد آوري داده ها درباره يک يا چند صفت در يک مقطع زماني خاص. براي مثال بررسي ميزان علاقه دانشجويان سال اول دبيرستان به ادامه تحصيل در يک رشته خاص

روش طولي : در بررسي پيمايش طولي، داده ها در طول زمان گردآوري شده تا رابطه بين متغيرها در طول زمان سنجيده شود. همانند  تحقيقات تحولي که به بررسي روندها و تحول پديده ها در طول زمان مي پردازند از اين دسته هستند.

روش دلفي : جهت بررسي ديدگاه هاي يک جمع صاحب نظر در مورد يک موضوع ويژه مي توان از اين تکنيک استفاده کرد. مانند «بررسي ديدگاه اساتيد دانشگاه در باره يک طرح جديد آموزشي» 

هـ ) تحقیق تکاملی( توسعه‌ای):

 شامل داشتن اطلاعات دقیق در زمینه‌های توسعه برنامه‌ها و رشد و تکامل افراد می‌باشد. این نوع مطالعه به بررسی میزان تغییرات و الگوهای برنامه‌ها و یا رشد افراد در طول مدت زمان می‌پردازد و ممکن است به دو روش طولی (تداومی) و عرضی(مقطعی) صورت گیرد. 

و) مطالعات همبستگی 

 یکی از روشهای بسیار متداول در تحقیقات توصیفی است که به بررسی روابط دو متغیر می‌پردازد. در تحقيقات همبستگي اگر هدف پيش بيني متغيرهاي وابسته بر اساس متغيرهاي مستقل باشد به متغير وابسته متغير ملاک و به متغير مستقل متغير پيش بين گويند. همچنين وجه تمايز تحقيق همبستگي با تحقيق آزمايشي در اين است که در اينجا متغيرهاي مستقل دستکاري نمي شوند.

ز) تحقیقات پس از وقوع : 

این نوع تحقیقات به بررسی روابط علت و معلولی بوسیله بررسی پی‌آمدهای موجود می‌پردازد. اگر سؤال تحقیق هنگامی مطرح گردد که مقدار متغیر مستقل قبلاً و بطور طبیعی مشخص باشد, چنین تحقیقی را بعد از وقوع می‌نامند.

 

 3- روش تجربی 

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق‌ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرکها, روشها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می‌باشد. از خصوصیات روش تجربی این است که ضمن دستکاری یا مداخله در متغیرها و کنترل شرایط نتایج بدست آمده را در مورد گروهی که با انتساب تصادفی انتخاب شده‌اند, مورد مشاهده قرار می‌دهد.

 

ج. انواع روش تحقیق از نظر متد اجراي تحقيق 

1.روش تاريخي

اين روش درمورد تحقيقاتي به کارمي رود که درمورد موضوعي که درگذشته اتفاق افتاده صورت مي گيرد.

2.تحقيق توصيفي

تحقيق توصيفي به پژوهشي گفته مي شود که محقق به توصيف عيني،واقعي ومنظم خصوصيات يک پديده مي پردازد.دراين روش محقق بااستفاده از روش هاي مختلف جمع آوري اطلاعات سعي مي کند تا تصويري نسبتا درست از پديده مورد نظرخودارائه دهد.

3.تحقيق تداومي ومقطعي

تحقيق تداومي تحقيقي است که محقق درآن چگونگي مراحل رشد ويا تغييرات به وجودآمده درزمان مشخص را مورد بررسي قرار مي دهد.

4.تحقيق موردي وزمينه اي

دراين نوع از تحقيق،توجه محقق بيشتر به آن نکات وعوامل مهم ويا بامعني است که به درصورتي درشناخت گذشته وحال ويا مطالعه ميزان تغييرات يک مورد خاص موثراست.

5.تحقيق همبستگي ياهمخواني

دراين روش محقق دوياچنددسته از اطلاعات مختلف مربوط به يک گروه يا يک دسته از اطلاعات از دويا چند گروه رادراختيار قراردارد وتلاش دارد تاميزان تغييرات دريک يا چند عامل دراثرتغييرات يک ياچند عامل ديگر راموردبررسي قرار دهد.

 

6.تحقيق علي يا پس از وقوع

دراين روش تحقيق،محقق به دنبال کشف وبررسي روابط بين عوامل وشرايط خاص يانوعي رفتار که قبلا وجودداشته يا رخ داده ازطريق مطالعه نتايج حاصل از آن است. به تحقيق پس‌رويدادي تحقيق علي-مقايسه‌اي نيز گويند. تحقيق پس‌رويدادي به تحقيقي گفته مي شود که پژوهشگر علت احتمالي متغير وابسته را مورد بررسي قرار مي دهد. چون متغير مستقل و و ابسته در گذشته رخ داده اند لذا اين نوع تحقيق را تحقيق پس رويدادي مي گويند.

7.تحقيق تجربي حقيقي

دراين روش،محقق شرايط محيطي خاصي را دستکاري مي کند تا به تاثيراين تغييرات برگروه نمونه پي ببرد . دراين روش محقق مبادرت به تشکيل دوگروه مي نمايد:

-گروه تجربه( experimental group):اين گروه تحت شرايط خاص مدنظر محقق قرار مي گيرد

-گروه شاهد(control group):گروهي که تحت شرايط خاص محقق نبوده اند

8.تحقيق تجربي نيمه حقيقي

دراين روش چون امکان کنترل تمام متغيرها وجود نداشته محقق فقط مي تواند برخي از متغيرها را کنترل نمايد ودرشرايط واقعي اجتماعي به کار مي رود

9.تحقيق عملي(ويژه محيط هاي آموزشي)

دراين روش محقق بايديافته هايش را ازنظر استفاده عملي در موقعيت محلي ومنطقه اي ارزشيابي کند نه درگستره کاربردهاي کلي وعمومي. هدف اساسي تحقيق عملي، شناسايي، بررسي، تبيين و حل مسأله و مشكل محيط كار و فعاليت‌ است (كلاس درس، مدرسه، ادارات آموزش و پرورش) و از نتايج آن براي حل مسائل خاص در موقعيت‌هاي معين استفاده مي‌شود و پژوهشگر پژوهش خود را شخصاً به مرحله اجرا درمي‌آورد.

زهرا ضرغام:

روش های مطالعه مختلف تحقیق را می توان با توجه به ویژگی های مسائل  مورد مطالعه به شرح زیر طبقه بندی کرد:

تاریخی :هدف:بازسازی گذشته به صورت عینی و دقیق و غالبا در رابطه با فرضیه ای قابل قبول و پذیرفتنی .

توصیفی :هدف:توصیف واقعی یا حوزه مورد علاقه به صورتی منظم و دقیق .

تداومی :هدف:مطالعه الگوها و توالی رشد یا تغییر به عنوان تابعی از زمان 

موردی و میدانی :هدف:مطالعه زمینه های قبلی اطلاعات ،پایگاه های فعلی اجتماعی ،و کنش متقابل یک واحد اجتماعی معین با یک فرد ،گروه یا نهاد اجتماعی به صورتی فشرده 

همبستگی :هدف:مطالعه حدود تغییرات یک متغییر با یک یا چند متغیر دیگر بر اساس ضرایب همبستگی 

علی –مقایسه ای :هدف:مطالعه امکان یا احتمال روابط علت و معلولی بین متغییرها یا مشاهده نتایج به دست آمده و جستجو در گذشته برای یافتن متغییرهای علی .

آزمایشی واقعی:هدف :مطالعه امکان روابط علت و معلولی از طریق قرار دادن یک گروه یا بیشتر در معرض آزمایش و مقایسه نتایج آن با گروه کنترل ،یعنی ،گروهی که در معرض آزمایش قرار نگرفته 

نیمه آزمایشی :هدف:مانند روش آزمایشی است،با این تفاوت که در این روش ،امکان کنترل و دخل و تصرف وجود ندارد یا خیلی ناچیز است.در این روش کنترل اعتبارهای درونی و بیرونی حائز اهمیت است و محقق باید از محدودیت های این روش آگاه باشد 

اقدام پژوهشی :هدف:گسترش و توسعه مهارت ها و روش های جدید و حل مسائل با توجه به کاربرد مستقیم روش ها و مهارت ها در کلاس های درس یا موقعیت های کاربردی دیگر 

ندا مسعودی:

طبقه بندی روش های مختلف تحقیق:

روشهاي تحقيق را مي توان با توجه به معيارهاي مختلف در گروههاي متفاوتي جاي داد. هر يك از اين معيارها بر روي يك ويژگي از روشها تأكيد مي كند و روشها را با توجه به آن ويژگي تقسيم بندي مي كند.

1- انواع تحقیق بر حسب هدف:

بنیادی = در این تحقیق هدف اصلی افزایش حیطه دانش می باشد. مثلا کشف حقایق علمی

کاربردی = هدف اصلی این نوع تحقیقات ایجاد سهولت در زندگی انسان می باشد. مثلا کمک به حل مشکلات افراد می کند.

2- بر حسب موقعیت:

آزمایشگاهی = به این صورت که تحقیق در موقعیت ساختگی که امکان کنترل زیاد بر فرایند تحقیق وجود دارد، انجام می شود.مثل همان تحقیق معروف تاثیر فیلم خشونت آمیز بر پرخاشگری کودکان.

میدانی = به این صورت که تحقیق در محیط طبیعی زندگی فرد انجام می شود. به همین دلیل قدرت تعمیم پذیری بالایی دارند. يك محقق ميداني به ندرت كار خود را با فرضيه هاي دقيقاً تعريف شده كه بايد آزموده شوند شروع مي كند. معمولاً چنين محققي ابتدا به مشاهده اجمالي قضيه مي پردازد، با بدست آمدن نتايج كلي تجربي به انواع ديگر از روشهاي مشاهده روي مي آورد و در انتها به بازنگري نتايج مي پردازد.

3- بر حسب ماهیت :

کمی = هدفش تعیین روابط میان پدیده ها می باشد. و از ابزاری مثل پرسشنامه کمک می گیرد. در پرسشنامه ها با استفاده از طيف هاي مختلف از جمله ليكرت بوگاردوي، ترستون و... جملات و سوالات محقق تبديل به اعدادي مي شوند كه پاسخگويان با انتخاب گزينه مورد نظر در واقع عددي را به محقق ارائه مي كنند و محقق از طريق اين اعداد به نتيجه گيري مي پردازد.

کیفی = در این نوع تحقیق از طریق مشاهده یا تجربه به درک رفتارهای اجتماعی افراد می پردازند. داده هاي كيفي بيشتر مورد استفاده محققان انسان شناسي است، كه بيشتر هدفشان توصيف موضوع است.

4- بر حسب ژرفا و عمق :

ژرفانگر = تحقيق ژرفانگر به يك موضوع واحد ولي به صورت همه جانبه و عمقي مي پردازد. اینها تحقیقاتی هستند که دارای عمق زیادی هستند اما قدرت تعمیم پذیری شان کم است. در واقع تحقیق فقط بر روی یک گروه خاص یا یک موقعیت خاص انجام می شود.

پهنانگر = دقیقا برعکس ژرفا نگر، يك پژوهش پهنانگر به بررسي يك موضوع عمده و در سطح گسترده مي پردازد. عمق کمی دارد ولی قدرت تعمیم پذیری خیلی خوبی دارد. این تحقیقات به این صورت است که موضوع مورد نظر در موقعیت های مختلف مورد مطالعه قرار می گیرد.

5- بر حسب زمان:

گذشته نگر = در این نوع تحقیق، داده های ما در مورد رویدادهای گذشته است. مثلا بررسی علل طلاق 

آینده نگر = اینها تحقیقاتی است که مشاهده ی متغیر مورد نظر، در آینده میسر است. مثل تحقیقاتی که برای پیش بینی ها انجام می شود.

6- بر حسب زمان گرداوری داده ها:

طولی = اطلاعات مورد نظر در زمان های مختلفی جمع آوری می شوند و همچنین می توان تغییرات را در طول زمان تشخیص داد. مثلا بررسی علل طلاق در دهه ی 80

مقطعی = اطلاعات در یک زمان مشخص جمع آوری می شوند. غالب مطالعات اکتشافی و توصیفی مقطعی هستند. مثلاً سرشماری جمعیت هر کشور مطالعه ای است که هدف آن توصیف جمعیت آن کشور در يك زمان معين است. یا بررسی علل طلاق در سال 1392

انیس اعظم‌پور:

ازنظر کاربرد پژوهشها به دو دسته ی بنیادی و عملی تقسیم میشوند. 

پژوهشها از نظر اهداف به چهار دسته ی  توصیفی ، همبستگی، تبیینی و اکتشافی تقسیم میشوند.

پژوهشها از نظر نوع اطلاعات مورد جستجو : کمی و کیفی

یکی از روشهای دیگر طبقه بندی مطالعات پژوهشی مشخص کردن منبع اصلی داده هاست. منظور از داده اقلام اطلاعاتی ای است که در حین پژوهش تولید میشوند. 

محیا مرادی:

نه روش اساسی تحقیق عبارت اند از : 

1 تاریخی : بازسازی گذشته به صورت عینی و دقیق و غالبا در رابطه با فرضیه ای قابل قبول و پذیرفتنی – رد یابی تاریخ حقوق بشر در آموزش و پرورش ایالت متحده .

2 توصیفی: توصیف واقعی یا حوزه ی مورد علاقه به صورتی منظم و دقیق – سرشماری آماری یا نظرخواهی عمومی 

3 تداومی: مطالعه ی الگوها و توالی رشد یا تغییر به عنوان تابعی از زمان – زمینه یابی درباره ی اشیا مدارک شرح حال.

4 موردی یا میدانی :مطالعه ی زمینه های قبلی اطلاعات .. پایگاه های فعلی اجتماعی و کنش متقابل یک واحد اجتماعی با یک فرد ..گروه یا نهاد اجتماعی به صورت فشرده – مطالعه ی خصوصیات ویلا نشینان شمال شهر با توجه به ویزگی های اقتصادی و اجتماعی این منطقه . 

5 همبستگی : مطالعه ی حدود تغییرات یک متغیر با یک یا چند متغیر دیگر بر اساس ضرایب همبستگی – تحلیل عاملی چند آزمون هوش .. پیش بینی موفقیت و پیشرفت تحصیلی دانشجویان بر اساس همبستگی بین نمره های دانشگاهی و برخی از متغیر های دوره ی دبیرستان . 

6 علی یا مقایسه ای : مطالعه ی امکان یا احنمال روابط علت و معلولی بین متغیرها یا مشاهده ی نتایج به دست آمده و جست وجو در گذشته برای یافتن متغیرهای علی – تعیین عوامل موثر در افت تحصیلی در یک دبیرستان با استفاده از داده های بایگانی شده در ده سال گذشته . 

7 آزمایش واقعی : مطالعه ی امکان روابط علت و معلولی از طریق قرار دادن یک گروه در معرض آزمایش و مقایسه ی نتایج آن با گروه کنترل یعنی گروهی که در معرض آزمایش قرار نگرفته است- مطالعه ی تاثیر یک داروی آرام بخش بر یادگیری دانش آموزان بیش فعال به صورتی که به یک گروه دارو داده و گروهی دارو نمی دهیم . 

8- نیمه آزمایشی : مانند روش آزمایشی است با این تفاوت که در این روش امکان کنترل و دخل و تصرف وجود ندارد یا بسیار ناچیز است . در این روش کنترل اعتبارهای درونی و بیرونی حایز اهمیت است و محقق باید از محدودیت های این روش آگاه باشد . – مطالعه ی تاثیر یک روش درمانی که در اجرای آن گمارش تصادفی ممکن نیست . 

9 اقدام پزوهشی : گسترش و توسعه ی مهارت ها و روش های جدید و حل مسایل با توجه به کاربرد مستقیم روش ها و مهارت ها در کلاس های درس یا موقعیت های کاربردی دیگر . – کمک به معلمان برای بسط و گسترش مهارت های آموزشی و بحث های کلاسی از طریق آموزش ضمن خدمت .

منبع : راهنمای تحقیق و ارزشیابی در روانشناسی و علوم تربیتی 

تالیف : استفان ایزاک 

ترجمه : دکتر دلاور.

پریسا نهالگر:

پاسخ تکلیف کلاسی چهارم .پریسا نهالگر

روش تحقیق بر حسب هدف :بنیادی:هدف افزایش حیطه دانش است وکشف حقایق علمی

کاربردی:هدف ایجاد سهولت در زندگی .حل مشکلات واقعی وراه حل براس مسائل واقعی

روش تحقیق بر حسب واقعیت:ازمایشگاهی:در موقعیت ازمایشگاه محیط ساختگی که امکان کنترل زیاد ولی تعمیم پذیری کم است

میدانی (پیمایشی):در موقعیت واقعی انجام میشود.قدرت تعمیم بالا اما میزان کنترل کم است .از نوع توصیفی است.

تحقیقات بر حسب زمان:تاریخی (گذشته نگر):داده ها بر حسب رویداد های گذشته است.حقایق گذشته

اینده نگر:مشاهده متغییر مورد نظر در اینده میسر است.جنبه پیش بینی دارد

تحقیقات بر حسب عمق و پهنا:عمق نگر:در یک موقعیت خاص انجام میشود در مطالعات موردی

انجام میشود اما تعمیم پذیری کمی دارد.

پهنا نگر:مانند تحقیقات پیمایشی است.تعمیم پذیزی زیاد اما عمق کمی دارد.

تحقیقات بر حسب زمان گرداوری داده ها:مقطعی:اطلا عات درطول زمان  گرداوری میشود

طولی:در این نوع تحقیقات اطلاعات در زمان های مختلف تهیه میشود

تحقیقات بر حسب ماهیت:کمی:روابط بین پدیدهها مشخص میشود.از پرسشنامه استفاده میشود

کیفی:بر نزدیک شدن به ازمودنی ها تاکید میشود واز تجربه ومشاهده ومصاحبه استفاده میکنندو توصیفی است.

روش تحلیل محتوا:بررسی محتوای اشکار پیام های متن وفیلم وکتاب و ..استفاده میشود.

روش اقدام پزوهی:مخصوص علوم تربیتی است.شامل مداخله در یک مقیاس کوچک است.معلمان برای شناسایی مشکلات دانش اموزان در یادگیری استفاده میشود

روش فراتحلیلی:در یک کلمه تحلیل تحلیل اشت.داده های چند تحقیق تر کیب میشود ویک نتیجه بدست میاید.

روش علی مقایسه ای:در برخی شرایط که امکان دستکاری متغییر مستقل مانند اعتیادوطلاق و..ابتدا معلول مشاهده میشود سپس علت استخراج میشود. 

شادی هیبدی:

انواع روش تحقیق بر اساس هدف پژوهش  :                                       

1.بنیادی:در این روش پژوهش با هدف افزایش حیطه دانش.گستره علم و رفع کنجکاوی انجام میشود.

2 .کاربردی:  با هدف به کار گیری نتایج پژوهش جهت رفع مشکلات و مسایل روزمره بشری و ارتقا کیفیت زندگی انجام میشود.                                                      

3.توسعه ای: با هدف ارایه برنامه .چارچوب و چشم انداز برای پژوهش های آینده .              

4.اقدام(پژهش در عمل) : جهت رفع یک مشکل اضطراری . زمانیکه فرد اقدام کننده  تجربیات خود را ثبت کرده و به صورت یافته هایی در اختیار سایرین قرار دهد.                           

انواع روش تحقیق براساس کمی یا کیفی بودن :                                     

1.کمی نگر: به منظور تعیین روابط اثرات و علل انجام میشود و از روش های استاندارد و طرح های از پیش تعیین شده استفاده می کند.                                               

2.کیفی نگر(توصیفی"):  بر توصیف نقلی استوار است و انعطاف پذیر تر است و از روش های متعددی استفاده میکند .                                                         

  انواع روش تحقیق بر اساس زمان مورد مطالعه:                                  

1.گذشته نگر                                              

2.حال نگر                                                 

3.آینده نگر                                                 

انواع تحقیق بر اساس نقش پژوهشگر:                                 

         

الف)غیر آزمایشی:                                            

1.تاریخی:فعالیتی است برای شناخت واقعیت های گذشته و تعبیر وتفسیر آنها. به منظود بهبود شرایط فعلی.       

2.پیمایشی(زمینه یابی):جمع آوری اطلاعات به طور مستقیم از گروهی ار افراد. بد جهت آگاهی از دیدگاههای 

افراد در مورد پدیده های عینی و انتزاعی و ...                                    

3.مطالعات همبستگی: بررسی روابط دو متغیر. به منظور تدوین فرضیه یا آزمون                  

4.اقدام پژوهشی(در بالا تعریف شد)                                                  

5.مطالعات کیفی که شامل موردی. قوم نگاری و میدانی میشود .                          

مطالعه موردی: مطالعه عمیق و گسترده یک مورد در مدت زمان طولانی.                 

مطالعه قوم نگاری: مطالعه ویژگی های ا گروه خاص.                               

مطالعه میدانی:برقراری ارتباط مستقیم و ارتباط با افراد جهت گردآوری اطلاعات.    

6. علی-مقایسه ای (پس رویدادی): بررسی روابط علی و معلولی به وسیله بررسی پیامد های موجود و عوامل علی موجه را در زمان گذشته جستجو میکند.                                

7. تحلیل محتوا:نوعی تکنیک پژوهش است که برای توصیف عینی ومنظم وکمی محتوا به کار میرود.      

8.فرا تحلیل:روشی که به کمک آن میتوان تفاوت های موجود در پژوهش های انجام شده را استنتاج کرد و در دستیابی به نتایج کلی  و کاربردی از آن بهره جست.                        

ب)آزمایشی                                           

1.تجربی (آزمایشی) : بررسی تاثیر محرکها روشها یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی و 

همچنین کشف روابط علی و معلولی  گروهای آزمودنی و                           

 دستکاری و دخل وتصرف در گروهای آزمودنی                           

2.شبه تجربی: اگر پژوهشگر نتواند در متغیر مستفل دخل و تصرف داشت باشد از روش نیمه تجربی استفاده

میکند و معمولا در محیط های طبیعی انجام می شود.                     

   

انواع روش تحقیق بر اساس طول مدت پژوهش:                

روش تحقیق مقطعی: مطالعه و تحقیق در یک مقطع زمانی واحد.                          

روش تحقیق طولی: مطالعه پدیده ها و تغییرات با گدشت زمان                          . 

راضیه لطفی:

پایه هر علمی روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم به کار می رود. ممکن است از «روش تحقیق» معانی متمایزی استنباط شود، در اینجا منظور از روش تحقیق یک فرآیند نظام مند برای یافتن پاسخ یک پرسش یا راه حل یک مساله است.

از جمله عوامل موثر در انتخاب روش تحقیق می توان به موارد زیر اشاره کرد:

نوع مساله مورد تحقیق، مرحله تعمق درباره تحقیق و علاقه شخصی محقق و نوع تحقیق

روش های تحقیق را با معیارهای مختلفی دسته بندی می کنند که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

طبقه بندی تحقیقات بر مبنای هدف))

در طبقه بندی تحقیقات بر حسب اهداف، قبل از هر چیز بر میزان کاربرد مستقیم یافته ها و درجه تعمیم پذیری آنها در شرایط دیگر توجه می شود. باید توجه داشت که طبقه بندی تحقیقات بر اساس نوع هدفشان ضرورتاً به معنای وجود مرزهای مشخص بین انواع تحقیقات نیست، بلکه اکثر این تحقیقات در یک امتداد قرار دارند و با هم وابستگی های مفهومی دارند.

تحقیقات بنیادی (پایه ای) 1.

تحقیقات بنیادی به کشف قوانین و اصول علمی می پردازد و درصدد توسعه مجموعه دانسته های موجود درباره اصول و قوانین علمی است. ممکن است یک پژوهش بنیادی در زمانی که انجام می شود کاربرد عینی و مشخصی نداشته باشد اما در دراز مدت مبنایی برای توسعه دانایی و انجام سایر پژوهش ها خواهد بود.

هدف این نوع تحقیق ایجاد نظریه از طریق کشف اصول یا قواعد کلی است و توجهی به کاربرد عملی یافته ندارد، نتایج این گونه تحقیق اغلب مجرد و کلی است. (هدف از این نوع تحقیق بیشتر نظریه پردازی است. ) از جمله مشخصات تحقیقات پایه ای می توان به موارد زیر اشاره کرد:

کسب شناخت های کلی 

ثبت و ضبط جامع 

وقت گیر بودن (برای کشف مجهول، زمان طولانی نیاز است). 

هزینه بر بودن (نیاز به منابع مالی زیاد دارد). 

معمولاً بوسیله مراکز علمی و دانشگاهی انجام می شود. 

تحقیقات بنیادی خود بر دو نوع تجربی و نظری است. در تحقیقات بنیادی تجربی، داده ها و اطلاعات اولیه با استفاده از روش های آزمایش، مشاهده، مصاحبه و … گردآوری شده و از طریق روش های آماری مورد تجزیهو تحلیل قرار می گیرد. در تحقیقات بنیادی نظری، اطلاعات و مواد اولیه تحلیل به روش کتابخانه ای گردآوری شده و سپس به روش های مختلف استدلال مورد تجزیه و تحلیل عقلانی قرار گرفته و نتیجه گیری می شود.

.تحقیقات کاربردی2

تحقیقات کاربری تحقیقاتی هستند که نظریه ها، قانونمندی ها، اصول و فنونی که در تحقیقات پایه تدوین می شوند را برای حل مسایل اجرایی و واقعی به کار می گیرد. (غالباً در تحقیقات کاربردی، اصول علمی تدوین شده در تحقیقات پایه، مبنای کاربردی شدن قرار می گیرند.)

این تحقیقات بر روی یافتن راه حل مسائل فوری با ماهیت عملی متمرکز می شود و بنابراین این تحقیقات جنبه عملی داشته (نتایج این تحقیق عینی و مشخص است.) و معمولاً خود محققین در کاربرد نتایج دخیل می باشند. این نوع تحقیق برای بکار بردن شیوه جدید در جهت زندگی بهتر در جامعه به کار برده می شود. از جمله مشخصات تحقیقات کاربردی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

از نظر زمانی زودتر از تحقیقات بنیادی انجام می گیرند. 

درآمد زا هستند و به همین دلیل طرفداران بیشتری دارند. 

عمدتا توسط سازمانهای دولتی و خصوصی و کارخانه ها انجام می پذیرند.

 .تحقیق 3

فرایندی است که به منظور تدوین و تشخیص مناسب بودن یک فرایند، روش ها و برنامه ها، شناسایی نیاز یا استعداد، پیدایش اندیشه ها، آفرینش طراحی، تولید، معرفی و انتشار یک محصول و فرایند یا نظام فناوری تازه، انجام می شود .می توان اینگونه گفت که این تحقیقات بیشتر با رویکرد به آینده و پیشرفت علوم صورت می گیرد.

هدف اصلی فعالیت های R&D نظریه پردازی یا آزمون نظریه نیست بلکه توسعه محصولات یا فرایندهای جدید، تدوین یا تهیه برنامه ها ، طرح ها و امثال آن است. با وجود پر هزینه بودن اجرای چرخه تحقیق و توسعه این چرخه، رشد و توسعه آتی را فراهم می سازد.

 تحقیقات عملی 4.

در این تحقیق که به صورت عملی می باشد فرد به دنبال پیدا کردن راه حل و بررسی درست درباره موضوع خاص مربوط به خود می باشد که نتیجه آن منجر به شناخت در رابطه با موضوع مورد نظر خود می باشد. هدف اصلی تحقیق عملی، حل یک مساله خاص است و نه کمک به توسعه نظریه های علمی. (این نوع تحقیق بر کاربرد فوری و موقعیت های محلی متمرکز است و به ایجاد نظریه یا کاربرد عمومی یافته ها توجهی ندارد و در واقع تحقیق عملی پاسخ های فوری برای مسائلی فراهم می کند که نمی توانند مدت زیادی در انتظار راه حل های نظری باقی بمانند.)

این تحقیقات را می توان تحقیقات حل مساله یا حل مشکل نیز نامید. زیرا نتایج آن مستقیماً برای حل مساله به کار گرفته می شود.البته بایستی توجه داشت که نقش این نوع تحقیقات در پیشرفت علم محدود است.

دکتر خاکی در کتاب روش تحقیق خود نوع دیگری تحقیق با عنوان تحقیق ارزیابی را معرفی می کند. وی بیان می دارد : این نوع تحقیقات، فرایندی جهت جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات برای تصمیم گیری هستند. (منظور از ارزیابی، انتخاب یک راه کار به منظور اتخاذ تصمیم است.)

طبقه بندی تحقیقات بر مبنای ماهیت و روش 

1.روش تحقیق تجربی 

تحقیق تجربی یا آزمایشی یکی از دقیق ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه ها مورد استفاده قرار می گیرد. هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرک ها، روش ها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می باشد.

از خصوصیات روش تجربی این است که ضمن دستکاری یا مداخله در متغیرها (Manipulation or Intervention) و کنترل شرایط (control) نتایج بدست آمده را در مورد گروهی که با انتساب (Randomization) تصادفی انتخاب شده اند، مورد مشاهده قرار می دهد.

در این تحقیق پژوهشگران به منظور کشف روابط علت و معلولی یک یا چند گروه را به عنوان گروه تجربی تحت شرایط خاص )متغیر مستقل (قرار می دهد و نتایج را )متغیر وابسته) با گروه و یا گروههای گواه(گروه شاهد یا کنترل) که تحت چنان شرایطی نبوده اند مقایسه می کند و از این رهگذر به چگونگى تأثیر آن شرایط خاص در رفتار گروه تجربى پى می برد.

هنگامی که انتخاب افراد تحت تجربه بصورت تصادفی ممکن نباشد و یا نتوان متغیرهای مستقل را کاملاً دستکاری و یا در آنها مداخله نمود از روش تحقیق نیمه تجربی (Quasi‐Experimental) یا شبیه تجربی استفاده می شود.

از جمله شرایط ضروری یک تحقیق تجربی می توان به کنترل (جلوگیری از ورود متغیرهای مزاحم و مداخله گر)، انتخاب تصادفی، تکرار آزمایش و قابلیت تعمیم اشاره کرد.

روشهاوطرح های اجرای تحقیق تجربی:

 1.آزمایش با استفاده از یک گروه آزمودنی

که می توان به صورت پس آزمون (آزمون پس از در معرض متغیر قرار گرفتن) و پیش آزمون و پس آزمون (آزمون قبل از تاثیر و بعد از تاثیر متغیر و مقایسه آن دو) آن را انجام داد.

آزمایش با استفاده از دو گروه (مشاهده و آزمایش)2.

در این روش ابتدا افراد به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم می شوند. گروه اول، گروه آزمایش و گروه دوم، گروه کنترل نامیده می شود. این روش به دو صورت انجام می شود : پس آزمون (گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و آنگاه از هر دو گروه آزمایش به عمل می آید و نتایج آن دو با هم مقایسه  و پیش آزمون :( (قبل از تاثیر متغیر هر دو گروه مورد آزمایش قرار میگیرند.  گروه آزمایش تحت تاثیر متغیر قرار می گیرد و پس از آن از هر دو گروه آزمون به عمل می آید و نتایج دو آزمون با همدیگر مقایسه می شود. ) آن را انجام داد.

3.آزمایش با استفاده از چند گروه

این روش به صور مختلفی انجام می شود : استفاده از طرح چهار گروهی سولومون، طرح پس آزمون چند گروهی و استفاده از پیش آزمون و پس آزمون  تفاوت این روش با روش قبل انتخاب بیش از سه گروه متجانس برای اجرای آزمایش است

(آ4.زمایش با استفاده از روش تکرار آزمون

این روش چه با استفاده از یک گروه و چه استفاده از دو گروه متجانس انجام می شود.در اینجا محقق سعی می کند گروه آزمایش را به دفعات تحت تاثیر متغیرهای مستقل قرار دهد .

 روش تحقیق تاریخی 2.

در روش تاریخى موضوع معینى که در گذشته در یک مقطع زمانى اتفاق افتاده است، بررسى مى شود. محقق در آن مى کوشد، از طریق گردآورى اطلاعات )اسناد و مدارک( مربوط به موضوعى تاریخى و بررسى صحت و سقم آن اطلاعات و نیز تجزیه و تحلیل آنها به کشف حقایق مربوط به آن موضوع دست پیدا کند.

از جمله مشکلات خاص روش تحقیق تاریخی، قابل تکرار و مشاهده مستقیم نبودن رویدادهای تاریخی است.(محقق در صحنه حضور ندارد و نمی تواند متغیر ها را شناسایی کند و امکان تهیه مدارک را ندارد و گاهاً بعضی از منابع اعتبار سندیت ندارند.) تحقیقات تاریخی با اهدافی چون ۱) به دست آوردن دیدگاه روشنی از زمان حال و ۲) اطلاع از آنچه در گذشته اتفاق افتاده است، ممکن است انجام شود.

در این نوع تحقیق منابع اطلاعات به منابع اولیه و ثانویه تقسیم می شوند. منابع اولیه شامل اطلاعات دست اول مانند اسناد است و منابع ثانویه شامل اطلاعات دست دوم نظیر گزارش یک شخص ثالث از واقعه است. (شخص ثالث شاهد عینی واقعه نبوده است.)

از جمله منابع تحقیق تاریخی می توان به مواردی چون منابع مکتوب، منابع شفاهی، منابع تصویری، منابع ساختمانی، منابع مادی و ابزاری و اسناد اکترونیکی اشاره کرد.

انواع روش تحقیق تاریخی

 1.روش تحلیل تاریخی : تجزیه و تحلیل سیر تاریخی تغییرات اجتماعی و تحول ارزش ها در یک جامعه معین

 2.روش تحلیل شباهتهای ساختاری : مقایسه تاریخی دو موضوع از لحاظ ساختاری و کارکردی مبتنی بر تاثیر متقابل به طور همزمان

 3.روش تحلیل کارکردی : تجزیه و تحلیل تغییرات و دگرگونی های ایجاد شده در کارکردهای سازمانهای اجتماعی

 روش تحقیق توصیفی 3.

هدف محقق از انجام این نوع پژوهش توصیف عینی .واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع می باشد. پژوهشگر در اینگونه تحقیقات سعی می کند تا نتایج عینی از موقعیت را بیان کند. این تحقیق در پاسخ به سوالاتی مانند چقدر؟ ، چه کسی؟ و چه اتفاقی دارد می افتد؟ است. تحقیق توصیفی،شامل جمع آوری اطلاعات برای آزمون فرضیه یا پاسخ به سوالات مربوط به وضعیت فعلی موضوع مورد مطالعه می باشد (تمرکز اصلی در درجه اول به زمان حال است.) و این تحقیق آنچه را که هست توصیف و تفسیر می کند.

در این نوع تحقیق، نقش محقق تعیین کننده مشاهدات و توصیفات است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفا برای شناخت شرایط موجود یا یاری دادن به فرایند تصمیم گیری باشد. در این نوع تحقیق در پی چگونگی یک موضوع است. اطلاعات توصیفی معمولاً به وسیله ی پرسشنامه، مشاهده و مصاحبه جمع آوری می شود.

انواع تحقیقات توصیفی :

 1.تحقیق توصیفی زمینه یابی (پیمایشی) : به مطالعه ویژگی ها و صفات افراد جامعه می پردازد و وضعیت فعلی جامعه را در قالب چند صفت یا متغیر مانند سن، جنس، وزن و غیره مورد بررسی قرار می دهد. تحقیق زمینه یابی غالبا زمانی به کار برده می شود که محقق قصد جمع آوری اطلاعات ، نظیر درصد افرادی که موافق یا مخالف یک عقیده مشخص هستند، را دارد. تفاوت اصلی این روش با روش تجربی این است که در روش تجربی تغییر خصوصیات افراد و متغیر ها با دخالت آزمایشگر صورت می گیرد.

 2.روش تحقیق موردی (ژرفا نگر) : در پژوهش موردى حوزه تحقیق یک مورد خاص نظیر یک فرد یا یک خانواده یا یک گروه یا یک مؤسسه و یا یک جامعه محدود است و پژوهشگر در آن تلاش مى کند، ویژگى هاى خاص آن یک مورد را به طور جامع بررسى کند. موردى بودن پژوهش این امتیاز را دارد که محقق مى تواند به نتایج دقیق تر و عمیق ترى از آن دست پیدا کند و این عیب را دارد که نمى توان یافته هاى تحقیق مربوط به آن را به موارد دیگر تعمیم داد.

 3.تحلیلی (تحلیل محتوا) : به منظور توصیف عینی و کیفی محتوای مفاهیم به صورت نظام دار انجام می شود. در واقع قلمرو این تحقیق را متنهای مکتوب، شفاهی و تصویری درباره موضوعی خاص تشکیل می دهد.

قوم نگاری

 تحقیق همبستگی یا همخوانی 4.

این تحقیقات برای کسب اطلاع از وجود رابطه بین متغیرها انجام می پذیرد ولی الزاما کشف رابطه علت و معلولی مورد نظر نیست. (تحقیق همبستگی هرگز یک رابطه ی علت و معلولی را روشن نمی کند، بلکه صرفاً وجود یک رابطه را توصیف می کند.) در این نوع از پژوهش نیز حوزه تحقیق موارد بسیارى را دربرمى گیرد؛ اما محقق در آن مى کوشد، دو یا چند دسته از اطلاعات مختلف مربوط به یک گروه یا یک دسته از اطلاعات مربوط به دو یا چند گروه مختلف را با هم مقایسه کند؛ به این منظور که رابطه یک یا چند عامل را با یک یا چند عامل دیگر کشف کند و میزان همبستگى میان آنها را به دست آورد.

همبستگی می تواند به صورت مثبت (جهت تغییر در یک متغیر با جهت تغییر در متغیر دیگر همسو باشد.)، منفی (جهت تغییرات یک متغیر با جهت تغییرات متغیر دیگر همسو نباشد.) و بدون همبستگی باشد.

) تحقیقات علی (پس رویداد 5.

در اینگونه تحقیقات کشف علت ها یا عوامل بروز یک رویداد یا حادثه یا پدیده مد نظر است.

در یک تحقیق علی مطلوب محقق باید سه دسته متغیر داشته باشد:

 متغیرهای اصلی که نقش موثر و مثبتی در بروز پدیده داشته اند.1

 متغیرهایی که نقش بازدارنده و منفی در رابطه با بروز پدیده داشته اند.2

 3.متغیرهای زمینه ساز که هموارکننده راه برای اثرگذاری متغیرهای اصلی بوده اند.

با استفاده از درخت تصمیم گیری و پاسخ به سوالات آن می توانید روش مناسب برای تحقیق خود را انتخاب کنید.

راضیه کاربخش

پاسخ تکلیف سوم (راضیه کاربخش)

طبقه بندی  روشهای مختلف تحقیق:

بر اساس منبع داده ها :                اولیه

                                          ثانویه

بر اساس انواع اطلاعات 

مورد جست وجو:              کمی 

                                  کیفی

بر اساس کاربرد:               بنیادی

                                  عملی

بر اساس هدف:               توصیفی

                                همبستگی 

                                تبیینی

                                اکتشافی

مه‌گل مؤمنی:

در گذر زمان نوعي حركت به سمت تدوين شيوه‏هاي خاص پژهش در علوم اجتماعي آغاز و مباحث مربوط به تفكيك شيوه‏هاي كمي و كيفي در علوم اجتماعي ريشه گرفت هنوز هم بحث در مورد چگونگي استفاده از اين روشها در ميان انديشمندان و پژوهشگران به قوت خود باقي است. طرفداران رويكرد كمي معتقدند كه براي دستيابي جهت حذف سوگيري ناشي از دخالت محقق به اعتبار و پايايي و درنتيجه ايجاد قابليت تعميم بايستي از روشهاي علوم تجربي استفاده نمود. در مقابل عده‏اي بر اين باورند كه چون علوم اجتماعي به مطالعه انسان و كنش‏‏هاي او مي‏پردازد، براي درك روابط انساني بايد محقق در فرايند تحقيق حاضر باشد و روش كيفي را تنها راه شناخت دقيق و عميق پديده‏ها مي‏دانند.

بطور كلي تاريخچه علوم نشان مي‏دهد كه كمي‏سازي يا كمي‏گرايي محور اصلي ادعاي علوم اجتماعي به عنوان نشانه تعهد خود به روش علمي بوده است. در حال حاضر با توجه به انتقادات محققان نسبت به الگوي كمي اين ادعا نسبت به گذشته كمرنگ‏تر شده اما هنوز هم روش‏هاي كمي در علوم اجتماعي پاردايم مسلط محسوب مي‏شوند و اكثر پژوهش‏ها در مراكز علمي با اين روش انجام مي‏شوند. (دانايي فرد و ديگران 1383)

روش‏هاي تحقيق را براساس معيارهاي مختلفي مي‏توان دسته‏بندي كرد. طبقه‏بندي براساس يك ملاك خاص به اين معني نيست كه نمي‏توان تحقيق را به اشكال ديگر طبقه‏بندي نمود. اما مي‏بايست توجه داشت كه معيار مورد نظر بايستي جامع باشد يعني براساس آن بتوان همه روشهاي تحقيق را دسته‏بندي نمود. هدف زمان گردآوري داده‏ها، خصوصيات مساله و معيارهاي تركيبي، مهمترين ملاك‏هاي طبقه‏بندي روشهاي تحقيق محسوب مي‏شوند. شاید بتوان ادعا کرد که به تعداد نویسندگان کتاب های روش تحقیق و یا محققین و متخصصین؛طبقه بندی های متفاوتی از تحقیق و انواع آن وجود دارد که البته هریک معیارهای خاصی را مدنظر داشته اند.اما ساده ترین،کامل ترین و کلی ترین طبقه بندی که مورد توافق همگان نیز می باشد که براین اساس تحقیقات براساس نوع و ماهيت داده‏هاي تحقيق، به دو گروه كمي و كيفي طبقه‏بندي مي‏شوند.

تحقيق كمي ريشه در مكتب اثبات‏گرايي دارد. دانشمندان اين مكاتب علاقمند به تبديل اطلاعات تحقيق به صورت نمادهاي رياضي به منظور استفاده از قابليت تحليل‏هاي آماري و رياضي براي توصيف و تحليل پديده‏هاي اجتماعي مي‏باشند (ازكيا 1382: 296).

به عبارتي محققاني كه از اثبات‏گرايي منطقي، روش‏هاي تجربي و مقياس‏هاي كمي براي آزمون جمع‏بندي‏هاي فرضي استفاده مي‏كنند و همچنين بر سنجش و تجزيه و تحليل روابط علي بين متغيرها تاكيد مي‏ورزند، در واقع از روش كمي سود جسته‏اند. (Denzin and Lincoln: 1998: 48)

در پاردايم تحقيق كمي: 1) تاكيد بر واقعيت‏ها و علل رفتار است. 2) اطلاعات به شكل اعضا يا افرادي است كه قابل سنجش و خلاصه كردن هستند 3) فرايند دقيق و حساب شده معياري براي تجزيه و تحليل داده‏هاي عددي است 4) نتيجه نهايي بيان اصطلاحات آماري مي‏باشد. (Charles: 1995 به نقل از 598: 2003 (Golafshani

نمونه‏هايي از استراتژي‏ها و شيوه‏هاي كمي مورد استفاده در علوم اجتماعي عبارتند از پيمايش، آزمايش‏هاي آزمايشگاهي، شيوه‏هاي رسمي نظير اقتصاد سنجي و شيوه‏هاي عددي نظير مدلسازي رياضي.

در رويكرد كيفي نيز همچون رويكرد كمي، پديده‏هاي اجتماعي به صورتي خاص تعريف مي‏شوند و نگرش خاصي نسبت به نظم اجتماعي و ماهيت انسانها وجود دارد. علت مطرح شدن روشهاي تحقق كيفي را مي‏توان نقاط ضعف روش‏هاي اثباتي و عيني دانست كه باعث وارد شدن انتقادات جدي بر رويكرد كمي گرديده است. اتكا به سنجش تقليل همه چيز به اعداد، كنترل و دستكاري متغيرها و ناممكن بودن اعمال آن بر بسياري از تجارب زندگي انساني، تمايل به تقليل‏گرايي و ضعف در فرايندهاي ذهني چون آگاهي، معني و شخصيت و سرانجام خصلت ذاتاً جبرگرايانه روش تجربي و ساير روشهاي مرتبط با آن برخي از محدوديت‏هاي روش‏هاي تحقيق كمي است كه باعث استقبال و روي‏آوردن محققان به روش تحقيق كيفي شده است. (ببي 1381: 568، ذكايي 1381: 48، دواس 1376 به نقل از ازكيا و دربان 1382: 339) 

تحقيق كيفي و اساساً روش‏شناسي كيفي عموماً خصلتي بين رشته‏اي دارد و مرزهاي رشته‏اي، حوزه‏اي و موضوعي را درمي‏نوردد. تحقيق كيفي دربرگيرنده مجموعه پيچيده و متصل به يكديگر از مفاهيم و مفروضات است. (81: 1998 Denzin and Lincoln) محققان كيفي به دنبال كشف پيچيدگي‏هاي تعاملات اجتماعي در زندگي روزمره و معاني هستند كه افراد شركت‏كننده در اين تعاملات را وارد ارتباطات خويش مي‏سازند. چنين علاقه اي محققان كيفي را بيشتر متمايل به بستر و محيط طبيعي تمايلات اجتماعي مي‏سازد تا محيط‏هاي آزمايشگاهي مورد توجه در تحقيقات تجربي. ”تاكيد بر توصيف نيز تا اندازه زيادي به اين دليل است كه در اين ديدگاه به اتخاذ رويكردي طبيعي‏گرايانه كه به جهان واقعي وفادار است، توجه مي‏شود. (برايمن 1998: 70-69 به نقل از ذكايي 1381: 49).

تحقيق كيفي از نگرش طبيعت‏گرا استفاده مي‏كند كه شناخت پديده‏ها را در متن فضاي خاص مانند فضاي جهان واقعي كه محقق به دستكاري و دخل و تصرف در پديده‏هاي مورد علاقه اقدام نمي‏كند، جستجو مي‏كند. تحقيق كيفي عبارتست از هر نوع تحقيقي كه يافته‏هاي تحقيق از طريق طي كردن روند پروسه آماري يا به عبارتي از طريق اندازه‏گيري حاصل نمي‏شود. برعكس محققان كمي كه محاسبه علي ـ معلولي، پيش‏بيني و تعميم را جستجو مي‏كند هدف محققان كيفي توضيح عميق و دقيق و شناخت و برآورد وضعيت‏هاي مشابه مي‏باشد (Patton 2001: 39)

لينكلن و گوبا (1985) چهار ويژگي را برمي‏شمارند كه به صورتي دقيق بيان‏كننده مفروضات تحقيق كيفي است: 

ـ قابل اعتبار بودن: براساس اين ويژگي پژوهشگر مي‏تواند اثبات كند كه تحقيق به صورت دقيق و مشخص است. و مي‏توان آن را شرح و وصف كرد سپس تحقيق مزبور بايد از نظر كساني كه واقعيت‏هاي اصولي را شناسايي مي‏كنند قابل اعتبار باشد.

ـ قابل انتقال بودن : يعني پژوهشگر ديگري بتواند مجموعه‏اي از نتيجه‏ها را در مكان ديگري به كار برد. كندي اين ويژگي‏ را گستره تعميم مي‏نامد. يعني پژوهشگر مي‏تواند نتيجه‏اي را كه از يك نمونه خاص به دست آورده به جامعه‏اي كه نمونه مزبور از آن گرفته شده تعميم دهد.

ـ وابستگي داشتن : پژوهشگر با توجه به اين ويژگي به شرايط در حال تغيير پديده مورد نظر نيز به تغييراتي كه به سبب تغيير در گستره تحقيق در طرح تحقيق رخ مي‏دهد توجه مي‏نمايد.

ويژگي مزبور بيان‏كننده اين است كه پژوهشگر به مجموعه‏اي از مفروضات توجه مي‏كند كه با مفروضاتي كه اصل پايايي تحقيق بر آن قرار مي‏گيرد، متفاوت است. از نظر اثبات‏گرايان كلاسيك اصل پايايي تحقيق بر ثبات ماندن جامعه مورد تحقيق است. چنين اصلي مبني بر تغيير نكردن دنياي اجتماعي با اساس و فرضيه زيربنايي تحقيق كيفي مغاير است؛ زيرا اساس فرض پژوهشگر كيفي اين است كه جامع يا دنياي اجتماعي در حال تغيير است و از همين ديدگاه مي‏توان گفت كه موضوع تكرار تحقيق مساله‏ساز مي‏شود.

ـ قابليت تاييد: اين ويژگي با پديده عينيت كه درباره روشهاي سنتي به كار مي‏رود مترادف است. لينكلن و گوبا در اين باره تاكيد مي‏كنند كه آيا نتيجه‏ها ودستاوردهاي تحقيق را مي‏توان درجاي ديگر تاييد كرد. داشتن چنين ديدگاهي باعث حذف تعصب و سوگيري و ايجاد عينيت مي‏شود (مارشال و راسن من 1377: 199-196

ضحی فؤادی:

طبقه بندی روشهای مختلف تحقیق:

 معیارهای تقسیم بندی روشهای مختلف تحقیق عبارتند از:

الف-هدف      ب-روش جمع آوری اطلاعات           ج-روش اجرای تحقیق

الف-روشهای طبقه بندی تحقیق بر حسب هدف :      

 الف-1- روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-تحقیق بنیادی(Basic Research)    

هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.

2-تحقيق کاربردي(Applied Research)

هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري مجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.

3-پژوهش توسعه ای

پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.

 الف-۲- روش دوم طبقه بندی تحقیق از نظر هدف :

1-کاوش:(Exploration ) تحقیق اکتشافی شامل کوششی است برای تصمیم‌گیری اینکه آیا پدیده‌ای وجود دارد یا خیر.

2-توصیف:(Description ) 

این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد تا بیان و تعریف کاملتری از آن یا تفاوت آن با سایر پدیده‌ها ارائه دهد.

3-پیش بینی:(Prediction )  محقق را قادر می‌سازد که با شناسایی روابط و داشتن اطلاعات درباره یک عامل یا متغییر درباره عامل دیگر پیش‌بینی نماید

4-تبیین و کنترل(Explanation ) شامل آزمایش رابطه علت ومعلول بین دو پدیده و یا بیشتر است .

5-عمل:(Action )

تحقیق عملی مربوط به انجام کاری برای حل یک مشکل اجتماعی است. این نوع تحقیق می‌تواند هر یک از اهداف ذکر شده قبلی را دربرداشته اما باید به آنها موضوع حل مشکل و یا انجام دادن کاری را نیز اضافه کرد. 

 ب- انواع روش تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

ب-1-روش اول طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات 

1-روش کتابخانه‌ای: در تمام تحقیقات علمی مورد استفاده قرار می گیرد و دربعضی از آنها موضوع تحقیق از نظر روش‌، از آغاز تا انتها متکی بر یافته‌های تحقیق کتابخانه ای است

2-روش تحقیق میدانی

در این روش محقق مدتی در میان جامعه مورد تحقیق خود زندگی می‌کند و به تحقیق درباره موضوعی خاص در آن محیط می‌پردازد. محقق هیچگونه دستکاری در محیط انجام نمی‌دهد. در تحقیق میدانی ، مشاهده عنصر اصلی را تشکیل می‌دهد. 

 ب-2- روش دوم  طبقه بندی تحقیق از نظر روش جمع آوری اطلاعات

1-روش تاریخی  :این تحقیق وقایع مربوط به گذشته را مورد تعبیر و تفسیر و ارزیابی قرار می‌دهد. 

2-روش توصیفی  :مطالعات توصیفی برعکس تحقیقات تاریخی در مورد زمان حال به بررسی می‌پردازد. این نوع تحقیق به توصیف و تفسیر شرایط و روابط موجود می‌پردازد.

روش توصیفی شامل  انواع گوناگونی به شرح زیر می باشد :

الف) تحقیق برآوردی : موقعیت یک پدیده را در یک زمان توصیف می‌کند این روش هیچگونه فرضیه‌ای را پیشنهاد نمیکند

ب) تحقیق ارزشیابی: این روش به ارزش‌گذاری درباره فوائد اجتماعی, مطلوب بودن یا مؤثر بودن یک فرایند, محصول, یا برنامه می‌پردازد و به کاربرد یافته‌های خود توجه دارد.

ج) مطالعه موردی : عبارت است از مطالعه عمیق و گسترده یک مورد در مدت زمان. در این روش یک فرد یک خانواده, هدف مطالعه شناخت کلیه متغیرهای مربوط به مورد است

د) مطالعه پیمایشی :در اين نوع تحقيق هدف بررسي توزيع ويژگيهاي يک جامعه است و بيشتر تحقيق هاي مديريت از اين نوع مي باشد. در پژوهش پيمايشي پارامترهاي جامعه بررسي مي شوند. پژوهش پيمايشي به سه دسته تقسيم مي شود:

1-د)روش مقطعي :گرد آوري داده ها درباره يک يا چند صفت در يک مقطع زماني خاص. براي مثال بررسي ميزان علاقه دانشجويان سال اول دبيرستان به ادامه تحصيل در يک رشته خاص

2-د)روش طولي : در بررسي پيمايش طولي، داده ها در طول زمان گردآوري شده تا رابطه بين متغيرها در طول زمان سنجيده شود. همانند  تحقيقات تحولي که به بررسي روندها و تحول پديده ها در طول زمان مي پردازند از اين دسته هستند.

تحقیقات طولی سه نوعند:روند،تحلیل کوارت و مطالعه پانل.

روند مثل: نظر سنجی سه ماه قبل از انتخابات برای مشخص کردن محبوبیت نامزدها

تحلیل کوارت یعنی یک گروه از افراد که به طریقی با هم رابطه دارند.مثلا کوارت تولد.

مطالعه پانل(گروه های منتخب): نمونه یکسانی از پاسخگویان در زمانهای مختلف مورد آزمون قرار میگیرد.

3-د)دروش دلفي : جهت بررسي ديدگاه هاي يک جمع صاحب نظر در مورد يک موضوع ويژه مي توان از اين تکنيک استفاده کرد. مانند «بررسي ديدگاه اساتيد دانشگاه در باره يک طرح جديد آموزشي» 

هـ ) تحقیق تکاملی( توسعه‌ای):

 شامل داشتن اطلاعات دقیق در زمینه‌های توسعه برنامه‌ها و رشد و تکامل افراد می‌باشد. این نوع مطالعه به بررسی میزان تغییرات و الگوهای برنامه‌ها و یا رشد افراد در طول مدت زمان می‌پردازد و ممکن است به دو روش طولی (تداومی) و عرضی(مقطعی) صورت گیرد. 

و) مطالعات همبستگی : در تحقيقات همبستگي اگر هدف پيش بيني متغيرهاي وابسته بر اساس متغيرهاي مستقل باشد به متغير وابسته متغير ملاک و به متغير مستقل متغير پيش بين گويند. همچنين وجه تمايز تحقيق همبستگي با تحقيق آزمايشي در اين است که در اينجا متغيرهاي مستقل دستکاري نمي شوند.

ز) تحقیقات پس از وقوع : 

این نوع تحقیقات به بررسی روابط علت و معلولی بوسیله بررسی پی‌آمدهای موجود می‌پردازد. اگر سؤال تحقیق هنگامی مطرح گردد که مقدار متغیر مستقل قبلاً و بطور طبیعی مشخص باشد, چنین تحقیقی را بعد از وقوع می‌نامند. 

 3- روش تجربی (آزمایشی)

تحقیق تجربی  یکی از دقیق‌ترین و کارآمدترین روشهای تحقیق است که برای آزمون فرضیه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد هدف این تحقیق بررسی تأثیر محرکها, روشها و یا شرایط خاص محیطی بر روی یک گروه آزمودنی می‌باشد.

ج. انواع روش تحقیق از نظر متد اجراي تحقيق 

1.روش تاريخي:اين روش درمورد تحقيقاتي به کارمي رود که درمورد موضوعي که درگذشته اتفاق افتاده صورت مي گيرد.

2.تحقيق توصيفي:تحقيق توصيفي به پژوهشي گفته مي شود که محقق به توصيف عيني،واقعي ومنظم خصوصيات يک پديده مي پردازد.دراين روش محقق بااستفاده از روش هاي مختلف جمع آوري اطلاعات سعي مي کند تا تصويري نسبتا درست از پديده مورد نظرخودارائه دهد.

3.تحقيق تداومي ومقطعي:تحقيق تداومي تحقيقي است که محقق درآن چگونگي مراحل رشد ويا تغييرات به وجودآمده درزمان مشخص را مورد بررسي قرار مي دهد.

4.تحقيق موردي وزمينه اي:دراين نوع از تحقيق،توجه محقق بيشتر به نکات وعوامل مهم و با معني است.

5.تحقيق همبستگي ياهمخواني:دراين روش محقق دوياچنددسته از اطلاعات مختلف مربوط به يک گروه يا يک دسته از اطلاعات از دويا چند گروه رادراختيار قراردارد وتلاش دارد تاميزان تغييرات دريک يا چند عامل دراثرتغييرات يک ياچند عامل ديگر راموردبررسي قرار دهد.

6.تحقيق علي يا پس از وقوع:دراين روش تحقيق،محقق به دنبال کشف وبررسي روابط بين عوامل وشرايط خاص يانوعي رفتار که قبلا وجودداشته يا رخ داده ازطريق مطالعه نتايج حاصل از آن است. به تحقيق پس‌رويدادي تحقيق علي-مقايسه‌اي نيز گويند. تحقيق پس‌رويدادي به تحقيقي گفته مي شود که پژوهشگر علت احتمالي متغير وابسته را مورد بررسي قرار مي دهد. چون متغير مستقل و و ابسته در گذشته رخ داده اند لذا اين نوع تحقيق را تحقيق پس رويدادي مي گويند.

7.تحقيق تجربي حقيقي:دراين روش،محقق شرايط محيطي خاصي را دستکاري مي کند تا به تاثيراين تغييرات برگروه نمونه پي ببرد . دراين روش محقق مبادرت به تشکيل دوگروه مي نمايد:

-گروه تجربه( experimental group):اين گروه تحت شرايط خاص مدنظر محقق قرار مي گيرد

-گروه شاهد(control group):گروهي که تحت شرايط خاص محقق نبوده اند

8.تحقيق تجربي نيمه حقيقي:دراين روش چون امکان کنترل تمام متغيرها وجود نداشته محقق فقط مي تواند برخي از متغيرها را کنترل نمايد ودرشرايط واقعي اجتماعي به کار مي رود

9.تحقيق عملي(ويژه محيط هاي آموزشي):دراين روش محقق بايديافته هايش را ازنظر استفاده عملي در موقعيت محلي ومنطقه اي ارزشيابي کند. هدف اساسي تحقيق عملي، شناسايي، بررسي، تبيين و حل مسأله و مشكل محيط كار و فعاليت‌ است (كلاس درس، مدرسه، ادارات آموزش و پرورش) و از نتايج آن براي حل مسائل خاص در موقعيت‌هاي معين استفاده مي‌شود.

 توضیحات هر یک ازانواع روشهای تحقیق به جهت کامل تر کردن پاسخ است.*

متانت شهبازطهرانی:

روش تحقیق در علوم انسانی را مهمولا با توجه به دو ملاک1:هدف 2:ماهیت تقسیم بندی میکنند.

دسته بندی بر اساس هدف:

1*بنیادی:پژوهشی که به کشف ماهیت اشیا،پدیده ها و روابط بین متغیرها ،اصول و قوانین و ساخت یا آزمایش تیوری ها و نظریه ها میپردازد.

2*تحقیق کاربردی:پژوهشی که با استفاده از نتایج تحقیقات بنیادی ب منظور بهبود و به کمال رساندن رفتارها،روشها،ساختارهاو...مورد استفاده ی جوامع انسانی قرار میگیرد.

دسته بندی روشهای تحقیق بر اساس نحوه ی گردآوری داده ها:

1-تحقیق توصیفی یا غیر آزمایشی که خود به 5زیر مجموعه ی)پیمایشی،همبستگی،پس رویدادی،اقدام پژوهی و بررسی موردی(تقسیم میشود.

2-تحقیق آزمایشی که خود به 2زیر مجموعه )تمام آزمایشی و نیمه آزمایشی(تقسیم میشود.

پیمایشی:در این نوع تحقیق هدف بررسی توزیع ویژگیهای یک جامعه است و بیشتر در حوزه ی مدیریت کاربرد دارد.

همبستگی:در این نوع تحقیق رابطه ی بین متغیرها بر اساس هدف پژوهش تحلیل میگردد.  

تحقیق پس رویدادی:به این نوع تحقیق علی-مقایسه ای نیز میگویند.پس رویدادی به تحقیقی گفته میشود که پژوهشگر علت احتمالی متغیر وابسته را مورد بررسی قرار میدهد. 

شادی فطوره‌چی:

تحقیق تاریخی: پژوهشگر وقایع گذشته را که در یک مقطع زمانی مشخص روی داده اند مورد مطالعه و بررسی قرار می دهد.

تحقیق توصیفی: هدف محقق از این پژوهش توصیف عینی و واقعی و منظم خصوصیات یک موقعیت یا یک موضوع است.

تحقیق زمینه یابی: این روش برای توصیف عقاید و نگرش ها و احساسات مردم و واقعیت های اجتماعی مثل :جنس و سن و شغل و... و تبیین روابط بین آنها استفاده می شود.که این تحقیق خود به دئ دسته تقسیم می شود.

1.تحقیقات زمینه یابی مقطعی :اطلاعات در یک مقطع زمانی معین از نمونه جمع آوری می شودو هدف بررسی چگونگی مراحل و نمونه های رشد در مراحل مختلف سنی و تعیین میزان تغییرات  حاصل از آها از طریق بررسی نونه ها در سنین مختلف است.

2.تحقیقات زمینه یابی طولی(تداومی):اطلاعات در زمان های مختلف جمع آوری شده با توجه به زمان جمع آوری آنها مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند و محقق می تواند تغییرات بوجود آمده در طی زمان را مورد توجه قرار دهد.

تحلیل محتوا:روشی پژوهشی است که به صورت منظم و عینی و کمی محتوای آشکار ارتباطات را توصیف می کند.

تحقیق فرا تحلیلی:روشی است برای حل تناقض های یافته های به دست آمده از پژوهش های مختلف که نتایج بررسی های گوناگون را با استفاده از روش های آماری  به مقیاس مشترک تبدیل میکند.

تحقیق کیفی: در این تحقیق ویژگی های مورد بررسی را به کمیت تبدیل می کند ودر این روش پدیده های مورد نظر همانگونه که هستند (کیفی) مورد برسی قرار می گیرند وروش کیفی سعی بر توصیف پدیده ها دارد.

تحقیق همبستگی:این تحقیق یکی از انواع تحقیق های غیر آزمایشگاهی می باشد که در آن رابطه بین دو یا چند متغیر مورد برسی قرار می گیرد.

تحقیق پس رویدادی(علی-مقایسه ای):پژوهشگر در این تحقیق به بررسی علل احتمالی وقوع یک متغیر وابسته می پردازد به عبارت دیگر این تحقیق گذشته نگر بوده و سعی می کند از معلول پی به علت احتمالی برد.

تخقیق آزمایشی: در این روش پژوهشگر محرک یا رفتار یا شرایط محیطی را دستکاری می کند تا نحوه ی تاثیر این تغییرات را بر شرایط یا رفتار آزمودنی ها مورد مشاهده و بررسی قرار دهد.

تحقیق بنیادی :موارد و جنبه های کاربردی تحقیق در مسایل واقعی و استفاده ی عملی از نتایج تحقیق کمتر مورد توجه است و انجام تحقیق ارضای کنجکاوی محقق و کشف اصول و قواعد کلی حاکم بر روابط پدیده ها است.

تحقیق کاربردی:هدف دستیابی به اصول و قواعدی است که در موقعیت های واقعی و عملی به کار بسته می شوند.

اقدام پژوهشی:در روانشناسی اجتماعی و تعلیم و تربیت مورد استفاده قرار می گیرد و هدف آن بهبو د فعالیت های آموزشگاهی است.

مهسا ایزدی:

طبقه‌بندی انواع تحقيق بر اساس روش

• روش تاريخی (Historical) : تحقيق تاريخی شامل مطالعه، درک و شرح رويدادهای گذشته است. هدف از مطالعه تاريخی، رسيدن به نتايجی مربوط به علل، تأثيرات يا روند رويدادهای گذشته است که ممکن است به روشن شدن رويدادهای کنونی و پيش‌بينی وقايع آينده کمک نمايد. 

• روش توصيفی-کيفی (Descriptive) : تحقيق توصيفی آنچه را که هست توصيف و تفسير می‌کند و به شرايط يا روابط موجود، عقايد متداول، فرايندهای جاری، آثار مشهود يا روندهای در حال گسترش توجه دارد. تمرکز آن در درجه اول به زمان حال است، هرچند غالبا رويدادها و آثار گذشته را نيز که به شرايط موجود مربوط می‌شوند مورد بررسی قرار می‌دهد. 

 

• روش پيمايشی يا زمينه‌يابی (Survey) : پيمايش روشی در تحقيق است که فراتر ازيک فن خاص در گردآوری اطلاعات است و هدف آن اکتشافی، توصيفی يا تبيينی است. هرچند عمدتا در آن از پرسش‌نامه استفاده می‌شود اما ابزار ديگری از قبيل مصاحبه ساختمند، مشاهده و ... هم به کار می‌رود. 

• روش تحليل محتوايی (Content Analysis) : تحليل محتوا روشی به منظور دستيابی به ويژگيهای مختلف پيام، ديدگاهها و انديشه‌های فرستنده پيام، علل صدور پيام و آثار پيام است و برای تجزيه و تحليل عينی و منتظم پيامهای مختلفی که از طرق گوناگون مبادله می‌شود به کار می‌رود. آنچه در اين تعريف اهميت دارد شروط عينيت، انتظام و عموميت است. عينيت به اين معنی است که هر مرحله از فرايند پژوهش بايد بر اساس قواعد، احکام و روشهای مشخص انجام گيرد. انتظام به اين معني است که دايره شمول محتوا بايد بر طبق قواعد کاربردی ثابتی مشخص گردد. اين شرط آشکارا، تحليلهايی را که فقط به دنبال جمع‌آوری داده‌های تائيدکننده فرضيه‌های پژوهشگر هستند طرد می‌کند. و عموميت به اين معنيست که يافته‌ها ارتباط نظری با هم داشته باشند، اطلاعات توصيفی صرف درباره محتوا، بدون ارتباط با ديگر ويژگيهای اسناد يا خصوصيات فرستنده و گيرنده پيام، ارزش چندانی ندارد. 

 

• تحقيق ميدانی (Field Research) : تحقيق ميدانی بيشتر يک جهت‌گيری نسبت به امر تحقيق است تا يک سری روشها و تکنيک‌های کاربردی. روش ميدانی بيشتر شبيه چتری است که دربرگيرنده فعاليتهای هر روش ممکن برای دستيابی به دانسته‌های مورد نظر و فرايندهای تحليل درباره اطلاعات است. 

• تحقيق موردکاوانه (Case Study) : در اين روش با مشاهده تمامی جوانب يک پديده ملموس و بررسی ارتباط آن با ديگر پديده‌هايی که آن را احاطه کرده‌اند، شناختی جامع از آن پديده‌ها فراهم می‌آيد. 

 

• پانل (Panel) : مطالعات اجتماعی را می‌توان در يک مقطع زمانی و يا در چند مقطع از زمان به انجام رساند. مطالعاتی که در مقاطع زمانی مختلف صورت می‌گيرد را مطالعات طولی می‌خوانند. در اين تحقيقات مخصوصا تأثير عامل زمان مورد سنجش و ارزيابی قرار می‌گيرد و از اين طريق هم دگرگونيهای مرتبط با عقايد، نظرات و حالات و هم تغيير در رفتار، عادات و ... سنجيده می‌شود. 

• تحقيق همبستگی (Correlational Research) : در اين نوع تحقيق هدف آن است که مشخص شود آيا رابطه‌ای بين دو يا چند متغير کمی وجود دارد و اگر اين رابطه وجود دارد اندازه و حد آن چقدر است؟ مطالعات همبستگی تعدادی از متغيرهايی را که تصور می‌رود با يک متغير پيچيده عمده مرتبط هستند ارزيابی می‌کند. متغيرهايی که معلوم شود وابستگی زيادی ندارند، حذف شده و مورد بررسی بيشتر قرار نمی‌گيرند و در مورد متغيرهايی که وابستگی زيادی دارند برای تعيين علی بودن اين روابط نياز به مطالعات علی-تطبيقی يا تجربی می‌باشد. 

o تحقيق علی يا آزمايشی (Experimental Research) : برای آگاهی از نوع و جهت رابطه‌، بين متغيرهايی که در تحقيق همبستگی مشخص شده است دارای رابطه هستند، از تحقيق آزمايشی استفاده می‌شود. در اين تحقيقات آزمايش‌کننده در متغيرهای مورد نظر دخل و تصرف کرده و سپس به مشاهده تأثيرات آن در تغييرات متغير وابسته می‌پردازد. همچنين آزمايش‌کننده بايد متغيرهای مربوطه ديگر را هم کنترل کند تا در حدی معقول مطمئن شود که تغييرات حاصله در متغير وابسته در واقع از متغيرهای دخل و تصرف شده ناشی می‌شوند.

مهشید بیگلرپور:

• تحقیق زمینه یابی : در این روش محقق به منظور کشف واقعیت های موجود دست به تحقیق میزند.این روش پژوهش به منظور توصیف کردن یک جامعه تحقیقی در زمینه توزیع یک پدیده معین انجام میشود. خلاصه اینکه محقق به چگونگی توزیع میپردازد نه به علت آن.

• تحقیق آزمایشی : در این روش محقق به بررسی رابطه علت ومعلولی بین دو یا چند متغیر میپردازد.انجام پژوهش آزمایشی دشوار میباشد.آزمایش عالی ترین شکل پژوهش است،که در آن پژوهشگر توانایی کنترل شرایط آزمایشی را دارد و دقیق ترین شرایط را برای آزمون فرضیه های علی فراهم میسازد.

• تحقیق میدانی : آزمایش میدانی عبارت است از انجام آزمایش در محیط طبیعی.علل رها کردن آزمایشگاه و انجام آزمایش در محیط طبیعی عبارت اند از : 1.افزایش توان آزمایش2.تعمیم نتایج به شرایط طبیعی تر3.تعمیم نتایج به گروه های مختلف مردم4.اطمینان از اینکه واکنش آزمودنی ها در زمان آزمایش طبیعی است و رفتار آنها برای خشنودی آزمایشگر نیست.

• تحقیق تاریخی : این روش یکی از انواع روش هایی است که در علوم انسانی از اهمیت زیادی برخوردار است. یافته های چنین پژوهشی به متخصصان علوم انسانی این امکان را میدهد که از دستاوردها و اشتباهات گذشته به منظور بهتر ساختن حال استفاده کنند.پژوهش تاریخی از نظر دقت اجرا یکی از دشوارترین انواع پژوهش است.

• تحقیق پس رویدادی : در پژوهش مواردی وجود دارد که در آنها پژوهشگر به هر دلیل، توانایی دخل و تصرف در متغیر مستقل را ندارد و نمیتواند آزمودنیها را به صورت کاملا تصادفی در شرایط مختلف پژوهش جایگزین کند.برای نمونه، میتوان مواردی نظیر بزهکاری،اعتیاد،افت تحصیلی و برخی از اختلال های رفتاری را نام برد. در چنین شرایطی که اجرای متغیر آزمایشی و کنترل آزمایشی آنها میسر نیست، تحقیق پس رویدادی روش مناسبی میباشد که میتوان آن را جایگزین روش آزمایشی کرد.

• تحقیق کیفی : تحقیق کیفی از طریق توصیف تجربی و تأکید بر محتوا به افزایش معلومات ما در مورد پدیده های اجتماعی کمک میکند.تحقیق کیفی مشخص میکند که در مطالعات تجربی چه سؤالاتی باید مطرح شود و چه موضوعاتی باید دنبال شود.با توجه به چگونگی و کیفیت موقعیتها تحقیق کیفی به گسترش نظریه کمک میکند.

   

فاطمه خیرخواه:

1 – رویکرد خود گرایانه: واقعیت آن چیزی است که فرد به وسیله حواس خود آن را تجربه می کند و متغیر ای تشکیل دهنده یک فرآیند پیچیده را می توان بصورت مجزا برسی کرد

ویژگی های اساسی: تلخیص بودن، تکرار پذیر بودن، ابطال پذیری

2 – رویکرد طبیعت گرایانه: واقعیت مشاهده شده به تفسیر افراد و ذهنیت آنن بستگی دارد

طبقه بندی روش های تحقیق در حوزه علو رفتاری :

1- کمی

2- کیفی

برخی تقسیم بندی های دیگر در روش تحقیق

1 – گذشته نگر: زمانی که داده های پردآوری شده مربوط به گذشته باشند

2 – آینده نگر: چنانچه متغیر مورد مطالعه بصورتی باشد که مشاهده ان در آینده میسر باشد می شود آینده نگر

3 – نتیجه گرا: تحقیقاتی که هدف پژوهشگر صرفا یافتن پاسخ مسئله ای است که هیچگونه کاربرد بلافاصله ای بر آن مترتب نیست

4 – تصمیم گرا: تحقیقاتی که هدف پژوهشگر یافتن پاسخ مسئله ای که نتایج آن بلافاصله می تواند در تصمیم گیری مورد استفاده قرار گیرد می باشد

طبقه بندی روش های تحقیق بر مبنای هدف گرا

1- بنیادی

2- ارزیابی

3- تحقیق و توسعه

4- تحقیق علمی

طبقه بندی روش های تحقیق بر حسب روش 

1- تاریخی

2- توصیفی 

3- زمینه یابی

4- تحلیل محتوا

انواع روش های تحلیل محتوا

1- مطالعه میدانی

2- مورد کاوی

3- همبستگی

4- آزمایش میدانی

5- علمی – آزمایشی

6- علمی – تطبیقی

شکوفه حاج‌عباسی:

. بر مبناي هدف گرا (Research by purpose)

الف. تحقيقات بنيادي (پايه) (Basic res)

ب. تحقيقات کاربردي (Applied res)

ج. تحقيقات ارزيابي (Evaluation res)

د. تحقيق و توسعه (R & D)

و. تحقيق عملي (کاري) (Actoin res)

 

2. طبقه بندي تحقيق بر حسب روش (Rsearch by method)

الف. تحقيق تاريخي (Historical res)

ب. تحقيق توصيفي (Descriptive res)

ج. تحقيق پيمايشي (زمينه يابي) (Survey res)

د. تحقيق تحليل محتوا (Content analysis res

ریحانه رستگار:

• ازنظر کاربرد پژوهشها به دو دسته ی بنیادی و عملی تقسیم میشوند. 

پژوهش بنیادی : به جای مسائل عملی به مسائل مفهومی میپردازد و بر شکل دادن و ازمایش نظریه ها و عقاید انتزاعی تا کید دارد.

پژوهش عملی: نظریه های پژوهشی را در مورد مشکلات و مسائل واقعی به کار میبرد.

• پژوهشها از نظر اهداف به چهار دسته ی  توصیفی ، همبستگی، تبیینی و اکتشافی تقسیم میشوند.

توصیفی : توصیف یه موقعیت

همبستگی: ایجاد پیوند بین دو عامل

تبیینی: بیان علت اینکه یه رابطه بین دو عامل وجود دارد.

اکتشافی: زمینه یابی ئر مورد امکان اجرای یک مطالعه پژوهشی

• پژوهشها از نظر نوع اطلاعات مورد جستجو : کمی و کیفی

• یکی از روشهای دیگر طبقه بندی مطالعات پژوهشی مشخص کردن منبع اصلی داده هاست. منظور از داده اقلام اطلاعاتی ای است که در حین پژوهش تولید میشوند. این روش به دو دسته ی اولیه و ثانویه تقسیم میشوند. داده های اولیه داده هایی هستند که با مشاهده جمع اوری میشوندو و ثانویه تمام منابعی هستند که از پیش موجودند.