ناهشیار ماده ی تاریک، هشیار جهان مرئی

وقتی از کاربرد و تبیین روان مبتنی بر قواعد ریاضیات سخن به میان می آید، شمار زیادی از روانشناسان مواضع سخت گیرانه ای نسبت به آن اتخاد می کنند. بسیاری از این افراد به دلیل ناآشنایی با ریاضیات یا ضعف در این حوزه و تهدید و ناایمنی شغلی و تضعیف جایگاه اجتماعی مخالفت دارند. با این وجود به نظر می رسد تاریخ نه چندان دور علم، گرایش های مشابهی را درعلم فیزیک تجربه کرده است. زمانی که گالیله فیزیک ریاضیاتی را ایجاد کرد به نتایجی منجر شد که وی را تا چوبه اعدام کشانید. اما دوران بعد از گالیله، حرکت دکارتی، حرکت نیوتونی، ترمودینامیک، مکانیک آماری، نظریه ی الکترومغناطیس و فیزیک نوین با ظهور نسبیت عام و فیزیک کوانتومی، را به خود دیده است. هر پارادایم غالب علم فیزیک، در هر عصری، در سطح کاربرد، پارادایم دیگر را به طور کامل نتوانسته از بین ببرد (به دلیل اصل صرفه جویی در کاربرد)، ولی به کاهش قدرت هژمونیک آن منجر شده است.

این که چرا زبان جمعی فیزیک، ریاضی انتخاب شده است و چنین زبانی برای مطالعه ی روان (تا کنون) در نظر گرفته نشده است، به گمان من:

روان خود مولد ریاضیات است تا بتواند عالم بیرون ازخود را تبیین کند. به عبارتی روان، درونیات خود را در قالب زبان ریاضی به دنیای بیرون فرافکنده کرده است. درچنین شرایطی، فیزیک، آبجکت فرافکنی محسوب می شود و در شناخت یقین حاصل می شود که ریاضیات با فیزیک عجین است. ولی شاید روان فریاد می زند که شاهراه مطالعه ی موفقیت آمیز من ریاضیات است. با این وجود، خیزش ادراکی و شناخت فرافکنی روان، به عنوان یک چیستی مستقل تنها پس از طی دوره زمانی در حد بایسته ای طولانی و با افزایش آشنایی با زبان، امکان پذیر می شود.

درک و فهم این موضوع که جهان مرئی در زمینه ی بسیار بزرگتری از جهان نامرئی قرار گرفته است و وجود و ویژگی‌های مادهٔ تاریک را می‌توان به‌طور غیرمستقیم و از طریق تأثیرات گرانشی‌اش بر روی ماده مرئی، تابش و ساختار بزرگ مقیاس جهان نتیجه گرفت، بیانگر وجود ساختار روان است که به جهان بیرون از خود فرافکنی شده است (هوشیار، ناهوشیار و نیمه هوشیار). روش شناسی مطالعه ی جهان می تواند در زمینه ی روش شناسی مطالعه ی روان، به عنوان مولد آن، به کار گرفته شود. این روش شناسی چیزی است که محصول روان است و بنابراین روان باید چیزی غیر از زبانی باشد که خودش بکار می گیرد، اما تنها راهی که می توان در شناخت روان بکار برد، زبانی است که با آن سخن می گوید. به عبارتی باید با زبان به حذف لایه های زبانی روان اقدام کرد.

[e-mail]

 

 

مثال هایی از مساله های پژوهشی دانشجویان

به نام خدا

پاسخ تکلیف دوم

دختران:

*الهام قنبری:

بررسی تاثیرات کاهشی یا افزایشی والدین مبتلا به اختلال وسواس فکری،عملی بر سلامت روانی فرزندان

*معصومه ابراهیمی:

بررسی تأثیر انجام ورزش های رزمی بر میزان پرخاشگری در کودکان دبستانی دبستان علوی.

*پریسا نهالگر:

پیشرفت تحصیلی دانش آموزانی که والدین انها باسوادند بیشتر از پیشرفت تحصیلی دانش آموزانی است که والدین آنها بی سوادند

*فاطمه امینیان:

روش (چگونگی) تربیت عاطفی نوجوان از منظر اسلام

*شادی هیبدی:

رابطه سبک های فرزند پروری با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

*سوسن جهاندوست:

تاثیربازیهای کامپیوتری بر پرخاشگری جوانان

*ندا مسعودی:

تاثیر شن بازی بر کاهش و درمان مشکلات و بیماری های کودکان

*نسرین کارگزاری:

تأثیر اضطراب بر پرخوری عصبی افراد بیست تا سی سال

*مهسا ایزدی:

چگونگی درمان وسواس

*محیا مرادی:

تأثیر بازی در روند رشد تفکر خلاق کودکان (موضوعی)

بازی‌ها چقدر قدرت خلاقیت کودکان را پرورش می‌دهند؟ (سؤالی)

*فرشته صلواتی:

میزان اضطراب اخلاقی در زنان خانه‌دار زیر سی سال

*زهرا خوانین‌زاده:

رابطه دوستی‌های قبل از ازدواج با ایجاد اختلال پارانویا پس از ازدواج در زوجین

*یاسمن یزدان‌پناه:

بررسی رابطه بین اضطراب و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان

*نفیسه وارسیان:

خوب و بد شبکه‌های اجتماعی

*ریحانه فیضی:

بررسی تأثیر تفاوت سنی نامعمول (چه بالا و چه پایین) بر آمار طلاق زوجین

*شیرین فیروزآبادی:

دلایل داشتن بالاترین رکورد جهانی ایران در انجام عمل‌های زیبایی در بین جوانان

*مینا کشتکار:

رابطهٔ هوش هیجانی و هوش ذهنی‌

*مهشید بیگلرپور:

    "میزان تفاوت هوش هیجانی کودکان 3-6 سال پرورشگاهی با کودکان عادی و تأثیر آن بر روابط بین فردی بزرگساالی″

*راضیه لطفی:

بررسی تعیین میزان افسردگی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی و تاثیر ان بر پیشرفت تحصیلی

*رکسانا گل‌محمد:

تاثیر موسیقی درمانی بر کاهش اعتیاد  اضطراب وافسردگی معتادین به مواد مخدر 

تاثیر افسردگی‌مادر بر جنین

*متانت شهباز طهرانی:

تأثیر محیط شاد کلاس درس بر یادگیری دانش‌آموزان مقطع دبستان

*الهه احمدی:

تأثیر راست‌دست یا چپ‌دست بودن دانش‌آموزان شهر تهران در انتخاب رشته مقطع لیسانس

*سعیده طارمی:

تأثیر مدت آشنایی قبل از عقد بر تردیدهای بعد از ازدواج

*زهرا ترکاشوند:

تاثیر اعتقادات مذهبی بر میزان خودکشی

*ریحانه رستگار:

بررسی رابطه بین پیشرفت تحصیلی با میزان دلبستگی به والدین

*ضحی فؤادي:

مقایسه رابطه طرحواره‌های ناسازگار اولیه با میزان رضایت زناشویی

(در مبتلایان به وسواس فکری،عملی و افسردگی)

*زهرا ضرغام

تأثیر محیط خانواده بر تربیت فرزندان

*فریناز عمادی:

بررسی تاثیر هوش هیجانی بر روابط سالم با جنس مخالف در بین نوجوانان شیراز

*فریماه ایجادی:

بررسی رابطه بین میزان هوش و همنوایی دانشجویان در دانشگاه علامه طباطبایی

بررسی تأثیر جایگاه تولد بر همنوایی دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی

*راضیه کاربخش:

برسی رابطه سلامت روان وشوخ طبعی

*فرزانه فرهادی:

بررسی تاثیر برنامه های ماهواره ای بر بلوغ اجتماعی  نوجوانان.

*مهسا ظفری:

بررسی رابطه بین سوء مصرف مواد و میزان رضایت از زندگی

*سوسن جهاندوست:

تاثیر بازیهای کامپیوتری بر پرخاشگری جوانان

*مه‌گل مؤمنی:

چگونگی‌تأثیر استقلال مالی در افزایش اعتماد به نفس

*فاطمه سادات ضیایی:

نقد نظریه ساختار شخصیت فروید از دیدگاه انسان‌شناسی اسلامی با استفاده از نظرات استاد شهید مطهری

*ریحانه حیدرنژاد:

تأثیر عزت نفس و کمال گرایی در مشاغل

*شادی فطوره‌چی:

بررسی نقش رسانه‌های جمعی (با تاکید بر تلویزیون) بر الگوپذیری و رفتار جوانان

پسران:

*محمد حاجی هاشمی:

بررسی رابطه ابعاد شخصیت و سبک های هویت با میزان استفاده از اینترنت و مقایسه آن در بین دانشجویان دختر و پسر

*علی نادری:

بیان یک مسئله پژوهشی(علمی):

آیا سیاست زدگی تاثیری در زندگی فردی و جمعی انسان معاصر گذاشته است؟

ضرورت انتخاب این مسئله برای تحقیق،درگیر بودن خارج از اندازه مسائل ریز و درشت سیاست در زندگی روزمره مردم که گاها باعث ایجاد اخلال در امور عادی زندگی شده و این روند با بمباران رسانه های خبری که اکثرا جهت پیشبرد اهداف گروه خاصی طرح ریزی شده ادامه پیدا میکند.

هدف از طرح این مسئله برای برسی این موضوع است که آیا اولا سیاست زدگی تاثیری در زنگی روزمره انسانها دارد؟و اگر این تاثیر وجود دارد این اثر مطلوب است یا نامطلوب؟و مجرای این تاثیر گذاری کجاست؟

نهایتا نتیجه طرح این مسئله میتواند با تاثیری که در جامعه روشنفکری و دانشگاهی می گذارد باعث ایجاد گفتمانی برای آسیب شناسی این موضوع خاص شود.

*وحید ردایی:

تأثیر گروه‌درمانی شناختی-رفتاری بر اختلالات دوقطبی (افسردگی.شیدایی)

*سجاد دوستکام:

بررسی اختلال ترس در کودکان دبستانی

*مهدی گنجی:

تأثیر روابط قبل ازازدواج بر روابط بعد از ازدواج چیست؟

*سعید زاهدی:

ایا با  افزایش سن ازدواج احتمال طلاق عاطفی زوجین افزایش می یابد؟

*مصطفی نادری:

میزان رضایتمندی دانشجویان دانشگاه علامهطباطبایی از خدمات رفاهی و اموزشی دانشگاه؟

*احسان الهی‌زاده:

مقایسه میزان اعتماد به نفس در بین افراد معتاد و افراد سالم

*جمال ناصری:

تأثیر شاخصه های میان فرهنگی بر وحدت ملی اقوام ایرانی

*علی تراب:

چه رابطه ای بین سطح سواد و توسعه ی اقتصادی وجود دارد ؟

*محمدصابر حاجی‌یوسفی:

بررسی تاثیرات ناشی از طلاق بر روی بنیان های خانواده و پیامدهای ناشی از ان

*صابر افخمی‌راد:

فعالیت مشاوران دبیرستان های تهران چه تاثیری درمیزان اضطراب دانش اموزان داشته است؟

*چمران منظوری:

تاثیر برنامه های روانشناسی عصبی بر موفقیت آزمون استعداد یابی دانشگاهی در پایان دوران دبیرستان در 1380 واثرشان بر حالت های کار در 1390

*مصطفی محمدی:

شرایط ازدواج از نظر جوانان امروز چیست؟

*محمدعلی باقرکرمانی:

تاثیر روابط نا مطلوب خانوادگی در اینده کاری فرزندان

*حسین میرحسینی:

بررسی رابطه بین عمل به باورهای دینی و رابطه با جنس مخالف در دانشجویان ترم اول و اخر

فیزیک کوانتوم و روانکاوی

فیزیک کوانتوم و روانکاوی

اگر بین ماهیت های متضادی مانند روان و ماده، هوشیار و ناهشیار،‌ روشن و تاریک وغیره، واحدی رخ دهد، این واحد در حالت سومی جریان خواهد داشت که دارای ماهیتی جدید است و قابل انطباق با هیچ کدام از حالت های متضاد نیست (منطبق بر منطق فازی در  . به نظر می رسد یونگ تبدیلی برای حالت های متضاد قائل شده است. در صورتی که واحد رخ داده می تواند سر منشاء حالت های متضاد باشد.)  . کارل گوستاو یونگ.

جهان بینی فرهنگ غربی به صورت تلویحی بین عینیت یا خاستگاه فیزیکی وجود و ذهنیت یا خاستگاه روانی وجود که صورتی مجازی دارد، تمایز و تقسیم قائل می شود و بر این اساس مدل ها و الگو بندی های خود را ارائه می دهد که همان جهان بینی مادی گرایی است. در این جهان بینی ذهن صرفا به عنوان یک پدیده ی ثانوی ماده بشمار می رود. دلیل عمده ی غلبه ی ماتریالیسم مدرن به خاطر ارتباط آن با فیزیک کلاسیک یا فیزیک نیوتنی است که توسط نیوتن و پیروانش گسترش یافت. قدرت نظری و عملی این فیزیک کاملا مشخص و مشهود بود. با توجه به این مدل واقعیت از یک فضای مجهول و ثابت تشکیل شده است که در برگیرنده ی ذرات مادی موضعی است و حرکت در زمان به صورت قطعی و از پیش تعیین شده از طریق قوانین ریاضی تعیین می شود. بنابراین از منظر این رویکرد پدیده ی روانی چیزی بیشتر از توابع پیچیده ذهن مادی نیست که از طریق قوانین فیزیکی بدست  می آید.

با وجود این که ماتریالیسم علمی جهان بینی غالبی را در فرهنگ مدرن غربی بوجود آورد، مانع رشد گزینه های دیگر نشد. در عین حال این گزینه ها نتوانستند بنیان های ماتریالیسم را به چالش بکشند. ولی از درون خود علوم تجربی اساس و بنیان ماتریالیسم به چالش کشیده شد. در قرن بیستم جهان بینی مادی مدرن  و حل مسایل مربوطه به آن در حوزه ی علمی به مطالعات فیزیک درآمد. گسترش نظریه ی کوانتوم و نظریه ی نسبیت در فیزیک، مفروضات بنیادینی داشت که از اساس به طور فاحشی متفاوت با مدل های مادی بود. به عنوان مثال نظریه های نسبت خاص و عام، فیزیکدانان را مجبور به بازنگری در مفاهیم اساسی شان در مورد فضا،‌زمان، حرکت، گرانش، ماده،‌انرژی و ماهیت کیهان به عنوان یک کل نمود. نظریه ی کوانتوم آنها را به بازنگری و تصحیح مفاهیمی مانند علیت، قطعیت و مکان مجبور ساخت. شاید بیشترین تاثیر و مهمترین تغییری را که نظریه ی کوانتوم ایجاد کرد به چالش کشیدن این موضوع باشد که ویژگی ها و صفات ماده وجودی عینی و مستقل از مشاهدات دارند. خلاصه این که فیزیک قرن بیستم بسیاری از پایه های ماتریالیسم را تضعیف نمود و به پیشنهاد بعضی از متفکران، ممکن است، روان به روشی رمز آلود و پیچیده با تعیین ویژگی های مشاهده شده ماده، تعیین شود.

رشد روان شناسی در طی قرن بیستم به طور آشکاری روان را به حوزه ی پژوهش های علمی وارد می کند. به طور خاص نظریه ی روان تحلیل گری فروید واقعیت ناهشیار روانی را به عنوان یک واقعیت غیر قابل مشاهده که در برگیرنده ی تکانه ها و امیال فروخفته است معرفی می کند. محتوی این روان پنهان اثرش را روی هشیاری می گذارد و بنابراین می توان به صورت غیر مستقیم و از طریق مطالعه ی محتوی گوناگون هشیاری مانند رویا شناخته شود. اگر چه مفهوم ناهشیار روانشناختی در ابتدا ماتریالیسم را به چالش نکشید ولی کشف انتقال ناهشیار در سطح عمیق توسط یونگ (به عنوان مثال ناهشیار جمعی و کهن الگوهای روانشناختی)‌ یک واقعیت روانی را پیش فرض می گیرد که به سختی با هر فهم ماتریالیستی از ماهیت انسان موافق و منطبق است. علاوه بر این، کارهای بعدی یونگ با پدیده ی همزمانی شواهدی را فراهم می آورد که نواحی عمیق ناهشیار (به عنوان مثال mundus unus) از یک ساختار شبه روانی (psychoid در نظر یونگ لایه ی عمیق غیر قابل مشاهده ناهشیار جمعی و محتوی آن است) تشکیل شده است که از تمایز بین ماده و روان فراتر می رود.

رشد فیزیک و روان شناسی در قرن بیستم پیامدهای مشابهی را به دنبال داشته است. همانطور که روان در نواحی عمیق خود ارتباط بنیادی با ماده دارد فیزیک نیز در بخش های عمقی خود ارتباط اساسی با روان دارد. اگر چه ماهیت دقیق این ارتباطات جای بحث زیادی دارد، اما امکان فرا رفتن از دوگانه انگاری ذهن و ماده انگیزه ای به منظور گسترش جهان بینی متحد و جامع فراهم می آورد. همانطور که روانشناس یونگی ماریه لویئز وان فرانز می گوید:

"توازی گرایی غیر منتظره ی بین ایده های روانشناسی و فیزیک،‌همانطور که یونگ پیشنهاد می کند،‌ممکن است به خاطر یگانه ی نهایی باشد که فیزیک و روانشناسی هر دو آن را مطالعه می کنند. مفهوم ایده ی یکتاپرستی از واقعیت توسط یونگ unus و mundus خوانده می شود(یک جهان درون ماده و روان که تا کنون نتوانسته است به صورت جدا و بدون تبعیض به فعلیت برسد) "

فیزیک کوانتوم

وجود مفاهیم علمی همیشه فقط یک بخش محدود واقعیت را نشان می ده د و بخش دیگر آن که هنوز ناشناخته مانده است بینهایت می باشد. زمانی که ما از شناخته شده ها به ناشناخته ها حرکت می کنیم امیدواریم  که چیزی بفهمیم اما شاید لازم است ما در آن واحد معنای جدیدی از کلمه ی فهم بیاموزیم. ورنر هایزنبرگ

قوانین بنیادی فیزیک کوانتوم در سال 1925 توسط ورنر هایزنبرگ و در سال 1926 توسط اروین شرودینگر در پاسخ به مساله ی شواهد تجربی که در تناقض با مفاهیم فیزیک کلاسیک بود مطرح شد. برای مثال الکترون ها (که قبل از آن فکر می شد ذره می باشند)‌ویژگی های موجی بودن را از خود نشان می دهند. بالعکس نور(که قبلا فکر می شد موج است) خواصی را نشان داد که مربوط به ذرات است. این نتیجه گیری در تمایز کلاسیک بین ذره و موج توسط اصل کمال نیل بود حل شده بود که می گفت مفاهیم ذره و موج مانع الجمع می باشند اما هر دو برای توضیح کامل پدیده ی کوانتوم ضروری اند.

نتیجه ی مربوط به این دوگانه انگاری ذره- موج این است که همه ی مواد یک جنبه ی موجی دارند و نمی توان گفت که یک جایگاه مشخص تعریف شده در همه ی زمان ها دارند. علاوه بر این از طریق

 

 

نتيجه ي دوگانه انگاري موج-ذره اين است كه همه ي مواد يك جنبه ي موجي دارند و نمي توان گفت كه يك موقعيت مكاني مشخص و معلوم در همه ي زمان ها دارند. علاوه بر اين به دليل خاصيت نامكاني موج، جفت ذراتي كه از لحاظ فضايي در دو مكان مختلف قرار دارند از لحاظ  صفات و ويژگي هايشان با يكديگر همبستگي دارند. نتيجه ي ديگري كه از دوگانه انگاري موج- ذره بدست مي آيد استلزام دوگانه انگاري بين مشاهده پذيري و مشاهده ناپذيري است. اين دوگانگي منجر به سوالات غامضي در مورد ماهيت اندازه گيري در فيزيك كوانتوم مطرح مي كنند:

چگونه يك موج ناگهان به يك ذره تغيير ماهيت مي دهد؟ اين انتقال چگونه مشاهده پذير مي شود؟ 

5 نکته درباره تکنولوژی

به دلیل اهمیت مقاله در این وب لاگ تخصصی ذکر می شود
چکیده:
تحولات فنی و تکنولوژیک با سرعت فزاینده‌ای در حال شکل‌گیری است، اما وقوع این تحولات در عرصه فناوری، هرگز به معنی تأمین آرامش و آسایش بشر نبوده و نه تنها در بسیاری از موارد، معضلات اجتماعی را حل نکرده بلکه آنها را تشدید نموده است. متن زیر، ترجمه سخنرانی نیل پستمن در کنفرانسی به نام «فناوری جدید و وجود انسان» است که طی آن به بررسی پنج ویژگی تحولات تکنولوژیک می‌پردازد.

چکیده:
تحولات فنی و تکنولوژیک با سرعت فزاینده‌ای در حال شکل‌گیری است، اما وقوع این تحولات در عرصه فناوری، هرگز به معنی تأمین آرامش و آسایش بشر نبوده و نه تنها در بسیاری از موارد، معضلات اجتماعی را حل نکرده بلکه آنها را تشدید نموده است. متن زیر، ترجمه سخنرانی نیل پستمن در کنفرانسی به نام «فناوری جدید و وجود انسان» است که طی آن به بررسی پنج ویژگی تحولات تکنولوژیک می‌پردازد.

موضوع این کنفرانس، «فناوری جدید و وجود انسان: اعتقادات و باورها در هزاره‌ی جدید»، بالطبع نمایانگر نگرانی شما از آینده باورها و اعتقادات خود در هزاره‌ی جدید است و باید هم چنین باشد. واضح است که همگان از این امر در هراسند. در کنار حکما و دین‌مداران، تجار و سیاستمدارنی نیز در نگرانی به سر می‌برند. با وجود خطراتی که خبر از آمدن دشمنی می‌دهد که در لباس دوست ظاهر شده، آیا باز هم می‌توان از آرامش و آسودگی خاطر دم زد؟
موضوع بحث بنده، 5 نکته در خصوص تحولات فناوری است که دانستن آنها ضروری است. اساس این نظریات، مطالعات و تحقیقات 30 ساله‌ای است که در زمینه‌ی تاریخ تحولات تکنولوژیک داشته‌ام و به نظر می‌رسد نظراتی آکادمیک و یا مسائلی مبهم و پیچیده نباشند، بلکه چیزهایی است که هر کس اندکی با مباحث توازن فرهنگی سروکار داشته باشد، باید با آنها آشنا شود و بنده به امید این که این مطالب، در زمینه‌ی بررسی تأثیرات تکنولوژیکی بر اعتقادات و باورها سودمند باشد، آنها را تقدیم می‌کنم.

نکته اول
اولین نکته این است که در تمام تحولات فنی، نوعی تعامل و بده و بستان مطرح است. من مایلم از آن به عنوان معامله ارزش‌های معنوی در قبال کسب دنیا نام ببرم.
تکنولوژی می‌دهد و می‌ستاند. این بدین معناست که همواره فناوری جدید به ازای هر فایده و مزیتی که عرضه می‌دارد، ضرر و زیانی نیز به دنبال خواهد داشت. ضرر و زیان یک پدیده ممکن است بیشتر از سود و فایده آن باشد، یا شاید هم مزیت‌هایش چشمگیر و قابل سرمایه‌گذاری باشد. شاید این مسأله تا حدودی پیش پا افتاده به نظر برسد، ولی بسیار متعجب خواهید شد اگر بدانید افراد زیادی هستند که تحولات موجود در عرصه فناوری را هدیه و موهبتی صرف می‌شمرند.
کافی است تعصب بعضی افراد را در مورد کامپیوتر تصور کنید و از کسی که تا حدودی با کامپیوتر آشناست بخواهید که در مورد این وسیله نظر دهد؛ خواهید دید که چگونه کورکورانه و متعصبانه در مورد شگفتی‌های کامپیوتر اغراق می‌کند. همچنین در بسیاری از موارد، افراد از شمارش عیوب کامپیوتر کاملاً چشم‌پوشی می‌کنند. این عدم توازن، خطری جدی است، زیرا هر قدر جنبه‌های شگفتی‌انگیز تکنولوژی بیشتر باشد، دستاوردها و نتایح منفی آن نیز بیشتر خواهد بود.


اتومبیل را تصور کنید، در کنار تمام مزایا و فواید آن، هوای ما را سمی نموده، شهرها را خفه کرده و زیبایی چشم‌اندازهای طبیعی را از بین برده است. یا در تکنولوژی پزشکی ، با یک پارادوکس مواجه هستیم، در عین حال که مداواهای حیرت‌انگیز و در خور ستایشی می‌بینیم، امراض و از کارافتادگی‌هایی وجود دارد که به وضوح قابل اثبات است که علل آنها همین فناوری‌های پزشکی بوده‌اند که نقش بسیار مهمی نیز در کاهش مهارت‌های تشخیص پزشکان ایفا کرده‌اند.
بد نیست یادآوری کنیم، در کنار دستاوردهای فکری و اجتماعی که به دنبال ظهور ماشین چاپ حاصل شد، به همان میزان، ارزش‌های دیگر به سطور تاریخ سپرده شد. ماشین چاپ، نثرنویسی را به غرب آورد، ولی شعر و شاعری را به سوی ارتباطی نخبه‌گرا و مهجور سوق داد. این صنعت، استقراء را به ما داد ولی حساسیت‌های مذهبی را تبدیل به موهومات و خرافات کرد.
شاید بهترین شیوه‌ی طرح این پدیده، پرداختن به این موضوع باشد که اهمیت و ارزش سوالی که می‌گوید: «تکنولوژی جدید چه می‌تواند کند؟» کمتر از سوال دیگری است که «تکنولوژی جدید چه نمی‌تواند بکند؟» و قطعاً سوال آخر مهم‌تر است، چرا که کمتر طرح شده است. ممکن است کسی بگوید تردید و شک نسبت به تحولات تکنولوژیک، از سوی کسانی مطرح می‌شود که اعتقادی به تاریخ و یا برخی توازن‌ها در حوزه‌های فرهنگی ندارند! اگر من مسوولیتی در این امور داشتم، مانع دیگران از بحث فناوری اطلاعات جدید می‌شدم، مگر این که شخص نشان می‌داد، مختصری در مورد تأثیرات اجتماعی و روانی ساعت مکانیکی، صنعت چاپ، تلگراف و مطبوعات می‌داند و به عبارت دیگر، نسبت به پی‌آمدهای فناوری‌های بزرگ و مهم بی‌اطلاع نیست. پس در مجموع، نکته‌ی اول این شد که همیشه فرهنگ برای تکنولوژی هزینه می‌پردازد.

نکته‌ی دوم
سهم افراد بشر از منافع و مضار فناوری‌های مدرن، یکسان نیست. بدین معنی که هر پدیده‌ی مدرن، به گروهی سود و به گروهی دیگر ضرر و زیان می‌رساند. مجدداً به مثال ماشین چاپ در قرن شانزدهم برمی‌گردیم که مارتین لوتر از آن چنین یاد می‌کند: «بیشترین و بالاترین درجه رحمت خداوند بود که به وسیله آن، انجیل رونق گرفت».
انبوه کتب چاپ شده، نفوذ و اعتبار روحانیون مسیحی را از بین برده و تجزیه‌ی حوزه‌ی اسقف مقدس رم را سرعت بخشید. پروتستان‌های آن زمان، از این اتفاقات رو به رشد، اظهار شادمانی می‌کردند، اما در مقابل، کاتولیک‌ها بسیار خشمگین و عصبانی می‌شدند.
کسی که نسبت به تحولات فناوری مدرن آگاهی داشته باشد، این سوالات به ذهنش متبادر می‌شود که: چه کسی یا کسانی، به طور مشخص از توسعه و رشد تکنولوژی جدید بهره‌مند می‌شوند؟ کدام گروه، دسته یا شخص؟ و در این بین، کدام صنعت مقدم است؟ و دیگر اینکه، کدام گروه از مردم به واسطه‌ی آن، متحمل ضرر و زیان می‌شوند؟
بی‌شک رایانه در سرویس‌دهی به سازمان‌های بی‌شماری چون ارتش، خطوط هواپیمایی، بانک‌ها یا سازمان‌های متصدی امور مالیاتی، خدمات زیادی ارائه داده و خواهد داد و به همان میزان، پرواضح است که کاربرد رایانه‌ای برای محققان برجسته و حرفه‌ای در زمینه فیزیک و سایر علوم طبیعی بسیار ضروری است. ولی در باب فناوری رایانه‌ای ، این سوال مطرح است که رایانه تا کجا قادر است به این سیل متراکم جمعیت خدمات ارائه دهد؟ به کارگران صنایع استیل، متصدیان فروشگاه‌های میوه و تره‌بار، مکانیک‌های اتومبیل، موسیقی‌دانان، نانواها، خشت‌مال‌ها، دندان‌پزشکان و حتی حکما و بسیاری دیگر که کامپیوتر این روزها سر زده و بدون اجازه وارد زندگی آنها می‌شود؟ این افراد، مسائل شخصی و خصوصی خود را به راحتی در دسترس مؤسسات قدرتمند و ذی‌نفوذ قرار داده‌اند. اینان به راحتی مورد کنترل و پی‌گیری، قرار گرفته و موضوع آزمایش‌های زیادی قرار می‌گیرند و تصمیمات ناخواسته و ندانسته‌ای که برای آنها گرفته می‌شود، آنها را حیران و سرگردان می‌کند. این قبیل افراد، بیش از همیشه به اعداد و ارقام تبدیل می‌شوند، پست‌های الکترونیکی (E – mail) مزخرف و بیهوده آنها را میرانده و دفنشان می‌کند و در نهایت تبدیل به اهداف سهل‌الوصولی برای مؤسسات تبلیغاتی و سیاسی می‌شوند.
در یک کلام، این افراد بازندگان انقلاب عظیم رایانه‌ هستند. برندگان این عرصه که شرکت‌های رایانه‌ای، بنگاه‌های چندملیتی و یا دولت می‌باشند، بازندگان را نسبت به فناوری رایانه‌ای تشویق و ترغیب می‌کنند.
شیوه‌ی آنها بدین ترتیب است که ابتدا به بازندگان چنین القا می‌کنند که یک فرد میانسال با داشتن یک کامپیوتر شخصی قادر خواهد بود، حساب و کتاب چک‌های صادره‌اش را تنظیم کرده، دستورالعمل طبخ غذاها را مرتباً پیگری نماید و لیست خرید بهتر و حساب‌ شده‌تری تهیه کند. بعدها می‌گویند که کامپیوتر این امکان را برای آنها فراهم کرده است که از داخل منزل خود در رأی‌گیری شرکت کنند، در خانه باشد و اقدام به خرید کنند و از هر گونه سرگرمی که دوست دارند، بهره ببرند.
مجموع اینها زندگی اجتماعی را غیرضروری ترسیم می‌نماید. امروزه اصحاب عصر فناوری اطلاعات ، مدعی هستند که هر چه اطلاعات شما در زمینه رایانه بیشتر باشد، قادر خواهید بود مشکلات و موانع بیشتری را حل کنید، نه تنها موانع شخصی، که می‌توانید بسیاری از معضلات اجتماعی را نیز مرتفع سازید، اما چگونه می‌توان باور کرد که این ادعاها واقعیت دارد؟ اگر امروزه در جهان، کودکانی باشند که از گرسنگی جان می‌سپارند، که قطعاً وجود دارند، به دلیل کمبود اطلاعات نیست.
سال‌هاست که ما به این دانش رسیده‌ایم که چگونه غذای مناسب و کافی برای کودکان کره‌ی زمین تهیه کنیم؛ پس چگونه اجازه می‌دهیم آنها از گرسنگی تلف شوند؟ اگر زنان مورد تجاوز قرار می‌گیرند، اگر طلاق، ترویج سکس و بیماری‌های روانی روبه افزایش است، هیچ کدام ارتباطی به کمبود اطلاعات ندارد. من به جرأت می‌گویم، اینها به خاطر فراموشی چیزهای دیگری است و فکر هم نمی‌کنم که من موظف به بیان و تشریح آنها برای حضار باشم. اگر تکنولوژی مدرن چنان ما را کور کرده باشد که مشکلات و گرفتاری‌ها را نبینیم، این عصر اطلاعات ، مایه‌ی نکبت و نابودی ما خواهد شد.
اینجاست که ما باید مدام از شیفتگان فناوری رایانه‌ای سوال کنیم که چرا چنین عمل می‌کنید؟ شما کدام جذابیت‌های را برمی‌شمرید؟ به دنبال تعویض قدرت با چه کسی هستید؟ مرکز کنترل این قدرت کجاست؟
غرض این نیست که درصدد تقبیح این مسائل باشم، چه رسد به این که بخواهم انگیزه‌های شیطانی و ناصواب را به کسی نسبت دهم. سخن اینجاست که در کنار منافعی که به یک گروه و ضررهایی که به گروهی دیگر می‌رسد، این سوالات اساسی مطرح است. بنابراین، نکته‌ی دوم چنین شد که همواره در تحولات تکنولوژیک، یک طرف ذی‌نفع و طرف دیگر بازنده است.

نکته‌ی سوم
در هر تکنولوژی، به طور ثابت یک ایده‌ی مؤثر و محوری موجود است؛ بعضی اوقات نیز دو یا سه ایده‌ی منتفذ و مؤثر وجود دارد. این ایده‌ها اغلب به دلیل خاصیت ذهنی‌شان از معرض دید ما به دور می‌مانند، ولی این بدان معنا نیست که اثرات علمی بر جای نگذارند. شاید این سخن قدیمی‌ترها را شنیده باشید که «آدمی که چکش در دست دارد، همه چیز را میخ می‌بیند» این بیان قابل تعمیم است: آدمی که مداد به دست است، همه چیز برایش مجله به نظر می‌رسد. کسی که دوربین تلویزیونی به دست گرفته است، همه چیز برای او یک صحنه و سوژه‌ی تصویری است. آدمی که کامپیوتر در اختیار دارد، همه چیز را داده‌های اطلاعات فرض می‌کند. معنای ظاهری این عبارات، مورد نظر نیست؛ آن چه در ورای این کلمات قصار نهفته و توجه ما را جلب می‌کند، این است که هر تکنولوژی به همراه خود اقتضائات و ضرر و زیان‌هایی دارد.
در فرهنگ غیرمکتوب (گفتاری)، حافظه‌ی بشر مهم‌ترین نقش را دارد، هم چنان که ضرب‌المثل‌ها، حکمت‌ها، اشعار و تصانیف، اهمیت به سزایی داشته و در درون آنها مجموعه دانش شفاهی انباشته‌ای است که طی اعصار و قرون گذشته شکل گرفته است. به همین خاطر است که سلیمان (ع) حکیم‌ترین و با سوادترین مردان عصر خود بود. آن گونه که نقل می‌کنند، در میان پادشاهان آن دوران، او 3000 ضرب‌المثل حفظ بوده است، اما در فرهنگ مکتوب، چنین شاهکارهای ذهنی، بیهوده و وقت‌گیر تلقی می‌شوند و ضرب‌المثل‌ها فقط خیالات و تصوراتی بی‌ربط هستند. کسی که با نوشتار سروکار دارد، علاقه وافری به سازمان منظم و تحلیل سیستماتیک دارد، کسی که با تلویزیون حشر و نشر دارد، ارزش لحظه‌ها را بیشتر از تاریخ می‌داند. در مورد اصحاب رایانه چه باید بگوییم؟ کسانی که از کاربران پرطرفدار کامپیوتر به شمار می‌روند، برای اطلاعات، بیشتر از علم و به طور مشخص حکمت و دانایی ارزش قائلند. یقیناً در عصر رایانه، مفهوم حکمت و دانایی به طور کامل از بین می‌رود.
پس خلاصه‌ی نکته‌ی سوم چنین می‌شود که هر تکنولوژی فلسفه‌ای دارد که در وادار کردن مردم به نوعی خاص از تفکر، نحوه‌ی استفاده از اعضا و جوارح، نحوه‌ی قانومند کردن جهان، تقویت بعضی از حس‌های ما و فروکش کردن برخی از تمایلات فکری و اجتماعی، تأثیر داشته و به نوعی پشتوانه آن محسوب می‌شود. این ایده، خلاصه‌ی بیان مشهور مارشال مک لوهان، کاتولیک معروف است که می‌گوید: «رسانه، پیام است».

نکته‌ی چهارم:
نکته‌ی چهارم به این شرح است: تغییرات تکنولوژیکی، خاصیت تقویت‌کنندگی ندارند، بلکه توازن اکولوژیکی را بر هم می‌زنند. با یک مقایسه بهتر می‌توان این مطلب را تشریح نمود. اگر یک قطره رنگ قرمز، داخل پیاله‌ای پر از آب تمییز بریزیم، چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ آیا آب تمییز به همراه یک قطره رنگ خواهیم داشت؟ مسلماً خیر. ما مولکول‌های آب را از نو رنگ‌آمیزی کرده‌ایم. این همان چیزی است که من آن را تغییرات اکولوژیکی می‌نامم. در سال 1500، بعد از اختراع ماشین چاپ، شما دیگر اروپای قدیمی نداشتید که به آن ماشین چاپ اضافه شده باشد، بلکه با اروپایی متفاوت روبه‌رو بودید. بعد از [اختراع] تلویزیون، آمریکا دیگر آن آمریکایی نبود که فقط تلویزیون به آن افزوده شده باشد؛ تلویزیون به رقابت‌های سیاسی انتخابات، به هر خانه، مدرسه و صنعت و غیره، رنگ و لعاب جدیدی بخشیده بود.


به همین خاطر است که باید در قبال ابداعات فنی، محتاطانه پیش برویم. نتایج و آثار این تحولات، همواره گسترده و اغلب غیرقابل پیش‌گویی و تغییر ناپذیرند. به همین علت است که باید نسبت به سرمایه‌سالاران (کاپیتالیست‌ها) خیلی هم خوش‌بین نباشیم. سرمایه‌سالاران در یک جمله، بیش از این که بخواهند شخصاً خود را به خطر بیندازند، جهت خطر را متوجه فرهنگ می‌کنند. خلاق‌ترین و شجاع‌ترین آنها، به فکر بهره‌بردای هر چه بیشتر از تکنولوژی است، بدون توجه به این که چه سنت‌هایی در این مسیر به فراموشی سپرده می‌شوند و یا این که اصلاً فرهنگ منهای سنت‌های دیرین، بقایی خواهد داشت یا خیر؟ بهتر است بگوییم، آنها در یک واژه خلاصه می‌شوند: «رادیکال‌ها». در آمریکا، مشهورترین عناصر افراطی، همیشه سرمایه‌سالاران بوده‌اند؛ مردانی چون بل. ادیسون، فورد، کارنگی، سارنوف، گلدوین. این بزرگان، قرن 19 را محو کرده و قرن بیستم را رقم زدند و هنوز برای من روشن نشده است که چرا این سرمایه‌سالاران را محافظه‌کار تلقی می‌کنند؟ شاید به این دلیل باشد که تمایل به پوشیدن کت و شلور تیره به همراه کراوات خاکستری داشتند!
در هر صورت باید نسبت به کاپیتالیست‌ها، وسواس و دقت بیشتری به خرج دهیم. شاهد مثال این که، آنها از خانواده، ازدواج، پرهیزکاری و عزت نفس دم می‌زنند، اما اگر برایشان فرصتی پیش آید که از ظرفیت‌های اقتصادی فناوری مدرن بهره جویند، آن ارزش‌ها و فضیلت‌ها را به فراموشی می‌سپارند.
به جاست که در این رابطه به دو مثال اشاره کنم که امروزه آمریکا با آن دست به گریبان است؛ اولین مورد در ارتباط با مسأله آموزش است. در قرن حاضر چه کسی بیشترین تأثیر را بر فرآیند آموزش گذاشته است؟ اگر بگویید جان دیوئی یا هر فیلسوف دیگر، می‌گویم اشتباه می‌کنید. تأثیرگذارترین آنها، مردان گمنانی بودند با کت و شلواهای خاکستری که در حومه نیویورک، پرینستون و نیوجرسی اقامت داشتند. آنها در فراگیری و رشد تکنولوژی که از آنها به عنوان تست‌های استاندارد (GRE), (SAT), (IQ) نام می‌بریم، نقش مهم و به سزایی داشتند. این تست‌ها، مفهوم یادگیری را مجدداً از نو معنا کرده و موجبات بازنگری برنامه‌های آموزشی را فراهم آوردند.
مثال دوم در ارتباط با سیاست است. امروزه واضح و آشکار است، آنهایی که اساسی‌ترین تأثیر را بر سیاست آمریکا داشته‌اند، ایدئولوگ‌های سیاسی یا دانشجویان معترض با موهایی بلند، به همراه کپی‌هایی از [آموزه‌های] کارل مارکس [و یا دیگر متفکرین اجتماعی و سیاسی] در زیر بغل‌هایشان نیستند. اصلاح‌طلبان تندرویی که سیاست آمریکا را از اساس تغییر دادند، صاحبان شرکت‌هایی بودند با لباس‌های تیره و کراوات‌های خاکستری که تلویزیون آمریکا را اداره می‌کنند. آنها به دنبال ساختن سرگرمی از گفتمان‌های سیاسی نبودند؛ آنها نمی‌خواستند مانع رسیدن آدم‌های بی‌نهایت چاق [و در عین حال بالیاقت] به پست‌های عالی سیاسی شوند. 1 قصدشان محدود کردن رقابت‌های سیاسی در آگهی تجاری 30 ثانیه‌ای نبود؛ آن چه آنها دنبال می‌کردند، تبدیل تلویزیون به ماشین پول‌سازی بود که بی‌وقفه کار می‌کرد. از همین جا بود که خیلی راحت، طی فرآیندی، گفتمان بنیادین سیاسی را ضایع نمودند.

نکته‌ی پنجم
در اینجا می‌رسیم به پنجمین و آخرین نکته و آن بدین شرح است: تکنولوژی‌های نوین به دنبال آن هستند که «افسانه‌ای» شوند. این واژه را به مفهومی به کار می‌برم که نقاد ادبی فرانسوی، رونالد بارتز، از آن استفاده نمود. منظور وی در آنجا از به کارگیری این واژه، اشاره به نوعی رویکرد همگانی به اختراعات فنی است، با این تصور که این اکتشافات، خدادادی بوده و جزء ذاتی و طبیعت اشیاء [و نتیجه سیر تکاملی تاریخ] هستند. ماشین، هواپیما، تلویزیون، سینما و روزنامه‌ها و … نه به خاطر جلوه‌های تصنعی آنها در برخی زمینه‌های خاص سیاسی و تاریخی، بلکه به این دلیل که مواهب طبیعی تلقی می‌شوند. جایگاه اسطوره‌ای و افسانه‌گونه پیدا کرده‌اند. خطر آن جاست که یک تکنولوژی، صورت اسطوره‌ای پیدا کند، چرا که اگر این گونه شد، دیگر به راحتی مستعد اصلاح یا کنترل نیست. به عنوان مثال، طرحی مبنی بر عدم پخش برنامه‌های تلویزیونی تا ساعت 5 بعدازظهر و خاتمه برنامه‌ها در ساعت 11 عصر را با مردم آمریکا در میان بگذارید، این ایده‌ها بسیار خنده‌دار و مسخره جلوه می‌کند. این طرز تلقی به دلیل مخالفت‌ آنها با این ایده‌ی فرهنگی نیست.

 
آنها به این خاطر شما را مسخره می‌کنند که پیشنهاد شما را تغییر در یکی از ارکان طبیعت تلقی می‌کنند. چیزی شبیه این که پیشنهاد کنید، خورشید به جای طلوع در ساعت 6 صبح، 10 صبح طلوع کند. هر زمان که به قابلیت افسانه‌ای شدن تکنولوژی فکر می‌کنم، این سخن پاپ ژان پل دوم در خاطرم جلوه می‌کند که می‌گوید علم قادر است، دین را از خطا و موهـوم‌پرستی پاک کند. دین می‌تواند علم را از بت‌پرستی و خودکامگی تنزیه نماید». آن چه من معتقدم، این است که اشتیاق افراطی ما به تکنولوژی می‌تواندبه نوعی از بت‌پرستی و اعتقاد ما به خدمت‌رسانی آن، می‌تواند به خودکامگی کاذب بینجامد.
بهترین تلقی از تکنولوژی این است که تکنولوژی، مزاحمی عجیب و غریب است و فراموش نکنیم که محصول گونه‌ای از تدبیر الهی نبوده، بلکه ساخت خلاقیت و غرور انسان است و ظرفیت بالقوه خوبی یا بدی آن، کاملاً بستگی به میزان آگاهی و شناخت انسان‌ از آن چه تکنولوژی با ما و برای ما می‌کند، دارد.
اینها، مجموع 5 نکته‌ای بود که در باب تحولات فنی به عرض رساندم. اول اینکه، ما همیشه برای دستیابی به تکنولوژی، ملزم به پرداخت هزینه‌ایم و هر چه این فناوری، عظیم‌تر و پیچیده‌تر باشد، هزینه‌ای که می‌پردازیم، بیشتر است. دوم اینکه، در این بین همیشه گروهی برنده و دیگران بازنده‌اند و برندگان می‌کوشند تا به مغلوبین القا کنند که برنده شده‌اند. سوم اینکه، در نهاد هر فناوری مهم، نوعی تبعیض و تعصب معرفت‌شناختی سیاسی یا اجتماعی نهفته است. گاهی این تعصب‌ها نتایج حاصله را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد و گاهی هم نه. [اختراع] ماشین چاپ، سنت‌های گفتاری ما را به نابودی کشاند. تلگراف، فاصله را بی‌معنا نمود. تلویزیون، واژه را بی‌معنا کرده است و شاید کامپیوتر، در آینده زندگی را بی‌ارزش کند و قس علی هذا. چهارم، فناوری مدرن تقویت‌کننده نیست، بلکه اکـولوژیکی است، بدین معنا که توازن همه چیز را بر هم می‌زند.
و در نهایت، پنجمین نکته این که، تکنولوژی دوستدار اسطوره‌ای شدن است؛ توضیح اینکه، فناوری امروز می‌خواهد بخشی از نظم طبیعی جهان شمرده شود و بر همین اساس، زندگی ما را بیش از آنچه برای ما ضرورت دارد، تحت نفوذ و سیطره‌ی خود درآورد. اگر فرصت بیشتری در اختیار داشتم، مسائل قابل توجه دیگری هم در این باب بود که به عرض رسانده شود، اما به همین قدر اکتفا می‌کنم و عرایضم را با ذکر این مهم به پایان می‌رسانم: در گذشته، با چشمانی بسته با این گونه تغییر و تحولات در حوزه تکنولوژی برخورد می‌کردیم؛ شعار ناگفته‌ی ما «به خدمت گرفتن تکنولوژی است» و تا به امروز، بیشتر توان خود را در راه برآورده کردن نیازهای تکنولوژی به کار بسته‌ایم تا نیازهای فرهنگ؛ این کار نوعی حماقت است، به ویژه در عصر تحولات گسترده تکنولوژیک. باید با چشمانی کاملاً باز حرکت کنیم تا پیش از آن که به استخدام تکنولوژی درآییم، آن را به خدمت خود درآوریم.

پی‌نوشت:
1ـ کنایه از اینکه در شرایط کنونی این قد و قواره و خوش هیکل بودن به یکی از معیارهای اساسی انتخاب رئیس جمهوری و مقامات سیاسی آمریکا تبدیل شده است و اگر احیاناً کسی چاق باشد و در عین حال واجد شایستگی‌های سیاسی باشد، شانس رسیدن به مقامات عالی سیاسی را ندارد.
نویسنده: نیل پستمن
منبع: ماهنامه سیاحت غرب، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، سال دوم، شماره نهم، فروردین 1383 

http://ictworld.blogsky.com/Default.bs?txtSearch=%D8%B3%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9&page=3

موضوعات لازم برای تدریس خصوصی آمار و روش تحقیق

موضوعاتی که لازم است به یک دانشجو برای ورود به دوره ی کارشناسی ارشد و دکتری بداند و باید در کلاس ها تدریس شود (مسلم است که این لیست کامل نیست اما این حداقل موارد لازم است):
1.    مقیاس های اندازه گیری
2.    متغیرها
3.    توزیع فراوانی
4.    پارامترهای مرکزی
5.    پارامترهای پراکندگی
6.    نمرات استاندارد
7.    ضریب همبستگی
8.    انواع ضریب همبستگی
9.    رگرسیون و پیش بینی
10.    توزیع نرمال
11.    اشکال منحنی
12.    احتمالات
13.    روش های نمونه گیری
14.    برآورد و خطای معیار
15.    آزمون فرضیه
16.    خطای اول و دوم
17.    آزمون های آماری
18.    آزمون تی
19.    درجات آزادی
20.    تحلیل واریانس
21.    آزمون خی دو
22.    تئوری و نظریه
23.    پژوهشهای بنیادی و کاربردی
24.    تعریف عملیاتی
25.    روایی داخلی و خارجی پژوهش
26.    عوامل تهدید کننده ی روایی داخلی و خارجی(عوامل موثر بر نتایج تحقیق)
27.    تحقیق کمی و کیفی
28.    تحقیق زمینه یابی یا پیمایشی
29.    تحقیق تاریخی
30.    طرح های تجربی پژوهش
31.    طرح علی مقایسه ای یا پس رویدادی
32.    مطالعه ی موردی
33.    تحلیل های چند متغیره
34.    روش های پیشرفته ی روش پژوهش

منابع شناخت

تفاوت‌های علم و حکمت عامیانه                                                                                                          

خطاهای کاوش‌گری و راه‌های جلوگیری از آنها                                                     

بحث قانون مندی علم

منشأ رهیافت‌های متفاوت برای انجام تحقیق

تمایز میان تبین یکّه نگارانه وتبیین قانون بنیاد

تمایز میان منطق استقرا و منطق قیاس

تمایز میان داد‌های کیفی و کمّی

الگوی سنّتی علم

تعامل نظریه با تحقیق

نظریه‌پردازی استقرایی

نظریه‌پردازی قیاسی (نظریه آزمایی)

نظریه‌پردازی استقرایی ونظریه پردازی قیاسی(نظریه آزمایی) فرایندی مستمر

اصطلاحات مورد استفاده در نظریه پردازی

الگوهای تبیینی

- اثبات‌گرایی

ماهیّت علیت

معیار‌های علیت

علت لازم وعلت کافی

 

طرح تحقیق

هدف­های تحقیق

واحدهای تحلیل

اشتباه زیست بومی و کاهش گرایی

مفهوم سازی و سنجش

تجرید و تعمیم؛ دو توانایی انسان برای مفهوم­سازی

انواع تعاریف

شاخص ها و ابعاد مفاهیم

ارزیابی سنجش

معیارهای تعیین میزان اعتبار

قابلیت اعتماد یا پایایی

عملیاتی کردن

دو عنصر اساسی  در تحقیق

-  فرضیه

- متغیر

نمونه­گیری

مفاهیم اساسی در نمونه­گیری

دو روش نمونه­گیری

- نمونه­گیری احتمالی

- نمونه­گیری غیر احتمالی

شاخص ها و مقیاس ها

مقایسه شاخص­ها و مقیاس­ها

شاخص سازی

مقیاس (طیف) 

انواع مقیاس

- مقایسه زوجی

- مقیاس فاصلۀ اجتماعی بوگاردوس

- مقیاس تورستون

- مقیاس لیکرت

- طیف گاتمن

- طیف اوزگود (برش قطبین)

تحقیق پیمایشی

کاربرد پیمایش

پرسشنامه

انواع سوالات پرسشنامه

انواع سوالات پرسشنامه از نظر محتوی

ساخت دهی و تنسیق پرسشنامه:(نحوه آرایش پرسشنامه)

رهنمودهای طراحی سؤالات پرسشنامه

شرایط کلی پیمایش

اجرای پرسشنامه

مصاحبه حضوری

سوگیری ناشی از پرسشگر (مصاحبه­گر)

مصاحبه پستی

مصاحبه تلفنی

نقاط قوت و ضعف تحقیق پیمایشی

روش تحقیق آزمایشی

موضوع­های مناسب برای آزمایش

آزمایش کلاسیک

اثر هاثورن

آزمایش پدیده­های انسانی

آزمایش طبیعی

نحوه انتخاب آزمودنی­ها در آزمایش

چند نمونه از طرح­های آزمایشی

طرح آزمایش متداول(کلاسیک)

طرح آزمایش چهار گروه سالومون

مطالعه یک گروه در یک مرحله

طرح آزمون مقدماتی و نهایی و یک گروه آزمودنی

طرح آزمون بعدی ( گروه مقایسه­ای ایستا)

بحث اعتبار در تحقیق آزمایشی

اعتبار درونی

اعتبار بیرونی

نقاط قوت و ضعف روش آزمایش

تحقیق میدانی

کاربردهای مشاهده(تحقیق میدانی)

موضوع­های مناسب برای تحقیق میدانی

مطالعه موردی

تدارک ورود به میدان تحقیق

مصاحبه کیفی

تحلیل داده­های کیفی

تحلیل محتوا

تحلیل تاریخی- اسنادی

مسائل و مشکلات پدیده­های تاریخی

امتیازات پدیده تاریخی

منابع دست اول و منابع دست دوم

ارزشیابی منابع در پژوهش تاریخی

انتقاد بیرونی و انتقاد درونی

آمار.....................

تعريف علم آمار

انواع آمار

مفاهیم بنیادی آمار

جدول‌هاي توزيع فرواني يك متغيري

گروه‌بندي داده‌ها

رسم نمودار (Ploting)

انواع نمودارها

اندازه‌هاي گرايش مركزي

كاربرد آماره‌هاي گرايش مركزي بر حسب سطح سنجش متغير

مقايسه ميانگين، ميانه و نما

اندازه‌هاي تغييرپذيري

نمره‌هاي استاندارد

توزيع نرمال

سطوح اندازه‌گيري

ضرايب همبستگي مرتبط با سطح سنجش اسمي

ضرايب همبستگي مرتبط با سطح سنجش ترتيبي

ضرايب همبستگي مرتبط با سطح سنجش فاصله‌اي

تحليل رگرسيون

آمار استنباطی

خطای نمونه­گیری

آزمون فرضیه

فرضیه صفر و فرضیه خلاف

خطای نوع اول و خطای نوع دوم

توان آزمون

انواع آزمون­های آماری

مقایسه میانگین­ها

تحلیل واریانس

انواع تحلیل واریانس

آزمون F

آزمونT

انواع آزمونT

 

09122263167

اینترنت به عنوان عامل برقراری عدالت در حوزه های آموزشی و پژوهشی

اینترنت به عنوان عامل برقراری عدالت در حوزه های آموزشی و پژوهشی

روزگاری نه چندان دور اساتید همیشه یک راز را با خود حمل می کردند این راز کتابی بود که یک جلد کاغذی دور آن کشیده شده بود تا عنوان آن مشخص نشود و یا دست نوشته هایی بود که در دفتری با استاد حمل می شد و کسی را یارای دست یابی به آن وجود نداشت.

امروزه خوشبختانه با وجود اینترنت و به همت دانشمندان وبزرگان غربی - که بی شک تمام حوزه های علمی را به آنها مدیونیم- بیشتر منابع را می توان از فضای سایبری به آسانی پیدا نمود و استفاده کرد و این یعنی پایان دوره ی انحصارطلبی دانش –و نه علم-. در این عدالت علمی فراگرفتن دانش جستجوی اینترنتی و یادگیری یک زبان بین المللی الزامی و از محدودیت ها محسوب می شود. بنابراین بسیاری از دانشجویان فعال و پرتلاش در دوره ی کنونی دانش فراگرفته شده ی بیشتر از اساتید دارند و از این رو اساتید مجبورند دانشجویان فعال را به طریق دیگر کنترل کنند تا حیثیت علمی آنها با مشکل مواجه نشود. به نظر من بهترین راه که کمترین اساتید از آن استفاده می کنند یادگیری مشارکتی است یعنی این واقعیت را بپذیرند که ایشان نیز باید تلمذ کرده و در کلاس درس دانشجویان خوش غیرتش بنشیند. متاسفانه فرهنگ شکل گرفته در ناهشیار جمعی ما به اساتید و دانشجویان می گوید استاد باید یاد دهد و شاگرد یادبگیرد و بنابراین استاد مجبور به استفاده از روش هایی مانند گرو کشی و ترساندن دانشجویان درمورد نمره و یا استفاده از روش های سفسطه ای در برخورد با مسایل علمی می شوند تا از روش های دیگری قدرت نمایی کنند. البته این مساله در مورد تمام اساتید صادق نیست. بنابراین دانشجویان و پژوهشگران لازم است نگاه خود را نسبت به اساتید و دانشجویان دیگر اصلاح نمایند چرا که فراگیری دانش می تواند از منبع سنتی خود که استاد بود به منابع دیگری مانند دوستشان یا همکلاسی کوشایشان تغیر یابد. این نگاه سبب اصلاح روشمند انتقال دانش و تثبیت جایگاه دانشجو و تلاش علمی بیشتر اساتید خواهد شد. 

البته یادآور می شوم اظهار فضل علمی تان را به بعد از شناخت طرفتان که می تواند استادتان و یا دانشجویان یا مدیران و ... باشد موکول فرمایید زیرا گاهی اوقات نتایج خوش آیندی نخواهد داشت.

آي دی مربوط به اسکایپ

به منظور ارتباط با دوستان علمی و تبادل نظرات علمی در حوزه های مورد علاقه ی مشترک می توانید با نصب رایگان برنامه ی اسکایپ به آی دی اینجانب اضافه شوید

متشکر و سپاسگزارم

آي دی اسکایپ:

Zargham100

با سرچ این آي دی و ارسال فرم درخواست با یکدیگر در تبادل اطلاعات علمی سهیم شویم

ممنونم

دکتر حیدر علی هومن در گذشت

دکتر حیدر علی هومن در بامداد روز یک شنبه 12 آذر ماه 1391 در بیمارستان ایرانشهر در گذشت. ایشان که از معلمان و پیشگامان رشته ی روانسنجی بودند تالیفات فراوانی را تقدیم جامعه ی روانشناسی و روانسنجی ایران نمودند. از آثار ماندگار ایشان ترجمه ی کتاب روانسنجی کاربردی تالیف ثورندایک است.

دانشجویان استاد ایشان را فردی علمی و دارای پشتکار علمی می دانند. راهش پایدار و روحش شاد باد.

فايل صوتي اهميت علم آمار در ايران عزيز

يه فايل صوتي در مورد اهميت علم آمار در ايران 

واقعا كه واقعيه و جاي افسوس داره كه اين علم عالي در اين كشور استفاده نمي شه

لينك دانلود

http://www.freeuploadsite.com/do.php?id=382

سال جهانی آمار

بعد از روز جهانی آمار و پیام به یاد ماندنی دبیرکل سازمان ملل, حالا نوبت به سال جهانی آمار یعنی سال 2013 رسیده است. این سال جهت بزرگداشت علم آمار در سراسر جهان برای تقدیر از سهم علوم آماری در توسعه جوامع در نظر گرفته شده است. در این سال از کلیه دولت ها، سازمان ها و ارگان ها در سرتاسر دنیا خواسته شده است فعالیت هایی ترتیب دهند تا اهمیت علم آمار و کاربردهای آن در گستره های علمی، کسب و کار، حکومت، رسانه ها ، سیاستگذاری و جامعه به نمایش در آید.
اهداف تعریف شده در این سال عبارتند از:
افزایش آگاهی جامعه در رابطه با قدرت و میزان نفوذ آمار در جنبه های مختلف اجتماعی
آموزش و توسعه فکری جامعه مخصوصا جوانان در زمینه سواد آماری با نگاه حرفه ای
ارتقا خلاقیت و توسعه در علوم آمار و احتمالات
...
وب سايت رسمي سال بين‌المللي آمار (۲۰۱۳) با همكاري تمامي مراكز علاقه مند در دنيا افتتاح گرديده است و بیش از 1000 سازمان و نهاد در سرتاسر دنیا در آدرس http://www.statistics2013.org/ نام خود را در بین سازمانهای حمایت کننده ثبت نموده اند و شرح فعالیت های خود را در انتهای این سال جهت به انجام رساندن وظیفه اجتماعی خود به بهترین نحو ممکن، برای اطلاع جامعه جهانی گزارش خواهند نمود. جامعه جهانی که واقعا گل کاشته. سهم ما از آشنایی با این علم و کاربرداش چقدره؟!!! یه سری به سایت عمومی و غیر تخصصی زیر بزنید:
http://www.SavadeAmari.com

فراخوان اولويت هاي پژوهشي سال 1391 پژوهشکده آمار

به نظر من بيشتر پژوهشهاي مورد نياز توسط دانشجويان و اساتيد رشته هاي سنجش و اندازه گيري و دانشجويان جمعيت شناسي مي تواند انجام شود

در ادامه ليست اولويت هاي پژوهشي پژوهشكده ي آمار ارائه مي شود. 

باسمه تعالی

فراخوان اولويت هاي پژوهشي سال 1391 پژوهشکده آمار 

روش شناسی

1 روش تهیه تراز غذایی ایران

2 روش‌ پیش‌بینی مقدار تولید محصولات استراتژیک کشاورزی

3 محاسبه شاخص‌های اقتصادی خانوار در مناطق کوچک جغرافیایی با روش‌های برآورد نواحی کوچک

4 بررسی تفاوت‌های بین نظرسنجی با آمارگیری‌های رسمی

5 روش‌های کاهش خطاهای نمونه‌گیری در آمارگیری‌های چرخشی

6 تعدیل فصلی برآوردها در آمارگیری‌های مستمر

7 بررسی و مدل‌بندی خطای اندازه‌گیری در طرح‌های آمارگیری 

8 بررسی کاربرد داده‌کاوی در آمارهای رسمی

9 بررسی روش‌های آمارگیری از جوامع نادر

10 بررسی روش‌های آمارگیری از جوامع پنهان

11 روش برآورد سرمایه‌گذاری به تفکیک بخش‌های عمومی، خصوصی و تعاونی 

12 استفاده از آمارگيري تلفني در طرح‌های آمارگيري 

13 بررسي روش‌هاي برخورد با داده‌هاي دور افتاده در آمارگيري‌ها

14 بررسی سازگاری درونی و بیرونی نتایج آمارگیری‌ها

15 بررسی و تعیین روش جانهی و برآورد اطلاعات کارگاه‌های صنعتی برای جبران بی‌پاسخی

16 استفاده از چارچوب‌های چندگانه در آمارگیری‌ها

17 استفاده از چارچوب‌های ناحیه‌ای در آمارگیری‌ها

18 به‌کارگیری روش‌های نمونه‌گیری جدید در آمارگیری‌های نمونه‌ای با هدف بهبود برآورد

19 به‌کارگیری روش‌های انطباق رکوردها در پیوند دادگان آمارگیری‌ها

20 به‌کارگیری روش‌های هم گروه‌های ساختگی در پیوند دادگان آمارگیری‌ها

21 به‌کارگیری روش‌های چند سطحی در تحلیل نتایج آمارگیری‌ها

22 بررسی روش‌های جانهی واحد در آمارگیری‌ها

23 امکان‌سنجی استفاده از داده‌های فضایی در براوردهای کوچک ناحیه‌ای

24 بهبود دادن کیفیت سیستم گردآوری داده‌ها با استفاده از روش طرح آزمایش‌ها

25 اندازه‌گیری تأثیر عوامل مؤثر بر میزان بی‌پاسخی در آمارگیری‌های خانواری

26 ارائه‌ی براورد و پیش‌بینی جمعیت نیروهای مشمول خدمت نظام وظیفه تا سال ۱۴۰۰

27 جانهی چندگانه‌ی اقلام در آمارگیری‌ها با استفاده از سه رویکرد پارامتری، نیمه‌پارامتری و ناپارامتری

28 بررسی روش‌های ترکیب کردن داده‌های حاصل از آمارگیرهای احتمالی و نااحتمالی

29 کنترل کیفیت کدگذاری در آمارگیری‌ها با استفاده از نمونه‌گیری پذیرشی

30 روش‌های حفظ محرمانگی در انتشار داده‌ها

31 همسان‌سازی و یکپارچه کردن آدرس جغرافیایی در چارچوب‌های آماری سرشماری‌ها

32 بررسی ایجاد حوزه‌های سرشماری یکتا برای استفاده در تمامی طرح‌های آماری و سرشماری

33 تهیه نقشه کاربری اراضی برای آمارهای کشاورزی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای

34 بازسازی shapefile سرشماری‌های گذشته با مبنا قرار دادن نقشه‌های سال 1390

35 طرح تهیه کد شناسایی ملی آبادی‌های کشور در جهت بهبود آمارهای ثبتی

36 تطبیق جمعیت شهرهای کشور در سرشماری های 1335 تا 1390 براساس محدوده های جغرافیایی سرشماری 1390   

37 همانند سازی نتایج سرشماری 1385 و 1390 براساس تغییرات تقسیمات جغرافیایی

38 تولید آمار های مورد نیاز در زمینه مهاجرت داخلی براساس اطلاعات ثبت تغییر نشانی و کد پستی در پایگاه اطلاعات جمعیت کشور

39 توسعه آمار و اطلاعات ثبتی جمعیتی به صورت مکان محور (داده های مکانی جمعیتی)

40 بررسی روش های قابل استفاده برای سرشماری  1395

41 توسعه روش‌های ادیت و جانهی اتوماتیک برای داده‌های پیوسته در سرشماری‌ها

42 بررسی روش‌های کدگذاری اطلاعات باز

طراحی آمارگیری‌های جدید

1 طراحی آمارگیری ناتوانی در ایران

2 براورد شغل‌های ایجاد شده در کشور

3 طراحی آمارگیری مصرف دخانیات

4 طراحی آمارگیری طولی از ویژگی‌های اجتماعی- اقتصادی خانوار 

5 مطالعات تطبیقی برای اجرای سرشماری کشاورزی

محاسبه و تحلیل آمارها و شاخص‌ها

1 تهیه حساب‌های کار

2 برآورد اشتغال غیر رسمی در بازار کار ایران

3 بررسی وضعیت اشتغال در بین کودکان و نوجوانان

4 آینده‌نگری وضعیت بازار کار ایران با توجه به تحولات جمعیتی

5 تعیین و محاسبه شاخص‌های امنیت شغلی

6 بررسی شاخص‌های بازار کار در ایران طی سال‌های مختلف

7 بررسی تأثیر سرمایه‌ی انسانی (سن، تحصیلات و …) بر درآمد خانوار

8 بررسی رابطه بین تعداد افراد خانوار و درآمد خانوار

9 طراحی و ساخت جدول سالانه عمر در ایران 

10 گروه‌بندی خانوارها از نظر سطح زندگی بر اساس داده‌های طرح آمارگیری از هزینه و درآمد خانوار

11 بررسی رابطه بین سرمایه‌گذاری و ایجاد اشتغال

12 بررسی سازگاری شاخص‌های حاصل از آمارگیری نیروی کار با اطلاعات ثبتی

13 بررسی تأثیر افراد چند شغله در بازار کار کشور

14 بررسی روند نرخ مشارکت اقتصادی در کشور و متغیرهای مؤثر بر آن

15 بررسی رابطه مهاجرت با درآمد خانوار

16 برآورد تعداد خانوارهای کشور تا سال 1404

17 تعیین و محاسبه شاخص‌های نوآوری 

18 بررسی نسبت داده به ستانده در تعدیل نتایج طرح آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی

19 پیش‌بینی تعداد واحدهای مسکونی مورد نیاز تا سال 1404

20 پیش‌بینی قیمت مسکن تا سال 1404

21 تعیین عوامل مؤثر بر تورم در سه دهه گذشته اقتصاد ایران

22 برآورد مهاجرین بین استانی در سال‌های بین دو سرشماری 1385 تا 1390

23 تقسيم‌بندي كشور به مناطق همگن كشاورزي

24 بررسی توزیع مشاغل در کشور

25 برآورد پس‌انداز و درآمد خانوار

26 بررسی روند سن ازدواج در ایران و عوامل موثر بر آن

27 بررسی رابطه شغل و درامد در کشور

28 تعیین شاخص‌های مناسب برای طبقه‌بندی کشور به مناطق همگن اجتماعی و اقتصادی 

29 بررسی جریان بازار کار دانش آموختگان مراکز آموزش عالی

30 شاخص‌های مسکن امن

31 بررسی وضعیت سواد و تحصیلات

32 بررسی وضعیت سالمندان

33 بررسی وضعیت اقتصادی و اجتماعی جوانان

34 تحلیل نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390 

35 شناسایی عوامل موثر بر ترک تحصیل در ایران

36 بررسی عوامل موثر بر افزایش شکاف ثروت با استفاده از روش تحلیل مولفه‌های اصلی

37 شناسایی مشخصه‌های مشترک برای تلفیق طرح نیروی کار و هزینه و درآمد خانوار

38 بررسی الگوی مصرف خانوارها پس از هدفمندسازی یارانه‌ها

39 براورد جمعیت شهرستان‌های کشور براساس تطبیق محدوده‌های جغرافیایی 1391

40 براورد مهاجرین در سال‌های بین سرشماری

41 بررسی رابطه‌ی تورم و نرخ بیکاری

42 بررسی روند و ترکیب صادرات و واردات کشور طی سال‌های متوالی

43 امکان‌سنجی پیش‌بینی رشد اقتصادی مبتنی بر مدل‌های آماری

44 بررسی هزینه‌های زندگی در کلان شهرها

45 بررسی اشتغال در ایران بر اساس تعداد ساعت کار

ارزیابی

1 ارزیابی داده‌های باروری در سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن با استفاده از روش‌های جمعیت شناسی

طراحی نرم‌افزارها و بانک‌های اطلاعاتی

1 طراحی نرم‌افزار بومی پیش‌بینی جمعیت

2 طراحی نرم‌افزار انطباق رکوردها در آمارگیری‌ها

3 روش‌های بررسی قابلیت اعتماد نرم‌افزارها در فرایند پردازش داده‌ها

4 امکان سنجی استفاده از نرم افزارCSPro در طرح‌های آمارگیری

5 توسعه نرم‌افزار پارس

6 تهیه نرم‌افزار شناسنامه آبادی‌های کشور

7 انطباق فایل سرشماری1390 با فایل ثبت‌ احوال

8 انطباق فایل سرشماری عشایری 1387 با فایل ثبت‌ احوال

9 تجزیه و تحلیل آمارهای ثبتی (وقایع چهارگانه حیاتی)

فلسفه ریاضی

نظراتی درباره فلاسفه

فلسفه معمولا بعنوان یک فعالیت و نیز بعنوان موضوعی ذهنی تعریف می‌شود. فلاسفه پیرو "رواقیون" آن را به فیزیک ، اخلاق و منطق تقسیم می‌کردند، برخی دیگر از فلاسفه در سال‌های اخیر برای آن تقسیم‌بندی ما بعدالطبیعه یا متافیزیک معرفت‌شناسی ، منطق و ارزش‌شناسی پیشنهاد کرده‌اند.

علاوه بر تقسیم‌بندی فوق‌الذکر از مسائل فلسفی ، معمولا بررسی مبانی یا انگاشتهای اصولی و مقاصد هر رشته علمی نیز فلسفه نامیده می‌شود. بر این اساس ما طبقه‌بندی‌هایی چون فلسفه فیزیک ، فلسفه هنر ، فلسفه تاریخ و البته فلسفه ریاضی و حتی فلسفه را داریم اچ ، گوردون هولفیش بیان می‌دارد که:

"فلسفه ماموریت دارد به انسان در تفکر عمیق‌تر به نتایج اعمال روزانه‌اش کمک کند تا انسان بتواند با حکمتی بیشتر ، آن نتایجی را برگزیند که به همه انسانها کمک می‌کند تا تفکرشان را عمیق‌تر سازند."

یک فلسفه را می‌توان توضیحی دانست که در آن کوشش می‌شود تا از مجموعه‌ای طبعا پراکنده از تجربیات یک معنی استخراج کند. کار یک فلسفه مشتمل بر تنظیم تجربیات و ارزش‌ها است. فلسفه در جستجوی روابط در میان اشیایی است که معمولا منفک از هم بشمار می‌آیند.

در اینجا به فلسفه‌های معاصر ریاضی پرداخته شده است. فلسفه‌هایی که پیشرفت‌های اخیر ریاضی را بشمار آورده و متاثر از بحران‌های جاری این علوم می‌باشند. سه فلسفه اصلی معاصر از ریاضیات وجود دارد که هر یک از گروه متنابهی از ریاضیدانان و فلاسفه را جذب و هر یک دانش عظیمی از فرهنگ خاص خود را توسعه و گسترش داده است. این فلسفه‌ها عبارتند از: فلسفه منطق‌گرایی که راسل و وایتهد ارائه‌دهندگان اصلی آن هستند. فلسفه شهودگرایی که توسط براور رهنمون می‌شود؛ و فلسفه صورت‌گرایی که توسط هیلبرت رشد و گسترش یافته است.

 

فلسفه منطق گرایی

سخن اصلی این فلسفه این است که ریاضیات شاخه‌ای از منطق است در این فلسفه به جای آنکه منطق فقط وسیله‌ای برای ریاضیات باشد. تبدیل به کل ریاضیات می‌شود. همه مفاهیم ریاضیات باید بر حسب مفاهیم منطقی فرمولبندی شوند، همچنین قضیه‌های ریاضی باید به عنوان قضایایی از منطق بیان اثبات شوند. در این دیدگاه تمایز بین منطق در ریاضیات صرفا به مناسبت جنبه عملی و آموزشی آن است. این نظریه برای نخستین بار توسط فرگه و بعدا توسط برترا اندراسل ، بی‌آنکه با فرگه ارتباطی یافته باشد عنوان گردید. وایتهد و راسل در کتاب عظیمی که بنام "اصول ریاضیات" تدوین کردند به دفاع از این نظریه پرداخته‌اند.

 

فلسفه شهودگرایان

از شهودگرایان این است که اشیا و برهان‌های ریاضیات را فقط باید با طی گام‌های متوالی و متناهی ساخت، گام‌هایی که شهودا قابل اطلاق بر اعداد طبیعی‌اند. بر طبق نظریه ، پایه ریاضیات غایتا بر شهود اولیه قرار دارد که بدون شک بر حس و درک ما از "قبل و بعد" می‌باشد که به ما اجازه می‌دهد که تا یک شی مشخص و منفرد را درک کنیم، و پس ادراک‌های بعدی متوالیا و بی‌پایان انجام می‌گیرد. در این روند ما رشته‌ای بی‌پایان بدست می‌آوریم که بهترین مثال آن رشته اعداد طبیعی است. سابقه شهودگرایی در فلسفه به زمان کانت ، فیلسوف آلمانی ، بر می‌گردد. ظاهرا درک کانت از اینکه حساب بر مبنای نیروی ذهنی شمارش قرار دارد این است که اعداد وقتی ، و فقط وقتی وجود دارند که به وسیه شمارش در دسترس باشند.

اگر کانت با مجموعه‌ها آشنا بود شاید هم می‌گفت مجموعه‌ها وقتی و فقط وقتی وجود دارند که عضوهای آنها را بتوان شمرد. لذا عددهای اصلی نامتناهی وجود نمی‌توانند داشت زیرا که به عقیده کانت عدد نامتناهی را شمردن نامقدور است. به دلیل مشابه کانت معتقد بود که در هندسه حداکثر طول وجود پیدا نمی‌کند، زیرا ، که هر چند می‌توان خط را از دو طرف امتداد داد اما آن را بطور نامتناهی نمی‌توان امتداد داد (زیرا که این عمل نیازمند وقت نامتناهی است) به این ترتیب هم در مورد اعداد هم در مورد خطوط ، کانت بجای پیروی از عقیده بی‌کران بالفعل به نظریه بی‌کران بالقوه یا کلیات نامعین معتقد بوده است. ارسطو هم در بحث در مسائل فلسفی از قبیل پارادوکس معروف زنون مفهوم نظریه کبیران بالقوه کانت را بکار برده است. در زمان‌های جدید چهره اصلی شهودگرایان که فرد را ساختارگرا می‌نامند ال. جی بروئور ریاضی‌دان هلندی است. به عقیده شهودگرایان هر چند را که نتوان صحت سقمش را ثابت کرد نه صحیح است نه سقیم. بدین ترتیب شهودگرای "قانون طرد شق وسط" وارد می‌کند و بین صحیح یا سقیم شق ثابت "نه صحیح و نه سقیم" را می‌پذیرد.

 

فلسفه اشراق

باید توجه داشت که مفهوم شهود در فلسفه شهودگرایی با شهود فلسفی ، آنگونه که بالاخص در بین فلاسفه استدلالی مرسوم بوده است متفاوت است. همانگونه که در فلسفه شهودگرایی ریاضی توضیح داده شد. سابقه شهودگرایی ریاضی به درک کانت فیلسوف آلمانی ، از عدد بر می‌گردد در حالی که فلسفه شهود در مبانی کلی فلسفی که به فلسفه اشراق معروف است به دوره پیش از ارسطو نسبت داده شده است. یعنی زمانی که فلسفه هنوز به جنبه صرفا استدلالی پیدا نکرده بود و "کشف و شهود ذهنی" هنوز عالی‌ترین راه برای دست‌یافتن به معرفت بوده است. سهروردی ، فیلسوف ایرانی و شیخ فلسفه اشراق نیز تعریف مشابهی برای حکمت اشراقی ارائه کرده است. که از تعاریف و عبارتی که سهروردی به کار برده است معلوم می‌شود که فلسفه (حکمت) اشراقی بر استدلال و کشف و شهود هر دو تکیه دارد که یکی از پرورش نیروهای عقلی حاصل می‌شود و دیگری از صفای نفس.

 

صورتگرایان

از صورتگرایان این است که ریاضیات با سیستمهای نماد صوری سروکار دارد در واقع از این دیدگاه ریاضیات عبارت است از گردایه‌ای از چنین سیستم‌های مجردی که مفاهیم آن صرفا نمادهای بی معنی و احکام آن فرمول‌هایی هستند که با این نمادها بیان می‌شوند. این حوزه فلسفی توسط دیوید هیلبرت درست بعد از اتمام بنداشتی‌کردن هندسه توسط وی پایه‌گذاری شد. هیلبرت در کتاب مشهور خود ، مبانی هندسه ، که در سال 1899 میلادی به رشته تحریر در آورده است طی روشهای بنداشتی ملموس اقلیدس را به بنداشتهای صوری امروزی تبدیل نمود. دیدگاه صورتگرایانه زمانی توسط هیلبرت رشد و گسترش یافت که می‌خواست بحرانی را که توسط پارادوکس‌های تئوری مجموعه‌ها بروز کرده و نیز مبارزه‌ای که بوسیله شهودگرایان با ریاضیات کلاسیک شروع شده بود مرتفع سازد.

منبع: http://sciency.blogfa.com/post-127.aspx

دارای بودن سواد آماری

 

سواد آماري بر تصميم گيريها با استفاده از آمار به عنوان سند و مدرک متمرکز شده است، همانگونه که سوادخواندن و نوشتن بر استفاده از کلمات متمرکز شده است.

 

سواد آماري به ما کمک مي کند تا داده هاي زندگي خود را به اطلاعاتي قابل اعتماد و درست تبديل کنيم و توسط آن برنامه ريزي صحيحي در زندگي داشته باشيم

 

با سواد آماري کسي است که علاوه بر استفاده صحيح از اطلاعات پيرامون خود بتواند اطلاعات صحيح را از اطلاعات نادرست تشخيص دهد

 

با سواد آماري کسي است که با ترفندهاي جمع آوري و تجزيه و تحليل اطلاعات آماري آشنايي داشته و به راحتي تحت تاثير اطلاعات نادرست قرار نگيرد. اهميت اين مطلب تا آنجا است که در حال حاضر در کشورهاي توسعه يافته داشتن سواد آماري همتراز سواد خواندن و نوشتن تلقي شده و علم آمار را در رده بيست تحول اول زندگي بشر در هزاره قبل قرار داده است. سوال اينجاست که سواد آماري ما تا چه اندازه است

منبع:

http://www.savadeamari.com/index-2.html

تفاوت بين سمينار و كنفرانس

هر روزه ما لغات جديدي در حوزه ي نشست هاي آموزشي مي شنويم مانند كارگاه، سمپزيوم، سمينار، كنفرانس. اما تفاوت بين اين كلمات چيست و آيا ماهيتا با هم متفاوتند؟ تفاوت هاي آشكاري بين اين نشست ها وجود دارد كه در ادامه به طور خلاصه اشاره مي شود. ابتدا تفاوت بين سمينار و كنفرانس:

هم سمينار و هم كنفرانس نشست هاي رسمي افراد است كه در آن افراد دور هم جمع شده و در مورد موضوعات مشترك و مورد علاقه شان گفتگو و تبادل نظر مي كنند ولي سمينارها دوره ي كوتاهتري دارند يعني تعداد روز كمتري نسبت به كنفرانس ها دارند ولي در يك كنفرانس ممكن است چند سمينار قرار داشته باشد مثلا در يك كنفرانس اقتصاد ممكن است چند سمينار در حوزه هاي مختلف آن قرار داشته باشد. سمينار تخصصي تر و كنفرانس عمومي تر است. در پايان سمينار به هر فرد شركت كننده يك اعتبار نامه مي دهند چرا كه در طول سمينار آموزش وجود دارد.

شركت كننده گان در طول سمينار فعال ترند تا در يك كنفرانس. كنفرانس ها از طريق موسسات و كمپاني ها و براي معرفي آخرين گرايش ها  و گسترش ها در صنعت و خدمات تشكيل مي شود. يكي از تفاوت هاي عمده ي بين سمينارها و كنفرانس ها در اين است كه در سمينارها هدف ياددهي چيزي به شركت كنندگان و كسب مهارت ايشان است اما در كنفرانس ها تنها هدف اشتراك گذاشتن ايده ها و ديدگاهها در مورد يك موضوع است.

نكته اي در مورد كمك گرفتن از متخصصان روش شناس و تحليل گران داده

بعضي مواقع پژوهشگران و دانشجويان بعد از اين كه داده هاي خود را گرد آوري كردند به دنبال يك آماردان و يا دانشجويان سنجش و اندازه گيري مي گردند تا داده هاي آنها را تحليل نمايند. ابتدا بايد خاطر نشان ساخت كه رشته ي سنجش و اندازه گيري با رشته ي آمار تفاوت دارند. از دانشجويان فارغ التحصيل آمار انتظار مي شود به مباني نظري زيربنايي بيشتر روش هاي آماري مسلط باشند و از دانشجويان فارغ التحصيل رشته ي سنجش و اندازه گيري انتظار مي رود علاوه بر دانش در مورد مباني نظري (البته نه به گستردگي رشته ي آمار) به روش تحقيق و روش پژوهش مسلط باشند و درك كاملي از فرايند پژوهش داشته باشند علاوه بر اين كه حوزه ي كاربرد و مباني نظري زمينه اي كه در آن مشغول به پژوهش اند را بشناسند. 

درخواست كمك از يك آماردان (متخصص در حوزه ي استفاده از داده ها) بعد از انجام آزمايش و يا تحقيق و پژوهش و يا طرح تحقيق شبيه درخواست معاينه ي دكتر براي يك مرده است در اين حالت احتمالا پزشك مي تواند دليل مناسب نبودن آزمايش و يا پژوهش را بگويد. بيشتر دوستان از روش شناسان و متخصصان سنجش و اندازه گيري (روانسنجي) اين انتظار را دارند، كه انتظاري نادرست است. بنابراين در صورتي كه خواستيد از كسي در مورد كار پژوهشي تان مشاوره بگيريد حتما قبل از طرح تحقيق اين كار را انجام دهيد. يك روش شناس از ابتدا تا انتهاي كار بايد همراه يك پژوهشگر باشد.

[e-mail]

نكته اي درباره تمرين مهارت هاي لازم

نكته اي درباره تمرين مهارت هاي لازم
يك روزنامه نگار 60 ساله را در نظ ر بگيريد كه در طول عمر خود هر روز صدها وا‍ژه را دو انگشتي تايپ كرده و در 60 سالگي نيز هنوز با دو انگشت تايپ مي كند هيچ گاه تايپ دو انگشتي يكباره او را به تاپيست ماهري كه از تمام 10 انگشت خود استفاده مي كند تبديل نخواهد كرد.

بنابراين اگر سالها ضعيف فكر كنيد سرانجام آدمي خواهيد شد كه در ضعيف فكر كردن ماهر است مانند همان تايپيست 60 ساله اي كه در تايپ دو انگشتي ماهر است. به همين ترتيب تمرين تفكر كافي نيست بايد مستقيما به روش هاي تفكر هم توجه كرد.

به عقيده ي من لازم است هر دانش پژوهي براي اين كه با ساير دانش پژوهان دنيا همگام باشد لازم است به زبان انگليسي و كار با كامپيوتر و مجموعه ي آفيس مهارت لازم و كافي را داشته باشد و اين مورد جز كلاس كاري محسوب نمي شود بلكه لازمه ي مطالعه و كار كردن به صورت بين المللي است

يادگيري الكترونيك

آموزش الکترونیکی e-learning
آموزش الكترونیكی در ایران صنعتی نوپا در تكنولوژی آموزشی وآموزش از راه دور است، اما مراكز و مؤسسات آموزشی به ویژه دانشگاهها در تلاشاند تا هرچه سریعتر الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی كشور در زمینه آموزش الكترونیكی ارائه كنند. علاوه بر مزیتهایی كه آموزش الكترونیكی ماهیتا از آن برخوردار است، یكی از مهمترین دلایل ضرورت سازماندهی مراكز و مؤسسات آموزش الكترونیكی در ایران، تقاضای روزافزون آموزش به ویژه آموزش عالی در كشور است كه با توجه به محدودیت منابع و ظرفیت آموزشی در نظام آموزشی فعلی به یك موضوع خاص اجتماعی تبدیل شده است.

     اما براستی ضرورت پرداختن به این موضوع چیست؟ شكی نیست كه در راه رفتن به سمت جامعه اطلاعاتی به ناچار بسیاری از زوایای پنهان و آشكار صورتبندی جوامعه دستخوش تغییرات ساختاری خواهند شد، مقوله آموزش نیز از این تغییر در امان نیست، اما این فقط یك روی سكه است. باید این نكته را نیز به خاطر داشت كه جوامع به مروز زمان و به دنبال همین تحولات نیاز روزافزونی به آموزش و مهارت و همینطور نیروی متخصص خواهند داشت.

     اطلاعات ابزار قدرتمندی در دست صاحبان قدرت است كه از طریق آن هژمونی خود را به طور خزنده در لایههای مختلف فرهنگی- اجتماعی جوامعه میگسترانند. نیروی انسانی متخصص و كارآمد و همینطور مجهز به اطلاعات روز، سرمایه اصلی و قابل برنامهریزی هر دولتی محسوب میشود. اما این قضیه لایههای فرعی دیگری هم دارد،با گسترش جوامع نیاز مردم به آموزش افزون میشود، نسلی تازه پا به عرصه میگذارد كه نیاز به تربیت، تخصص و آموزش دارد، اما از طرفی تواناییهای دولتها برای تحت پوشش قرار دادن كل این پتانسیل كافی نخواهد بود. دسترسی و تسلط بر تكنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهرهگیری از آن در امر استراتژیك و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یكی از مؤلفههای مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود كه نباید از آن چشم پوشید. از سوی دیگر، گسترش بیوقفه و كم هزینه سیستم آموزشی الكترونیكی در سراسر دنیا ، ضرورت استفاده از این روش آموزشی را اثبات میكند.

واژگان کلیدی

     دانشگاه مجازی،آموزش مجازی،دانشگاه دیجیتال،دانشگاه هایپر لینک،دانشگاه تعاملی،دانشگاه غیر مرکزی،آموزش مجازی در ایران..

 

 

 

مقدمه

    دسترسی و تسلط بر تكنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهرهگیری از آن در امر استراتژیك و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یكی از مؤلفههای مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود كه نباید از آن چشم پوشید.

    پیشرفت روزافزون تكنولوژی وخصوصا تكنولوژی اطلاعات باعث تغییرات بسیاری در زمینه آموزش الكترونیكی شده است عواملی چون كاهش هزینه آموزش، سهولت حضور در كلاسهای مجازی، تنوع دروس، زمان انتخاب آن، كاهش هزینه رفتوآمد و انعطافپذیری زیاد آموزش الكترونیكی در گسترش این پدیده بیتأثیر نبوده است.

     آموزش الكترونیكی در ایران صنعتی نوپا در تكنولوژی آموزشی وآموزش از راه دور است، اما مراكز و مؤسسات آموزشی به ویژه دانشگاهها در تلاشاند تا هرچه سریعتر الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی كشور در زمینه آموزش الكترونیكی ارائه كنند. علاوه بر مزیتهایی كه آموزش الكترونیكی ماهیتا از آن برخوردار است، یكی از مهمترین دلایل ضرورت سازماندهی مراكز و مؤسسات آموزش الكترونیكی در ایران، تقاضای روزافزون آموزش به ویژه آموزش عالی در كشور است كه با توجه به محدودیت منابع و ظرفیت آموزشی در نظام آموزشی فعلی به یك موضوع خاص اجتماعی تبدیل شده است.

     كارآمد ساختن آموزش الكترونیكی میتواند بخشی از این مشكلات را مرتفع سازد، لذا با توجه به اهداف تعریف شده برای آموزش وتحصیلات دانشگاهی در ایران، اهمیت پرداختن به ساختار مراكز و مؤسسات آموزش الكترونیكی به ویژه دانشگاههای مجازی در ایران به وضوح روشن میشود. شكی نیست كه سیستم آموزشی سنتی در عصر حاضر نمیتوانست نیازهای جامعه اطلاعاتی امروز را پاسخ گوید، پس لازم بود این نظام مستهلك در درون پیكربندی خود دچار دگردیسی شود و فرآیند انطباقپذیری در راستای نیازهای جوامع امروز را شاهد باشد.

دانشگاه مجازی

     این نوع آموزش كه سابقهای نه چندان طولانی را دارد، فرآیندی از آموزش را در بر میگیرد كه در آن از انواع ابزار و رسانههای الكترونیكی چون ویدئو، ماهواره، لوح فشرده، اینترنت، شبكه و ... برای آموزش استفاده میشود.

     برجسته ترین مزیت این آموزش جدایی استاد از دانشجوست، همینطور فرا مكان و زمان بودن آموزش از طریق این سیستم از ویژگیهای بارز دیگر این شیوه آموزشی در قرن ۲۱ است. اما دانشگاههای مجازی نیز از دل آموزش از راه دور و یا همان آموزش مجازی سر برآوردند، زمان تولد دانشگاههای مجازی را میتوان مقارن با گسترش شبكه اینترنت در جهان دانست. اولین كشوری كه در این عرصه پیشقدم شد كشور آمریكا بود. اما هسته اولیه آن برای انگلیسیهاست كه آن را به عنوان Open University مطرح كردند، اولین دوره آموزشی از راه دور دانشگاهی كه در سال ۱۸۹۲ تأسیس شد متكی بر پست بود. در اواسط قرن بیستم برنامه های آموزشی متنوعی نیز وجود داشت كه به سمع و نظر مخاطبانی كه نمیتوانستند در كلاسهای متمركز حضور یابند میرسید. برای شركت در این نوع دانشگاهها شما به دو پیشنیاز اساسی احتیاج دارید، یك دستگاه كامپیوتر و مهمتر از همه انگیزه لازم برای حضور و موفقت در این نوع سیستم آموزشی. اما مطلب ارائه شده در این دانشگاه مانند فضای آن مجازی نیست، بلكه مواد درسی مورد تدریس برای شما همان است كه در دانشگاه و به شیوه سنتی برای شما تدریس میشد، عمل تدریس از طریق اینترنت و شبكه در مقولهای فراتر از زمان و مكان جای میگیرد.

     دانشگاههای مجازی محل مناسبی برای ظهور و بروز استعدادها، خلاقیت و نوآوریها خواهند بود همینطور فناوری اطلاعات موجب افزایش كارایی فرایند آموزش میگردد. با رویكردی متفاوت در برخورد با مقوله آموزش از راه دور و پیوست آن دانشگاههای مجازی در خواهیم یافت كه بروز چنین شكلی از آموزش در قرن ۲۱ آن هم با نگاهی به جامعه اطلاعاتی امری اجتنابناپذیر مینماید. ضرورتی انكارناپذیر كه از بطن شبكه جهانی و پیكربندی جامعه اطلاعاتی بیرون میآید. آموزش از راه دور در كشورمان به جز تجربه كوتاه دانشگاه آزاد قبل از انقلاب و دانشگاه پیام نور مبتنی بر استفاده از شیوه ارتباط از راه دور، دارای سابقه طولانی نیست.

     در پایان دهه ۷۰ آموزش مجازی در دستور كار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژههایی تحت این عنوان آغاز شد. در سال ۱۳۸۰ سایت آموزش مجازی دانشگاه تهران با ارائه ۹ درس برای دانشجویان روزانه دانشگاه راهاندازی شد و از نیم سال اول تحصیلی همان سال، بهرهبرداری از آن آغاز شد. در همان سال وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از تأسیس دانشگاه اینترنتی خبر داد كه تحت نظر آن وزارت ولی به صورت مؤسسه غیر انتفاعی نوع اول در سراسر كشور خدمات آموزشی ارائه خواهد داد. به دنبال آن تعدادی از دانشگاهها اعلام كردند كه راه اندازی آموزش الكترونیكی را جزو برنامههای خود قرار دادهاند و در حال حاضر تعدادی از آنها دروسی را به صورت تك درس برای دانشجویان حضوری خود ارائه كردهاند. این نكته در خور توجه است كه باید با پشتیبانی فرهنگی و فرهنگ سازی افراد را قبل از دانشجو شدن با فضای دانشگاه مجازی آشنا کنیم تا بدنبال پذیرش مسوولیت در فرآیند آموزشی باشند. لذا پشتیبانیهای فرهنگی نیز در آموزش مجازی ضروری است. شكی نیست كه در راه رفتن به سمت جامعه اطلاعاتی به ناچار بسیاری از زوایای پنهان و آشكار صورتبندی جوامعه دستخوش تغییرات ساختاری خواهند شد، مقوله آموزش نیز از این تغییر در امان نیست، اما این فقط یك روی سكه است. باید این نكته را نیز به خاطر داشت كه جوامع به مروز زمان و به دنبال همین تحولات نیاز روزافزونی به آموزش و مهارت و همینطور نیروی متخصص خواهند داشت. اطلاعات ابزار قدرتمندی در دست صاحبان قدرت است كه از طریق آن هژمونی خود را به طور خزنده در لایههای مختلف فرهنگی- اجتماعی جوامعه میگسترانند. نیروی انسانی متخصص و كارآمد و همینطور مجهز به اطلاعات روز، سرمایه اصلی و قابل برنامهریزی هر دولتی محسوب میشود. اما این قضیه لایههای فرعی دیگری هم دارد، با گسترش جوامع نیاز مردم به آموزش افزون میشود، نسلی تازه پا به عرصه میگذارد كه نیاز به تربیت، تخصص و آموزش دارد، اما از طرفی تواناییهای دولتها برای تحت پوشش قرار دادن كل این پتانسیل كافی نخواهد بود. اینجاست كه مشكل اصلی رخ مینماید، نیاز به جا، فضا و مكان، امكانات آموزشی و تسهیلات رفاهی برای پاسخگویی به این نیاز. همزمان با افزایش تقاضا برای تحصیل در دانشگاه بودجه اختصاصی برای این مسئله افزایش چشمگیری نداشته است.

     پس باید با تخصیص امكانات و اولویتها و همینطور پیشبینی سازوكارهای جدید به سمتی برویم كه بتوانیم مفهوم سنتی كلاسهای درس را تغییر دهیم. دسترسی و تسلط بر تكنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهرهگیری از آن در امر استراتژیك و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یكی از مؤلفههای مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود كه نباید از آن چشم پوشید. از سوی دیگر، گسترش بیوقفه و كم هزینه سیستم آموزشی الكترونیكی در سراسر دنیا ، ضرورت استفاده از این روش آموزشی را اثبات میكند.
به هر فناوری اطلاعات و ساختار شبكهای وارد زندگی انسانها شده و در لایههای مختلف زندگی آنها حضور دارد، امروز نیز ساختار آموزش و فرهنگ طوری تغییر پیدا كرده است كه تمامی مردم از سراسر دنیا با هر سن و سال، تفكر، قشربندی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی می توانند تحت آموزش قرار بگیرند. این نیز نیازمند مشاركت و سرمایه گذاری بخش خصوصی و دولتی است و همینطور باید در این زمینه فرهنگسازی مناسب و درخور توجهی انجام شود.

معرفی

     مرکز آموزشهای مجازی اولین مرکز آموزش عالی در کشور است که با استفاده از شبکه اینترنت پذیرش و آموزش دانشجو را بر عهده دارد و براى اولین بار آموزش الکترونیکى را در قالب یک دانشگاه در کشور نهادینه نموده است. این دانشگاه مبتنى بر آموزش الکترونیکى است و قادر است به کمک دستاوردهاى فن آورى اطلاعات به تدریج طیف وسیعى از رشته هاى تحصیلى را تحت پوشش خود قرار دهد. این دانشگاه به عنوان یکى از دانشگاه هاى وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فنّاورى، بطور کلى از آیین نامه هاى آموزشى و اجرایى این وزارتخانه تبعیت مینماید.

ارتباطات مجازی

     تحقیقات توسط صاحب‌نظران نشان داده است که 75 درصد از کلاس‌های الکترونیکی به‌طور غیرهم‌زمان انجام می‌شود. این به این معناست که دانشجویان می‌توانند به‌راحتی با استادان خود ارتباط برقرار کرده و در کلاس درس شرکت کنند، بدون اینکه این کار را هم‌زمان با استادان و یا سایر دانشجویان انجام دهند. این خاصیت به‌ویژه برای دانشجویانی که در نقاط دیگری از جهان دارای ساعات متفاوتی با مرکز آموزشی هستند بسیار ارزشمند است. البته سیستم‌های آموزش الکترونیکی نیز در شرایط خاصی ایجاب می‌کنند که استادان و دانشجویان هم‌زمان وارد سیستم اینترنت شوند. این حالت بیشتر در مواقعی که کلاس حالت تکنیکی داشته، مثلا واحدهای آزمایشگاهی و یا در صورتی که تجربه کردن فرآیندها و گرفتن بازتاب و نتیجه فوری ضرورت دارند، انجام می‌شود.

     برخلاف اینکه در آمریکا استفاده از اینترنت با سرعت‌ بالا درحال افزایش است، هنوز تعداد زیادی از دانشجویان سیستم‌های آموزش مجازی از روش‌های مطمئن اینترنت با خط تلفن استفاده می‌کنند. به عقیده برخی کارشناسان، تنها تقاضا برای آموزش از طریق اینترنت نیست که درحال گسترش است، بلکه این رشد با همان روند در سایر زمینه‌ها مانند بازی‌های اینترنتی نیز درحال افزایش است. وقتی کاربران می‌توانند از طریق اینترنت با سایر افراد گفت‌وگو کنند، بنابراین حتما می‌توانید به‌صورت مجازی آموزش هم ببینید.

هزینه کلاس‌ها

     یک نکته مهم که باید آن را برای کلیه سیستم‌های آموزش الکترونیکی و غیرالکترونیکی مورد توجه قرار داد، هزینه است. گرفتن مدرک در کل هزینه‌بر است. سیستم‌های آموزش مجازی در نگاه اول ارزان‌تر از سیستم‌های سنتی به نظر می‌رسند. در یک نگاه گذرا و سطحی ممکن است که کاربران تصور کنند سیستم‌های آموزش و پرورش مجازی ارزان‌تر هستند، چراکه این مراکز آموزشی قیمت‌های کمتری را ارایه می‌دهند و دانشجویان در کلاس‌های کمتری شرکت می‌کنند. اما چنانچه به‌طور کلی به این مسئله نگاه کنید، درمی‌یابید که هر دو سیستم در واقع دارای هزینه یکسانی هستند. در صورتی که هزینه‌های مربوط به شهریه ثبت‌نام و تهیه وسایل و مواد لازم برای کلاس‌های مجازی در نظر گرفته شود، درمی‌یابیم که این دو سیستم تقریبا یکسان هستند. بخشی از این واقعیت به‌واسطه این است که بعضی از مراکز آموزشی درحالی که کلاس‌های رایج معمولی را ارایه می‌دهند، کلاس‌ها و واحدهای مجازی را نیز ارایه می‌دهند.

     سیستم‌های آموزش الکترونیکی به‌ویژه برای دانشجویان بین‌المللی بسیار مقرون به‌صرفه هستند، زیرا آن‌ها می‌توانند در هزینه‌هایی چون هزینه مسافرت و تهیه مسکن و هزاران هزینه‌های کوچک دیگری که به‌دنبال نقل ‌مکان به یک منطقه جدید پدیدار می‌شود، صرفه‌جویی کنند. علاوه بر صرفه‌جویی‌های مالی، شما می‌توانید با شرکت در کلاس‌های الکترونیکی در وقت خود نیز صرفه‌جویی کنید.

 

ارزیابی مجازی

     به‌منظور ارزیابی مراکز آموزش الکترونیکی، دانشجویان به‌طور معمول به چهار نکته اصلی توجه می‌کنند: "اعتبار، عوامل تکنولوژیکی، نام دانشگاه و مرکز آموزشی و البته هزینه." اعتبار و امتیاز یک مرکز آموزشی از اهمیت بسیاری برخوردار است. طبیعی است که هر چقدر یک مرکز آموزشی از اعتبار بیشتری برخوردار باشد، دارای سیستم آموزشی بالاتری نیز خواهد. عوامل تکنولوژیکی از دیگر عوامل مهمی هستند که به آن‌ها توجه می‌شود. دانشجویان بیشتر خواهان سیستم‌هایی هستند که بتوانند در آن با استادان و سایر دانشجویان ارتباط برقرار کنند، نه سیستم‌های خشکی که فقط دارای مطالب درسی بوده تا دانشجو بتواند آن‌ها را چاپ کند و به‌خاطر بسپارد و یا جلسات بحث یک‌طرفه‌ای که دانشجو می‌تواند سؤالات خود را در آن مطرح کند. در این‌جاست که مسئله مجازی بودن غیرهم‌زمان و همچنین نوع سیستم ارتباطی اینترنتی که یک مرکز آموزشی طلب می‌کند مطرح می‌شود. اعتبار نام دانشگاه بسته به انواع رشته‌هایی که هر مرکز به‌طور آنلاین ارایه می‌دهد و همچنین جامعیت مدارک آن‌ها تعیین می‌شود. در نهایت یکی از عوامل اصلی جهت ارزیابی دانشگاه‌های مجازی هزینه آن‌هاست.

     عوامل فرعی دیگری نیز در این ارتباط مورد توجه قرار می‌گیرند. برای مثال تعداد دانشجویان هر کلاس چند نفر است که در پاسخ این سؤال باید بگوییم تعداد مناسب برای کلاس‌های آنلاین معمولا 15 نفر است. برای دانشجویان بسیار مهم است که بدانند استادان آن‌ها با چه ضوابط و کیفیتی برای تدریس انتخاب می‌شوند.

 

مزایای دانشگاه مجازی

     عدم نیاز به حضور فیزیکی استاد ودانشجو در کلاس : این مزیت باعث جلوگیری از صرف هزینه های کلان برای ساخت کلاس درس می شود همچنین در شهرهای بزرگ منجر به کاهش رفت و آمد و در نتیجه کمتر شدن ترافیک و آلودگی هوا می شود .

     عدم وابستگی کلاس درس به زمان خاص : این مزیت برای افراد شاغل که وقت آزاد کمتری دارند مفید است .کیفیت بالاتر ارائه ارائه دروس : در دانشگاه واقعی هر درس توسط یک استاد ارائه می شود ولی در دانشگاه مجازی هر درس توسط تیم های مجرب آماده شده و در اختیار دانشجویان قرار می گیرد .

پشتیبانی از تعداد زیاد دانشجو در یک کلاس : کلاس های درس در دانشگاه مجازی از نظر تعداد دانشجو محدودیتی ندارند و هر چند نفر که مایل باشند می توانند در کلاس شرکت کنند. اعتبار علمی دانشگاه مجازی : در دانشگاه مجازی در یک دوره فشرده و کوتاه مدت دروس ارائه شده توسط اساتید با سابقه و مجرب فیلمبرداری شده و مورد استفاده قرار می گیرند .

      بالا بردن سطح علمی جامعه : در دانشگاه مجازی محدودیتی از لحاظ پذیرش دانشجو وجود ندارد و تمامی افراد علاقه مند به تحصیل می توانند در دانشگاه مجازی ثبت نام کنند.دسترسی بی درنگ به کتابخانه دیجیتالی : با استفاده از کتابخانه دیجیتالی این دانشگاه ها ، دانشجو می تواند به دریای بیکرانی از کتاب های تخصصی دسترسی پیدا کند .

استانداردها

     در دنیای علم و فن آوری و با پیشرفت سریع و شگفت انگیزی که در این بحش مشاهده می شود، استاندارد مهمترین عامل برای حفظ کیفیت، جلب اعتماد مشتریان و سرویس گیرندگان و نیز یکسو سازی فعالیت ها و اقدامات مختلف می باشد. استاندارد جزء بسیار مهمی از هر صنعت و فن آوری می باشد. فن آوری اطلاعات نیز از این قاعده مستثنی نیست. بسیاری از کاربردها و مقوله های مطرح در این فناوری جهت توسعه، ایجاد و حتی پذیرش در میان طیف مخاطبین خود، متکی به استاندارد می باشند؛ استانداردهایی که با ارایه ی یک سری چارچوب مشترک و راهنمایی کلی راه گشای نیل به اهدافی نظیر بهبود کیفیت، قابلیت سازگاری و یکپارچه سازی و استفاده مجدد از مطالب آموزشی می باشند. اگر چه وجود استانداردها در برخی از زمینه ها محدودیت هایی را برای تولید کنندگان و توسعه دهندگان به وجود می آورد، با این وجود اگر در ایجاد و بروز آوری هر استانداردی ملاحظات لازم ضروری لحاظ شده باشد، سبب افزایش سرعت و پیشرفت روز افزون می گردد. به عنوان یک مثال بسیار ساده و ابتدایی می توان به راه آهن و قطار اشاره کرد. با ایجاد راه آهن قدرت مانور و حرکت محدود به حرکت مستقیم بر روی یکسری خطوط از پیش تعیین شده گردید. اما از آنجایی که در ایجاد این مسیر ها، بهترین شرایط در نظر گرفته شده، افزایش قدرت انتقال و جابجایی مسافران و کالاها را در پی خواهد داشت. با پیشرفت سریع آموزش الکترونیکی تحت اینترنت، نیاز به داشتن چنین استانداردهایی بسیار محسوس می باشد.

     در فرآیند آموزش و فراگیری الکترونیکی از مدتها پیش بحث استاندارد به عنوان یک مقوله ی بسیار مهم مطرح بوده است. به گونه ای که مؤسساتی نظیر IEEE و AICC کوشش های بسیاری جهت استاندارد نمودن بحث های مطرح در زمینه آموزش و فراگیری الکترونیکی انجام داده اند.

    مهمترین نتایج پذیرش استاندارد ها از دید افراد مختلف درگیر در بحث آموزش و فراگیری الکترونیکی، به شرح ذیل می باشد:

 •  از دیدگاه مشتری و خریدار، به کارگیری استاندارد مانع انحصاری شدن محصولات می گردد. به جای جای هزینه های سرسام آور نصب سفارشی برنامه ها و سیستم های کاربردی، با بهره گیری از تنظیمات و قابلیت های Plug Play، سیستم ها با هزینه ی بسیار پایین تر در اختیار خریداران قرار می گیرند.

•  از دید فروشندگان ابزارها و سیستم ها، با بکارگیری متدهای استانداردسازی Interoperability، دیگر نیازی به نوشتن واسطه های اختصاصی و ویژه برای محصولات مختلف نمی باشد. این موضوع از یک سو سبب کاهش هزینه های سنگین تولید سیستم های یکپارچه گشته و از سوی دیگر افزایش پتانسیل عرضه ی محصولات به بازار را در پی دارد. همچنین امکان رقابت کیفی محصولات، بیش از پیش فراهم می گردد.

 • از دید تولید کنندگان مطالب و محتویات آموزشی، بازار مطالب و محتویات آموزشی، با گسترش روز افزون خود، تولید کنندگان این قبیل مطالب و محتویات را ترغیب به تولید بیشتر حتی حتی در ابعاد تخصصی نموده است و این این به نوبه خود لزوم به کارگیری استانداردهایی را جهت تسهیل امکان تبادل محتویات و مطالب آموزشی ایجاب می نماید. از طرف دیگر با به کارگیری استاندارد، امکان تبادل و به کارگیری مطالب و محتویات آموزشی تولید شده در طیف وسیعی از ابزارها و سیستم های استاندارد فراهم گشته است. این موضوع هم سبب افزایش حجم کمی مطالب و محتویات آموزشی تولید شده گردیده و هم به نوعی افزایش سطح کیفی این مطالب و محتویات را در پی داشته است.

 • از دید افراد فراگیرنده، استانداردها منجر به داشتن گزینه های بیشتر و آزادی عمل در انتخاب و نیز افزایش قابلیت انتقال آموخته و دانش کسب شده می شوند.

 • از دید طراحان مطالب و محتویات آموزشی، در نظر گرفتن استانداردهای آموزش الکترونیکی منجر به دستیابی به قابلیت هایی نظیر امکان استفاده ی مجدد از مؤلفه ها و الگوهای موجود طراحی گشته، امکان طراحی اشتراکی منابع و مطالب و نیز تولید مؤلفه ها و پیمانه های با فابلیت استفاده ی مجدد را فراهم می آورد. با فراهم شدن قابلیت استفاده و دستیابی به تعداد زیادی از اجزاء قابل استفاده مجدد، عملا توسعه تعمیم سیستم به سیستم های گوناگون و تطابق با نیازمندی های جدید و نیز امکان تولید بیشتر مطالب و محتویات به صورت پیمانه ای فراهم کند.

 • از دید تحلیل گران، استانداردها کاتالیزورهایی هستند که نشانه های رشد سریع در هر صنعتی می باشد.

نکته اصلی در طراحی و پیاده سازی یک سیستم آموزش الکترونیکی وجود ویژگی Interoperability، میان مطالب و محتویات آموزش الکترونیکی و اجزاء سیستم می باشد.

آموزش الکترونیک

       با ورود کامپیوتر به زندگی انسانها و به موازات آن گسترش شبکه اینترنت ، بسیاری از تعاریف و خدمات اجتماعی تغییر یافته و یا به سمت تحول بنیادی در حرکت است ، و هر روزه تاثیرات این دگرگونی ها در زندگی روزمره ما بیشتر نمایان می گردد. این جهان مجازی،که پدیده هزاره سوم تمدن بشری است ، در ابتدای راه خود دستاوردهای کم نظیری برای جوامع امروزی به ارمغان آورده است . شبکه ای عظیم اطلاع رسانی ، فروشگاه و بنگاه های بزرگ اقتصادی ، موتور های قوی جستجوی اطلاعات ، موسسات و انجمن های مجازی و.... . به جرات می توان گفت یکی از بزرگترین دستاوردهای آن آموزش الکترونیک       (E-learning ) می باشد.

آموزش الکترونیک چیست ؟

     منظور از E-Learning یا آموزش الکترونیکی، بطور کلی بهره گیری از ستم های الکترونیکی،

مثل کامپیوتر، اینترنت، CD های Multimedia ، نشریه های الکترونیکی و خبرنامه های  مجازی نظایر این هاست که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه جویی در وقت و هزینه و ضمنا یادگیری بهتر و آسانتر.

       البته سیستم هایی که E-Learning به حساب می‌آیند و امکان یادگیری از راه دور را فراهم می کنند متنوع هستند. ولی در وهله اول آنچه که مهم است آگاهی علاقمندان از نوع این سیستم ها و انتخاب صحیح و نحوه استفاده درست از آنها است. این سیستم ها بعضا میتوانند جایگزین کلاس های حضوری هم باشند. درعین حال برای افراد سخت کوش و علاقمند میتواند مکمل کتاب و کلاس باشد. در یک جمله می توان گفت E-Learning آوردن یادگیری برای مردم است به جای آوردن مردم برای یادگیری .

       در یادگیری الکترونیکی غیر از اینترنت، CD های آموزشی ، ویدیوهای آموزشی و همچنین ماهواره استفاده می شود .آمار نشان داده است که در سال 1999 بالاترین روش آموزش CD های آموزشی بوده است با 53% ولی در سال 2004 پیش بینی می شود که E-Learning  مقام اول آموزش را با 63% کسب کند.

       در Synchronous این امکان وجود دارد در آموزش الکترونیکی استاد و شاگرد به صورت همزمان با هم گفتگو کنند و در اتاقهای Chat با هم مباحثه کنند ولی در Asynchronous شاگردان مباحث خود را می پرسند استاد در زمان دیگری که مشخص کرده است به پاسخ ها جواب می دهد.

روبرت مرداک (RUPERT Murdoch) که بر روی آخرین تکنولوژی ها کار میکند می گوید:

I think education is going to be a very big part of the internet

مرکز IDC پیش بینی نموده است رشد اقتصاد در زمینه E-Learning در سال 2000 از 3/4 میلیون دلار به 23/1 میلیون دلار در سال 2004 برسد که یک رشد 68% را در هر سال نشان می دهد .

 

آموزش الکترونیکی و رابطه آن با آموزش سنتی

    آموزش الکترونيکي روشهاي آموزشي کنوني را تکميل مي کند و در بعضي از موارد جايگزين آن مي شود.يکي از رويکردهاي اصلي آموزش الکترونيکي ، آموزش ترکيبي به معني بکارگيري بيش از يک رسانه در امر آموزش است مانند ترکيب آموزش توسط معلم و ابزارهاي بر پايه وب که البته با اين روش ، آموزش الکترونيکي جايگزين آموزش کنوني نمي شود بلکه آن را تکميل مي کند هرچه که در موارد بسياري آموزش الکترونيکي به تنهايي مي تواند پاسخگوي نيازهاي آموزشي باشد.

•        در قرن جدید تنها چیزی که شما را می تواند از بقیه رقبا جلوتر بیندازد یادگیری سریعتر می باشد. همزمان و همراه با تحولات و تغییرات وسیعی که در جهان بوجود آمده است رویکردها و دیدگاه های اندیشمندان نسبت به آموزش و یادگیری نیز تحولاتی داشته است.

•        در گذشته جهت آموزش Training  را به کار می بردند که به معنای آموزش دادن همراه است و اکنون واژه Learning  را به کار می بریم که به معنی آموزش گرفتن می باشد.

•        در آموزش سنتی چون مبنای کار در آموزش دادن همراه بوده است در نتیجه آموزش به صورت اجبار، تنبیه و با زور همراه بوده و نتیجتا افت تحصیلی چه در کلاس درس و چه در خارج کلاس را به همراه داشته است اما در Learning چون خود فرد خواسته است که یاد بگیرد همراه با بازدهی بالایی می باشد. در سال 1995 شرکت IBM  در ژاپن بخش آموزش منابع انسانی خود را از نام Training  به نام Education  تبدیل کرد.

تفاوت آموزش سنتی و مدرن

•        زمان آموزش

•        محل آموزش

•        فرایند آموزش

فرایند آموزش

رویکرد سنتی: یک روش و محتوی آموزشی برای همه

رویکرد مدرن: روش و محتوی آموزشی سفارشی شده برای هر آموزش

 

 

زمان آموزش

رویکرد سنتی : یک بازه زمانی برای همه

رویکرد مدرن : بازه زمانی که توسط آموزش گیرنده تعیین می شود

محل آموزش

رویکرد سنتی : یک مکان خاص برای همه

رویکرد مدرن : هر مکانی که آموزش گیرنده بتواند به مطالب آموزشی دسترسی پیدا کند

پنج اشتباه در استفاده از آموزش الکترونيکى

     اگرچه آموزش الکترونيکى فنآورى مورد بحث روز مى‌باشد، اما شرکتهايى که اقدام به پياده‌سازى اين فنآورى مى‌نمايند اگر از برخى موارد مشکل زا حذر ننمايند، با دشواريهاى فراوانى مواجه خواهند شد:

1- عدم حمايت مديريت ارشد سازمان در مراحل خريد و اجراى مداوم

2- محتواى آموزشى خسته کننده و ضعيف

3- فنآورى که کاربرد آن سخت بوده و غيرمطمئن باشد

4- فرهنگى که پذيراى آموزش الکترونيکى نباشد و يا هيچ اطلاعى از آن نداشته باشد.

5- عينيت نيافتن آموزش الکترونيکى همراه با نتايج قابل اندازه ‌گيرى

دامنه آموزش الکترونیک

•        آموزش الکترونیک دامنه گسترده ای دارد و بسته به نوع استفاده و امکانات به چند دسته تقسیم می شود.

1.آموزش بر پایه وب

       در این روش آموزش از طریق اینترنت خواهد بود. در اکثر موارد آزمون ها و ارائه مدرک هم از طریق الکترونکی و وب است. کلاس های درس ، یادداشت های درس، جزوه ها، اتاق بحث، پست الکترونیکی و غیره جزء ویژگی های این روش هستند و همگی برروی وب ذخیره می شوند. البته به علت انعطاف پذیری فوق العاده آموزش الکترونیک می توانید نحوه آموزش را به طریق دلخواه، مناسب با فعالیت خودتان، شرایط موجود و امکانات طراحی و پیاده سازی کنید؛ از این رو بعضی از ویژگی های گفته شده می توانند در سیستم شما وجود نداشته باشند یا ویژگی های دیگری جایگزین آن ها باشند.

2. آموزش مبتنی بر کامپیوتر

       در این روش احتیاجی به اتصال به اینترنت و حتی به شبکه نیز نیست. مگر در موارد خاص. در این روش اطلاعات بروی یک واسط الکترونیکی ذخیره می شود و کاربر با استفاده از یک کامپیوتر یا ابزار خواننده آن واسط الکترونیکی می تواند از آن استفاده کند. یک مثال متعارف آن استفاده ازCD آموزشی است که در کشور خودمان بسیار از آن استفاده می شود.

3. آموزش از طریق وسایل و ابزار دیجیتال همراه

       آموزشی است که از طریق و سایل و ابزارهای دیجیتالی همراه از جمله PDA و Tablet PC و ... ارائه می شود.

 

 

4. آموزش از طریق تلفن همراه

       آموزشی است که کاملا جدید است و تقریبا می تواند در گروه بالا قرار گیرد اما به علت افزایش تعداد افراد دارنده تلفن همراه و تمرکز بروی این روش که به mlearning شهرت یافته دسته ای جدا برای آن در نظر گرفته می شود. به خوبی می توان این روش را پیاده سازی کرد. ولی لازمه آن ایجاد زیر ساخت های مخابراتی است.

•        خیلی از مردم مخصوصا در جوامع شهری وقت زیادی از خود را در انتظار وسایل نقلیه، ترافیک و غیره از دست می دهند. تا همین چند سال پیش افراد برای استفاده از این وقت، کتاب هایی همراه خود جابه جا می کردند که مشکلات خودش را داشت مثلا در را ه های ناهموار آسیب زیادی به چشم وارد می شد و ... . با ارائه ذخیره ساز های دیجیتالی صدا، مطالعه به سمت آموزش از طریق صدا حرکت کرد؛ ولی همچنان آموزش از طریق چشم بالاترین کارایی را دارد.

بنابراین استفاده از ابزارهای دیجیتالی تصویری بهتر از همه است زیرا :

•        4.1 می توان به جای نوشته از تصاویر ثابت و متحرک و یا فیلم استفاده کرد.

•        4.2 می توان اندازه نوشته ها را بسته به موقعیت و کاملا دلخواه بزرگ و کوچک کرد.

•        4.3 می توان از خوانندگان متن یا صدای ضبط شده همراه متن و حتی موسیقی در کنار آموزش استفاده کرد.

•        4.4 در صورت خستگی از مطالعه می توان از وسایل تفریحی داخل این وسایل استفاده کرد.

دسته بندی نوع یادگیری

بطور کلی نوع یادگیری را می توان به سه دسته تقسیم کرد

1.  یادگیری شخصی

2.  یادگیری جمعی

3.  کلاس های مجازی

یادگیری شخصی

       در این دسته فرد رشته مورد علاقه خود را انتخاب می کند و در محیط اطراف خود مخصوصا اینترنت به دنبال اطلاعات مرتبط با آن می گردد و در آن زمینه تحقیق می کند سپس سوالات خود را از اساتید آن رشته به صورت offline می پرسد.

 

 

 

یادگیری جمعی

       در این دسته شرایطی برای افراد مهیا می شود تا با یک دیگر و اساتید خود ارتباط بر قرار کنند. از جمله این ابزار Forum و chat و غیره است. در این روش معمولا زمان شروع و خاتمه دوره آموزشی و امتحانات برای همه آن گروه یکسان است .

کلاس های مجازی

       در این دسته شرایط کاملا مانند کلاس درس است و حتی در بعضی از موارد در کلاس های فیزیکی برگزار می شود. در این جا از ویدئو کنفرانس و به جای تخته سیاه از یک ویدئو پروژکتور استفاده می شود. گاهی از اوقات برای هر فرد یک کامپیوتر در نظر گرفته می شود و ارتباط ویدئویی از طریق صفحه نمایشگر و دوربین یا وب کم خواهد بود و هر کسی می تواند از طریق کامپیوتر با استاد ارتباط برقرار کند.

       این روش مخصوصا برای برگزاری کلاس هایی که استاد مربوط به آن درس به تعداد کافی موجود نیست و امکان جابه جایی اساتید هم وجود ندارد مفید می باشد به ویژه برا ی دانشگاه ها. شاخه ای از این دسته در پزشکی از راه دور نیز استفاده می شود.

آموزش الکترونیکی و اقتصاد

افزایش ارزش سرمایه بشری در اقتصاد جدید، ضرورت شکلهای بیشتر و بهتر آموزش را ایجاد نموده است. آموزش الکترونیکی نیز راهی جدید برای ایجاد یک اقتصاد جدید می باشد. ضرورت صنعت آموزش الکترونیکی گسترده بعنوان ادغام خدمات آموزشی و تکنولوژی سبب پیشرفت و ترقی فراوان شرکتهای آموزشی با دانش الکترونیکی شده است. در این صنعت چهار بازار اصلی از قبیل محتویات یادگیری فاصله دار(distribuited learning content)، توانمند کننده آموزش از راه دور (distance education enablers)، محیطهای  on line (online communities) و شرکتهای ارائه دهنده خدمات (online education related services online) وجود دارد.

     پیدایش چنین تکنولوژیهایی، شرکتها را قادر می سازد تا مطالب آموزشی زیادی را با هزینه های کمتر از آموزش به روش سنتی در سر تا سر جهان ارائه دهند. بازار "یادگیری فاصله دار"  آموزشی است که از طریق روشهای دیگر از قبیل اینترنت،سی دی رام، تلویزیون، نوار ویدئوئی و غیره ارائه می گردد. از لحاظ تاریخی رایج ترین روش، استفاده از CD-ROM است که کاربران می توانند توسط آن به محتویات امتحانات پاسخ گویند. با این وجود بازارهای زیادی در رابطه با آموزش از راه دور که در اینترنت فراهم می گردد ظهور نموده است. آموزش اینترنتی خود به دو دسته تقسیم می گردد یکی بطور همزمان (که مدرس کلاسهای online را با استفاده از تصویر یا ویدئو و چت تشکیل می دهد) و دیگری بطور غیر همزمان. که محتویات درسی از قبل ضبط شده است و هیچ واکنش یا عکس العمل زنده ای بین مدرس و دانشجویان برقرار نمی گردد اما تسهیلاتی فراهم می شود که دانشجویان بتوانند در هر زمان از روز در کلاسها شرکت نمایند). محیط های online ظهور یافتند تا بازارهای خاص مختلفی را در صنعت آموزش سرویس دهند. آموزش، زمینه ها و فرصتهای زیادی را برای رشد فراهم می آورد. اقتصاد جدید انگیزه های اقتصادی زیادی را ایجاد می نماید و موانع اساسی را برای آموزش در جهت اقتصاد پویا را از میان بر می دارد.

استانداردهای آموزش الکترونیکی

     در بسیاری از موارد، یک سیستم آموزش الکترونیکی با یکپارچه سازی محصولات فروشندگان مختلف ایجاد می گردد. حتی در سازمان هایی با اندازه ی متوسط نیز ممکن است از محصولات مختلفی در دپارتمان ها و بخش های مختلف استفاده می شود. با به کار گیری استانداردهای آموزش و فراگیری الکترونیکی به وسیله تولید کنندگان اجزاء سیستم های آموزش الکترونیکی، امکان یکپارچه سازی و ایجاد سیستم های کارآمد تر و مقرون به صرفه تر فراهم می گردد.

    ویژگی interoperability میان این اجزاء یکی از مهمترین نگرانی ها در ایجاد سیستم ها ی یکپارچه و کارآمد می باشد.

    به طورکلی، اصلی ترین هدف استانداردهای Interoperability در آموزش الکترونیکی آن است که ساختارهای داده ای و پروتکل های تبادل و گفتگوی استانداردی را برای اشیاء آموزش الکترونیکی و نیز فرآیندهای عملیاتی در سراسر سیستم، فراهم آورند. با به کارگیری این استانداردها در محصولات آموزش و فراگیری الکترونیکی، کاربران قادر خواهند بود مطالب، محتویات و اجزاء سیستم را(بر اساس کیفیت و متناسب بودنشان)از عرضه کننده های مختلف و با اطمینان از سهولت یکپارچه سازی این اجزاء و پیمانه ها، تهیه نمایند.

دسته بندی استانداردها

     استانداردهای اموزش الکترونیکی را بر حسب مورد کاربردشان به شرح ذیل دسته بندی می نماییم: استانداردهای مربوط به ابر داده، بسته بندی مطالب و محتویات، پروفایل شخص فراگیرنده، ثبت اطلاعات شخص فراگیرنده، ارتباط محتویات و مطالب آموزشی، معماری و مدل مرجع، ارزیابی فراگیرنده و محیط زمان اجرا. در ادامه، هر یک از این دسته بندی ها را به طور خلاصه مورد بررسی قرار داده و به استاندارد های موجود در رابطه با آنها، اشاره خواهیم نمود.

آموزش الکترونیکی در ایران

       داستان گسترش آموزش های مجازی در فضای آموزش عالی ، از تاسیس دانشکده مهندسی فناوری اطلاعات دانشگاه امیرکبیر http://www.takfa.ac.irآغاز شد .در این دانشکده که فعالیت مجازی دارد ، برخی از دوره های فنی و مهندسی مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات به صورت از راه دور تدریس می شود .

       موفقیت های این دانشکده و برنامه های کلان دولت در جهتفراگیر تر کردن سطح آموزش عالی در استان های مختلف و ارائه امکانات بیش تر و بهتر به مراکز آموزش عالی استان ها و مراکز محروم ، رویکرد توسعه و راه اندازی سیستم های آموزش الکترونیکی را در دانشگاه های کشور گسترش داد.

•        ما حصل برنامه های تقویت آموزش از راه دور در مراکز آموزش عالی کشور که با کمک طرح تکفا http://www.takfa.ir/  نیزدنبال گردید ،ایجاد دوره های مختلف کارشناسی و کارشناسی ارشد به صورت از راه دور در چند دانشگاه مشهور تهران و شهرستان گردید.

•        این دانشگاه ها ، دانشجو می تواند بدون شرکت در آزمون ورودی یا کنکور سراسری ، و تنها بر اساس توان علمی و مالی دانشجو ، به انتخاب واحد در رشته مورد علاقه معرفی شده توسط دانشگاه مجازی ، پرداخته و پس از طی دوره دانش پذیری ، در صورت کسب حداقل های لازم ، به مرحله دانشجوی رسمی وارد شود و ادامه تحصیل دهد .

•       تحصیل در این دوره ها در هر مقطعی ، به صورت سایت اینترنتی و آموزش های الکترونیکی میسر شده است و امکان تعاملات الکترونیکی متنی و صوتی گسترده و فراگیری بین دانشجو و استاد برقرار شده است که نمونه های موفق آن را می توان در دانشگاه های مختلف مرتبط مشاهده کرد.


     لازم بذکر است مدرک دانشگاه مجازی مورد تأیید وزارت علوم و فناوری می باشد و دانشجو درتمام مدت تحصیل خود از معافیت تحصیلی برخوردار می باشد . همچنین باید به این نکته توجه کرد که دانشجو پس از انتخاب واحد به عنوان دانشجوی رسمی محسوب نمی شود بلکه ابتدا باید در ترم اول مرحله دانش پذیری را طی کرده و در صورت کسب معدل بالای 13 به عنوان دانشجوی رسمی کشور محسوب می شود.

نمونه ها

       دانشگاه علم و صنعت ایران ، یکی از نمونه های بارز برگزاری دوره های آموزش الکترونیکی تحصیلات عالی در کشور است که از سال گذشته در این باره فعالیت های ارزنده ای داشته است .سایت این دانشکده که درنشانی : www.elearning-iust.ir قراردارد، در خصوص3رشته مقطع لیسانس و 2 رشته مقطع فوق لیسانس از راه دور این دانشگاه ، اطلاعات جامعی را ارائه کرده است .

 

بزرگترين دانشگاه های الکترونیکی جهان

     اگر دنبال محلی مناسب برای ادامه‌ تحصیل می‌گردید، کارشناسان می‌گویند بهترین محل تحصیل دانشگاهی است که شما را به هدفتان می‌رساند ... حتی اگر از آن‌ها دور باشید.

     سال‌هاست که تحصیل در دانشگاه‌های الکترونیکی در بین بسیاری از مردم رواج یافته است. تنها در ایالت متحده آمریکا بالغ بر یک ملیون نفر درحال گرفتن مدارک معتبر تحصیلی خود از این سیستم‌های آموزشی در رشته‌هایی چون آموزش و پرورش، پرستاری، فناوری اطلاعات، بازرگانی، حسابداری، مهندسی نرم‌افزار، حقوق جزایی، مدیریت مراکز بهداشتی و درمانی و سایر رشته‌های موجود هستند. پیش‌بینی می‌شود که تا سال 2007 از هر 10 دانشجو یک نفر به‌طور تمام‌وقت در سیستم‌های آموزش مجازی ثبت‌نام کند.

دکتر مایکل کری(Michael Karry) دانشیار فناوری تعلیم و تربیت دانشگاه جورج واشنگتن در این‌باره می‌گوید: "مردم وقتی به سیستم‌های آموزش الکترونیکی نگاه می‌کنند، تصور می‌کنند که این سیستم‌ها به سیستم سنتی لطمه وارد می‌کند. ولی من فکر می‌کنم در کل، سیستم آموزش و پرورش درحال رشد و تکامل است. بسیاری از افرادی که به واسطه داشتن کار تمام‌وقت و یا والدینی که مجبور به نگهداری از اطفال خود هستند و امکان شرکت در کلاس‌های سنتی و متداول را ندارند، می‌توانند به‌راحتی از طریق اینترنت به تحصیل خود ادامه دهند."

دکتر غلامی ، رئیس دانشکده مجازی دانشگاه علم و صنعت در مورد گسترش شبکه های اطلاع رسانی در عصر جدید معتقد است :

       گسترش شبکه هاي رايانه اي در سراسر دنيا تا به امروز و تأثيرات شگرفي که فنآوري جديد اطلاع رساني بر توسعه و تحولات علمي، فني، اقتصادي، فرهنگي، آموزشي و اجتماعي داشته ، موجب سرعت بخشيدن به ارتباطات و تبادل اطلاعات بين ميليون ها انسان و هزاران سازمان ملّي و بين المللي گرديده است . اما گویا ، شبکه های اطلاع رسانی به جای ان که سرعت و دقت و کیفیت را با هزینه به مراتب کم تر و بهتری نسبت به روش های سنتی در اختیار کاربران قرار بدهند ، در افزایش هزینه های سنتی (غیر الکترونیکی) افزوده اند. اکنون هزینه تحصیل در دانشگاه آزاد ، پیام نور و حتی شبانه دولتی ، کم تر از رقمی است که این دانشکده اعلام کرده است .این در حالی است که وضعیت تحصیلی برای مقاطع لیسانس که طول دوره بیش تری دارند نیز ، زیاد تصور می شود .

چند نکته که در آموزش الکترونیکی باید مورد توجه قرار گیرد

1.زیر ساخت های مخابر اتی: زیر ساخت های مخابرتی در ایران هنوز مهیا نیست اما باعث نمی شود از آموزش الکترونیک صرف نظر شود.

2. مفاد آموزشی: مفاد آموزشی به صورت آموزش الکترونیک با روش های آموزش سنتی متفاوت است و باید هم فرق داشته باشد. در آموزش الکترونیک 40 تا 50 درصد متن آموزشی از طریق استاد و بقیه از همکاری و ارتباط دانشجویان تعیین می شود.

3. آموزش الکترونیک باید دوطرفه باشد تا کاربر خسته نشود، مثلا مانند CD ها آموزشی که فقط باید بیننده باشد نباشد. کاربر باید با آن ارتباط داشته باشد.

n     در چند سال گذشته موسسات زیادی مخصوصا در آمریکا اقدام به آموزش الکترونیک نموده اند از جمله مایکروسافت، سیسکو و ... که قصد دارد طی یک برنامه 10 ساله تمام دوره های آموزشی خود را به صورت online نیز ارائه کند و گواهینامه الکترونیکی برای آن ها صادر کند.

مزیت آموزش الکترونیکی

1. نیازی به صرف وقت و حضور در کلاس نیست.

2. برخورداری از یک روش مطالعه انعطاف پذیر که مطابق نیاز دانشجو است.

3. سرعت مطالعه دست دانشجو است.

4. مانند کلاس های درسی برنامه آموزشی، راهنمایی درس ، دروس مرجع و ... وجود دارد.

5. در مطالعه به صورت online از مزایای کار گروهی بهره مند می شوید.

6. کنجکاوی و ابتکار بیشتر و دسترسی به تکنولوژی های جدید..

7. اطلاعات به روز است و از اطلاعات به روز می توانید استفاده کنید.

8. ارزیابی به صورت online است.

9. می توانید هر کجا که باشید مدرک خود را از طریق اینترنت به دیگران و رییس خود نشان دهید.

10. می توانید بیش از یک درس یا رشته را فرا گیرید.

11. آموزش الکترونیک را با استفاده از هر فراهم کننده خدمات اینترنتی و بدون محدودیت می توان به کار برد.اما ارائه دهنده دروس می تواند از یک اینترانت برای این کار استفاده کند که در این صورت محدوده آموزش محلی خواهد بود.

12. می توان از هر مرورگری برای آموزش الکترونیک استفاده کرد به شرطی اینکه برنامه های سایت با plug in های مرورگر مطابقت نماید. مثلا حمایت مرورگر از کدهای جاوا.

13. در هر زمان میتوان یاد گرفت.

14. در هر مکانی امکان یادگیری وجود دارد.

15. هزینه های یادگیری کاهش می یابد.

16. دانش و اطلاعات را عموم مردم می توانند بدست آورند.

17. نتیجه آموزش و یادگیری شما سریعتر مشخص می شود.

18. با استفاده از امکانات Multimedia مطالب بیشتر در ذهن می ماند.

19. تبعیض و پارتی بازی کمتر اتفاق می افتد.

و.........

کلام آخر........

•        در پایان باید توجه داشت آموزش الکترونیکی و تعامل آن با آموزش سنتی ، مقوله ایست که می بایست بیش از پیش به آن توجه نمود. هر روزه در کلان شهر هایی مانند تهران هزینه های هنگفتی بابت رفت و آمد شهری  دانش جویان و دانش آموزان، آلودگی محیطی و صوتی ، مخارج تحصیل و ... پرداخت می گردد . همچنین اثرات مخرب مهاجرت بین شهری و بین المللی را نباید از ذهن دور داشت .

 

•        دولت می بایست با فراهم کردن زیر ساخت های مناسبی چون : خطوط اینترنت پر سرعت ،ارائه خدمات سخت افزاری و نرم افزاری مناسب و ارزان ، حمایت از افرادی  که موسسین این گونه پروژه های علمی هستند و تبلیغ آموزش الکترونیکی در بین مردم بستر مناسبی را برای  رشد و ارتقاء سطح علمی کشور با استفاده از امکانات روزبه وجود آورد.

آموزش الکترونیکی پارادیم جدید در عصر اطلاعات

با ورود به عصر اطلاعات، نهاد آموزش از نخستین نهادهایی است که دستخوش تغییرات اساسی شده. آموزش الکترونیکی به عنوان پارادیمی جدید، این حوزه را متحول ساخته است. با توجه به قابلیت‌های بسیار بالای این سیستم آموزشی و حجم عظیم تقاضا برای آموزش، و ناتوانی نظام آموزشی کنونی در پاسخگویی به آن، در باب ضرورت به‌کارگیری و اهمیت آموزش الکترونیکی تردیدی وجود ندارد .آنچه مطرح است شیوه و چگونگی این آموزش است.کتابخانه‌ها نیز به عنوان زیرسیستم نظام آموزشی، ‌باید همگام با تغییرات پیش بروند و نسبت به ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با نیاز روز، اقدام نمایند.
● مقدمه
ما در حال گذر از جامعه‌ صنعت– محور به جامعه‌ اطلاعات- محور، یا به عبارت دیگر گذر از دنیای فیزیکی به دنیای مجازی هستیم. ورود به عصر اطلاعات و زندگی اثربخش در جامعه‌ اطلاعات– محور، مستلزم شناخت ویژگی‌های آن است. یکی از نهادهای اجتماعی که در این عصر دستخوش تغییرات وسیع خواهد شد، نهاد آموزش و یادگیری در سطوح عمومی و عالی است. در گذر به جامعه‌، اطلاعاتی، نقش عمده بر دوش دانش‌آموختگان جامعه است و آموزش و یادگیری می‌باید براساس رویکردهای جدید تنظیم شود. پیش‌نیاز وارد شدن به این پهنه، گسترش سریع و وسیع آموزش الکترونیکی، از پایین‌ترین تا بالاترین سطح نظام آموزشی کشور می‌باشد.
«کوهن» (۱۹۷۰) معتقد است که مدل پیشرفت علم، تحول از یک پارادیم به پارادیم دیگر است و در هر حوزه‌ فکری می‌توان پارادیمی را یافت. فناوری اطلاعات پارادیم جدیدی است که در هر حوزه‌ای کاربرد دارد و ضمن ایجاد پارادیم‌های دیگر، سبب تغییر چهره‌ جهان ما شده و امکان آموزش متناسب با نیازهای عصر حاضر را فراهم نموده است. به عنوان مثال، آموزش مجازی یا الکترونیکی پارادیم جدیدی در حوزه‌ آموزش و یادگیری پدید آورده و امکان یادگیری را در هر زمینه[۳]، برای هر فرد[۴]، در هر زمان[۵] و در هر مکان[۶] به صورت مادام‌العمر فراهم آورده است. در حوزه‌ نشر، کتاب‌ها و مجلات الکترونیکی، پارادیم جدیدی در این صنعت پدید آورده‌اند. کتاب‌های چند جلدی که گاهی چندین قفسه جا می‌گرفتند، در پارادیم جدید به صورت یک لوح فشرده عرضه می‌شوند.
پارادیم‌ها دائماً در حال تغییرند و قانونی به نام «قانون بازگشت به صفر» بر آن‌ها حاکم است. براساس این قانون وقتی پارادیمی تغییر می‌کند، همه به نقطه‌ صفر باز می‌گردند و همه چیز از نو آغاز می‌شود. افراد یا سازمان‌های موفق در پارادیم قدیم
‌، لزوماً در پارادیم جدید نیز به همان میزان موفق نخواهند بود، مگر آن‌که سریع‌تر از دیگران، خود را با پارادیم جدید در حوزه‌ فعالیت خود همسو سازند(Oclc,۲۰۰۳).
آموزش الکترونیکی شامل آموزش مبتنی بر رایانه[۷]، آموزش مبتنی بر اینترانت[۸]، آموزش مبتنی بر وب[۹]، پارادیم‌های جدید، و محصول فناوری اطلاعات می‌باشند که بشریت را به سمت یک انقلاب بزرگ آموزشی سوق می‌دهند. گذر از جامعه‌ صنعتی به جامعه‌ اطلاعاتی لزوماً یک حرکت تکاملی نیست، بلکه جهشی ساختاری است (دانشگاه بین‌المللی ایران، ۲۰۰۲). بنابراین برای نخستین بار امکان جهش از موقعیت عقب‌ماندگی به موقعیت پیشرفته برای کشور‌ها فراهم شده است. در این میان میزان توسعه و کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش، مهم‌ترین شاخص پیشرفت به شمار می‌رود و آموزش مجازی یا آموزش الکترونیکی، مهم‌ترین عامل جهش علمی و فرهنگی محسوب می‌شود. به عبارت دیگر آموزش مجازی کلید گذر نیروی انسانی به جامعه‌ اطلاعاتی می‌باشد و گذر به جامعه‌ اطلاعاتی با نرخ سواد الکترونیکی[۱۰]- به مفهوم توان خواندن و نوشتن و میزان بهره‌وری از سامانه‌های اطلاعاتی و ارتباطی - رابطه‌ مستقیم دارد (دانشگاه بین‌المللی ایران، ۲۰۰۲).
● تعاریف آموزش الکترونیکی
در سایت «شرکت سخاروش» (یادگیری الکترونیکی،۱۳۸۱) نوشته است: آموزش الکترونیکی می‌تواند مبتنی بر دیسک فشرده، شبکه، اینترانت یا اینترنت باشد. آموزش الکترونیکی برای ارائه‌ محتوا، از عناصر اطلاعاتی با فرمت‌های متفاوت نظیر متن، ویدئو، صدا، انیمیشن، گرافیک و محیط‌های مجازی یا شبیه‌سازی‌شده استفاده می‌نماید.
«دست اندرکاران سیستم‌های سیسکو»[۱۱](آموزش الکترونیکی،۱۳۸۲) معتقدند: آموزش الکترونیکی، یک یادگیری اینترنتی است که می‌تواند شامل رساندن مطلب در چندین شکل، مدیریت آموزش، و یک مجموعه‌ شبکه‌شده از دانش‌آموزان و تعدادی از توسعه‌دهندگان و کارشناسان خبره باشد.
«الیوت میسی»[۱۲] (آموزش الکترونیکی،۱۳۸۲) می‌گوید: آموزش الکترونیکی، فناوری شبکه را برای طراحی، انتخاب، اداره کردن و بسط دادن آموزش به کار می‌برد.
«گروه نرم‌افزاری تکنوسافت» (تکنوسافت،۱۳۸۲) می‌نویسد: آموزش الکترونیکی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای کاربردی و روش‌های آموزشی مبتنی بر فناوری گفته می‌شود که شامل آموزش بر پایه‌ رایانه، وب و اینترنت، و همچنین کلاس‌ها و دانشگاه‌های مجازی و غیره می‌باشد.
«علیرضا مختاری» (مختاری، ۲۰۰۴) می‌نویسد: آموزش الکترونیکی عبارت‌ است از ارائه‌ محتوای آموزشی و تجارب اساتید مجرب هر رشته از طریق فناوری الکترونیکی به دانشجویان علاقه‌مند، که این دانشجویان می‌توانند در هر نقطه‌ جهان از این آموزش‌ها بهره‌مند گردند.
«گرگ پریست»[۱۳] از «شرکت آموزش الکترونیکی اسمارت فورس»[۱۴] (آموزش الکترونیکی، ۱۳۸۲) موارد زیر را در تعریف آموزش الکترونیکی بیان می‌کند:
آموزش الکترونیکی پویا است. محتوای آن کاملاً به روز و در زمان دلخواه[۱۵] است؛ بهترین منابع دسترس‌پذیر در این سیستم آموزشی پیوسته[۱۶]، کارشناسان خبره هستند. آموزش الکترونیکی نوعی تشریک مساعی است، جامع و فراگیر است، زیرا مطالب آموزشی را از منابع بسیار زیادی فراهم می‌کند.
از مجموع تعاریف ذکرشده درباره‌ آموزش الکترونیکی می‌توان به این تعریف جامع دست یافت:
آموزش الکترونیکی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای کاربردی و شیوه‌های آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات (اعم از رایانه، دیسک فشرده، شبکه، اینترنت و اینترانت و دانشگاه مجازی) گفته می‌شود که امکان آموزش و یادگیری را برای هر فرد در هر زمینه‌، در هر زمان و مکان به صورت مادام‌العمر فراهم می‌سازد.
● ضرورت، اهمیت و هدف آموزش الکترونیکی
نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی آن‌ها به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی، کمبود آموزشگران مجرب، و هزینه‌های زیادی که صرف آموزش می‌شود، متخصصان را بر آن داشت که با کمک فناوری‌های اطلاعات، روش‌های جدیدی برای آموزش ابداع نمایند که هم اقتصادی و باکیفیت باشند و هم بتوان با استفاده از آن، به طور همزمان جمعیت کثیری از فراگیران را تحت آموزش قرار داد.
امروزه مفهوم سواد، دیگر «توان خواندن و نوشتن» نیست. به قول «آلوین تافلر» (یزدیان،۱۳۸۲) در قرن بیست و یکم، بیسوادان آن‌هایی نیستند که نمی‌توانند بخوانند یا بنویسند، بلکه کسانی هستند که نمی‌توانند یاد بگیرند و بازآموزی کنند. تحولات سریع فناوری اطلاعات و ارتباطات[۱۷] در دهه‌ اخیر، جهان را با یک بیسوادی- به تعبیر جدید- و نیاز همه‌گیر به بازآموزی و یادگیری مواجه ساخته است. اقدام به صدور گواهینامه‌ بین‌المللی کاربری رایانه[۱۸] یکی از اقدامات جهانی در زمینه‌ بازآموزی است. روش‌های سنتی آموزش، دیگر پاسخگوی این حجم عظیم تقاضا برای آموزش نیست. نهضت سوادآموزی الکترونیکی به جای سوادآموزی متعارف، به عنوان یک راهکار برای گذر به جامعه‌ اطلاعاتی مطرح شده است، با این تفاوت که اجرای آن به جای بیسوادان جامعه، در میان باسوادترین اقشار باشد. طبیعی است که نظام آموزشی کشور، نخستین مکان اجرای آن خواهد بود.
«گری بکر» برنده جایزه‌ نوبل (دولایی،۱۳۸۲) می‌گویدکه سرمایه‌ انسانی ۷۰ درصد سرمایه‌ مملکت است. او ثابت کرد که سرمایه‌گذاری روی مردم کشور، بسیار پرسود است. مبنای اقتصاد مملکت در دانش، مهارت‌ها و قابلیت‌های بالقوه‌ مردم است و باید برای آن ارزش قائل شد. کشور ایران از نظر جمعیتی، جوان‌ترین کشور جهان محسوب می‌شود که ۷۰ درصد جمعیت آن زیر ۳۰ سال سن دارند. از سوی دیگر تمایل جوانان به ادامه‌ تحصیلات دانشگاهی افزایش یافته است و با نظام آموزش کنونی، تنها ۲۵ درصد از داوطلبان، امکان ورود به دانشگاه را پیدا می‌کنند (سعادت، ۱۳۸۲). این مسئله با توجه به تحولات اخیر جهانی و ورود به عصر اطلاعات که در آن، دانش بالاترین ارزش افزوده را ایجاد می‌کند، ما را با چالشی اساسی مواجه ساخته که تنها با بهره‌گیری از آموزش الکترونیکی می‌توان بر آن فائق آمد. در لزوم توسعه‌ آموزش الکترونیکی در کشور تردیدی وجود ندارد؛ آنچه مطرح است شیوه و چگونگی دستیابی مؤثر به این آموزش است.
به طورکلی هدف آموزش الکترونیکی فراهم نمودن امکان دسترسی یکسان، رایگان و جستجوپذیر در دوره‌های درسی و ایجاد فضای آموزشی یکنواخت برای اقشار مختلف در هر نقطه و بهینه‌سازی شیوه‌های ارائه‌ مطالب درسی به منظور یادگیری عمیق‌تر و جدی‌تر است. در چنین فضای آموزشی برخلاف آموزش سنتی، افراد به اندازه‌ توانایی خود از موضوعات بهره‌مند می‌گردند.
● پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در جهان
آموزش غیرحضوری در دهه اول سال ۱۷۰۰ میلادی آغاز شد و هنوز هم در نقاط مختلف دنیا از این شیوه‌ آموزش برای تحصیل استفاده می شود. بهره‌گیری از فناوری در امر آموزش از اوایل دهه‌ ۱۹۰۰میلادی و آموزش مجازی از سال ۱۹۹۵ شروع شده است (نجابی، ۱۳۸۲).
الف) موج اول آموزش الکترونیکی (۱۹۹۹-۱۹۹۴)
با ظهور پست الکترونیکی، مرورگرهای وب، «اچ‌تی‌ام‌ال»[۱۹], «مدیا پلایر»[۲۰] و ...، چهره‌ آموزش مبتنی بر چند‌رسانه‌ای‌ها تغییرات زیادی پیدا کرد. اساساً این نوع آموزش با کمک ابزارهایی چون پست الکترونیکی و اینترنت، و به صورت آموزش مبتنی بر رایانه[۲۱] و آموزش مبتنی بر وب[۲۲]، با کیفیت پایین و به صورت متناوب انجام گرفت.
ب) موج دوم آموزش الکترونیکی (۲۰۰۵- ۲۰۰۰)
فناوری‌هایی چون جاوا، کاربردهای وسیع انواع شبکه‌ها، خطوط مخابراتی با پهنای باند وسیع، طراحی وب‌سایت‌های پیشرفته و ...، انقلابی در صنعت آموزش به وجود آورد و آموزش تحت وب را به آموزش واقعی بسیار نزدیک ساخت. ارائه‌ محتوای دوره در محیط‌های آموزشی چند بُعدی و ارائه‌ خدمات پیشرفته و باکیفیت به فراگیران و همچنین تعریف و ارائه‌ استانداردهای آموزش الکترونیکی از ویژگی‌های این دوران به شمار می‌آیند (knowledgenet, ۲۰۰۴).
یکی از دانشگاه‌های پیشگام در آموزش الکترونیکی دانشگاه «ام‌آی‌تی» است که در سال ۲۰۰۱ اعلام کرد قصد دارد محتوای دروس بعضی کلاس‌های خود را به صورت آزمایشی روی اینترنت قرار دهد. جامعه‌ علمی جهانی از این تصمیم بهت‌زده شد. مجریان این طرح، با هدف افزایش مهارت دانش‌آموختگان و برای تبادل اطلاعات و بهبود روش‌های تدریس در دانشگاه‌های سراسر جهان، طرح را اجرا کردند. اما برای اکثر مراکز آموزشی تعجب‌آور بود که دانشگاهی با چنین موقعیتی که معمولاً تمام فرصت‌های تحصیلی در آن، از سال قبل رزرو شده و بابت هر دانشجو سالانه ۴۱ هزار دلار شهریه دریافت می‌کند، چه احتیاجی به انتشار مطالب کلاس‌های درسی خود بر روی اینترنت دارد. «آن مارگویس» (دانشگاهی به وسعت دنیا، ۱۳۸۲) یکی از مدیران ارشد دوره‌های آموزش مجازی دانشگاه «ام‌آی‌تی» می‌گوید: هدف اصلی ما مبارزه با انحصار علم در سراسر جهان بوده است. درحال حاضر تنها کسانی که بتوانند مبالغ هنگفتی را هزینه کنند، به منابع علمی دسترسی کامل دارند و این وضعیت باید روزی اصلاح شود. خواندن این دروس منجر به گرفتن مدرک «ام‌آی‌تی» نمی‌شود، ولی برای افراد علاقه‌مند و طالب علم، بسیار مفید است. مطالب درسی که شامل امتحانات، جزوات آموزشی و منابع دیگر است، به صورت فایل‌های «پی‌دی‌اف»[۲۳] در سایت دانشگاه «ام‌آی‌تی»[۲۴] قرار گرفته‌اند. نکته‌ جالب این‌که اجازه‌ ترجمه‌ مطالب به زبان‌های مختلف در سراسر جهان داده شده است. درسال گذشته براساس آمارهای منتشره، کانادایی‌ها با بیش از ۵/۳ میلیون مراجعه، بزرگ‌ترین جامعه‌ مخاطبین دوره‌های «ام‌آی‌تی» بودند. دانشگاه «ام‌آی‌تی» طرح آموزش الکترونیکی خود را به نام «او.سی.دبلیو»[۲۵] از سال ۲۰۰۲ رسماً اجرا کرد. به هرحال این یکی از تجارب موفق دانشگاه «ام‌آی‌تی» بودکه با استفاده از قابلیت‌های شبکه‌ جهانی به دنیا عرضه می‌شود (دانشگاهی به وسعت دنیا، ۱۳۸۲).
● پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در ایران
آموزش الکترونیکی در ایران به زمان بهره‌گیری از رایانه‌های شخصی در میان اقشار مختلف فرهنگی- اجتماعی برمی‌گردد. با ایجاد و توسعه‌ شبکه‌های ارتباطی، تحولات شگرفی در آموزش الکترونیکی به وجود آمده است.
دانشگاه بین‌المللی ایران که ترکیبی از امکانات موجود و بالقوه‌ دانشگاهیان و فناوران ایرانی در خارج از کشور است با همکاری مراکز دانشگاهی ایران، ترکیبی را به وجود آوردند که پیش‌نیاز آموزش الکترونیکی در ایران در سطح دانشگاه فراهم گردد. در سال ۲۰۰۲ میلادی این دانشگاه نیروهای خود را ساماندهی کرد و در پی همایش آموزش مجازی این دانشگاه در اوت ۲۰۰۲، به عنوان اولین دانشگاه مجازی ایران ظاهر شد. پس از آن دانشگاه‌های مختلف مانند صنعتی شریف، اصفهان، شیراز، تهران، دانشگاه آزاد منطقه‌ جنوب تهران، دانشگاه علوم حدیث، و دانشگاه اینترنتی ایران نیز طرح آموزش الکترونیکی را اجرا کردند. هم اکنون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری «طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی در کشور» را به امید تحقق نتایج زیر دنبال می‌کند:
- همگانی‌کردن آموزش عالی،
- شکوفایی استعدادهای افراد خارج از قلمرو رسمی دانشگاه‌ها،
- کاهش تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه از طریق کنکور،
- کاهش هزینه‌های مسافرت‌های بین‌شهری،
- گسترش مرزهای دانش به فراسوی محدودیت‌های سنتی،
- حرکت در زمینه‌ کوچک‌سازی دانشگاه‌ها (از نظر فیزیکی)،
- افزایش توان رقابت علمی کشور،
- همگامی با کاروان جهانی علم و ارتقای علمی در قرن حاضر (طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی، ۱۳۸۲).
● مزایای آموزش الکترونیکی
آموزش الکترونیکی یک نظام آموزشی هنرمندانه و راه‌حل جامع می‌باشد که برای مؤسساتی که خواهان حرکت در مسیر فناوری روز و تغییر روش‌ها و محیط‌های آموزشی خود هستند، امکان دستیابی به شیوه‌های نوین آموزشی را فراهم می‌نماید (آموزش الکترونیکی چیست، ۱۳۸۲). «یاسمن اسکویی» کارشناس ارشد برنامه‌ریزی درسی می‌گوید: در آموزش الکترونیکی، ارائه‌ مطالب براساس نیازهای فراگیران تغییر می‌یابد و در آن، فضایی ایجاد می‌شود تا فراگیر با فراغ بال و به دور از اضطراب و با حفظ استقلال و اعتماد به نفس، به فعالیت‌های مورد نظر خود بپردازد. آموزش الکترونیکی یک سیستم آموزشی واحد را برای تعدادی از فراگیران فراهم می‌سازد که منجر به ایجاد فرصت‌های آموزشی مختلف می‌شود (اسکویی ،۱۳۸۲).
به طورکلی می‌توان مزایای آموزش الکترونیکی را در چند محور به شرح زیر برشمرد:

الف) شیوه‌ ارائه‌ دروس به دانشجو
- عدم وابستگی کلاس درس به زمان خاص؛
-‌‌ جامعیت، فراگیری، پویایی، روزآمدی و رفع نیاز آموزشی در زمان دلخواه[۲۶]؛
- افزایش کیفیت ارائه‌ دروس (به دلیل ارائه‌ دروس به صورت چندرسانه‌ای)[۲۷] ؛
- افزایش میزان اثربخشی و بازدهی آموزشی (به دلیل حذف محدودیت‌های زمانی و مکانی)؛

ب) تعامل بین استاد و دانشجو
- عدم نیاز به حضور فیزیکی استاد و دانشجو در کلاس درس؛
- کاهش زمان و هزینه‌ رفت و آمد برای دانشجویان؛
- پشتیبانی تعداد زیادی دانشجو در یک کلاس؛
- امکان ثبت فعالیت‌ها و پیشرفت دانشجویان توسط استاد؛
- امکان تهیه‌ مدل‌های مختلف آموزش توسط استادان؛
- ارتباطات آسان و فراگیر آموزشی؛
ج‌) دسترسی به منابع اطلاعاتی
- دسترسی پیوسته به کتابخانه‌ مجازی[۲۸]؛
- جستجوی هوشمندانه؛
- انعطاف‌پذیری، دردسترس بودن، و سهولت دسترسی به منابع آموزشی؛
- افزایش حق انتخاب دانشجو در تعیین دوره‌های آموزشی؛
- تغییر محتوای تدریس (از «محدود و انتخابی» به «نامحدود و متنوع»)؛
د‌) تغییر نگرش و دانش کاربران
- تغییر سطح سواد دانش‌آموختگان (از سواد کلاسیک به خلاقیت و تولید دانش)؛
- تغییر نگرش به آموزش و یادگیری (از فردی به اجتماعی)؛
- تغییر نگرش به فراگیران (از «ایجاد رقابت» به «همکاری و مشارکت»)؛
- تغییر وظیفه‌ فراگیران (از «ذخیره‌سازی اطلاعات و افزایش محفوظات» به «مدیریت اطلاعات و تولید دانش»)؛
- افزایش سرعت درآموزش و یادگیری؛
- افزایش سطح علمی جامعه؛
- قابلیت تنظیم آهنگ یادگیری فراگیران؛
- محوریت کاربران؛
هـ) مدیریت
- مدیریت آسان و کارآمد؛
- نظارت و کنترل دقیق بر نظام آموزشی و اطلاعات؛
- جمع‌آوری سریع بازخوردها و تجزیه و تحلیل آن‌ها؛
- کاهش هزینه و زمان؛
- فراهم‌نمودن فرصت‌های آموزشی یکسان برای عموم؛
- افزایش سرعت در توسعه و پیشرفت.
● زیرساخت‌های ضروری برای آموزش الکترونیکی
آموزش الکترونیکی مستلزم زیرساخت‌های فراوانی است که عبارت‌اند از :
▪ توسعه‌ مهارت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در تمام سطوح جامعه برای عموم مردم؛
▪ ترغیب و ترویج پژوهش‌های آموزشی در زمینه‌ فناوری اطلاعات؛
▪ گسترش کمی و کیفی در تولید نرم‌افزارهای آموزشی؛
▪ تجهیز مدارس و دانشگاه‌ها به رایانه و دسترسی به شبکه‌ جهانی؛
▪ توسعه‌ مراکز آموزش مهارت‌های اطلاعات و ارتباطات؛
▪ تقویت زیرساخت‌های شبکه اینترنت در کشور؛
▪ گسترش سطح دسترسی عموم به رایانه و شبکه‌ جهانی؛
▪ توسعه‌ فرهنگ استفاده از فناوری اطلاعات در امور روزمره.
● روش‌ها و انواع آموزش الکترونیکی
انواع آموزش الکترونیکی عبارت‌اند از:
- آموزش مبتنی بر رایانه: در این شیوه‌ آموزش، منابع آموزشی از قبیل دیسک نوری یا فلاپی به فراگیر داده می‌شود و فراگیر به صورت انفرادی در زمان و مکان معین، می‌تواند به آموزش در زمینه‌های مورد علاقه‌ خود بپردازد.
- آموزش مبتنی بر وب[۲۹]: دراین روش منابع آموزشی از طریق اینترنت و در محیط وب، در اختیار فراگیر قرار می‌گیرد. در این روش از سرویس‌های پست الکترونیکی، تابلوهای اعلانات، و چت[۳۰] برای برقراری ارتباط فراگیر با منابع آموزشی استفاده می‌شود.
- ویدیو کنفرانس[۳۱]: این روش قابلیت‌هایی مثل استفاده از وسایل کمک آموزشی نظیر رایانه، دوربین، پروژکتور، میکروفون، و برقراری ارتباط زنده بین فراگیر و متخصصین و معلمان را فراهم می‌سازد.
- سیستم ما*هو*اره‌ای: این سیستم از یک هاب (فرستنده) و یک ایستگاه زمینی (گیرنده) تشکیل شده است. در این روش برای آموزش از راه دور، از یک پروژکتور، یک صفحه‌ نمایش و رایانه‌ای که از طریق ما*هو*اره به یک شبکه متصل شده، استفاده می‌شود.
در آموزش مبتنی بر وب یا آموزش مجازی، فراگیران می‌توانند از طریق اینترنت در مرکز ثبت‌نام کنند، از دروس ارائه‌شده انتخاب واحد نمایند، جزوه‌ درسی موردنظر را مطالعه کنند، از جلسات درس استاد استفاده نمایند و در پایان دوره نیز امتحان دهند. در این سیستم آموزشی فراگیران می‌توانند هر روز و هر لحظه که مایل باشند با استاد و همکلاسی‌های خود ارتباط برقرار کنند و با تشکیل گروه‌های مباحثه، به تبادل نظر درباره‌ مفاد درسی و تمرینات خود با استفاده از اینترنت بپردازند. محتویات دروس ممکن است از طریق اینترنت، یا با استفاده از ویدیو و تصاویر دوطرفه (تعاملی) انتقال یابند. ممکن است تلویزیون‌های کابلی یا ما*هو*اره‌ای، رسانه‌های انتقال‌دهنده‌ این مواد درسی باشند؛ یا منابع درسی بر روی لوح فشرده یا نوار ویدیویی یا دی‌وی‌دی یا ترکیبی از این روش‌ها، در اختیار فراگیر قرارگیرند.
در این سیستم آموزشی قسمت اعظم آموزش، مبتنی بر دروسی است که هر زمان که فراگیر اراده کند می‌تواند به سایت مرکز متصل شود و آن دروس را دریافت کند. فراگیر می‌تواند چندین بار، مطالب ارائه‌شده را مشاهده کند. در این سیستم ممکن است افراد ثبت‌نام‌شده برای یک درس، هزاران نفر باشند. آموزش در این سیستم کاملاً فعال است. آموزش الکترونیکی ثابت کرده که ۲۰ تا ۲۵ درصد میزان یادگیری را نسبت به روش‌های سنتی آموزش، افزایش می‌دهد (حسن زاده ،۱۳۸۲).
● آموزش الکترونیکی و کتابخانه‌ها
انفجار اطلاعات و قوانین حاکم بر فناوری اطلاعات، حرفه‌ کتابداران را به طور گسترده‌ای تحت تأثیر قرار داده است. کتابداران باید از این فکر که کتابخانه‌ها فقط با منابع مرجع، فهرست‌نویسی، فراهم‌آوری، حفاظت و امانت منابع، و مدیریت فیزیکی مجموعه‌های چاپی سروکار دارند، دوری کنند. صِرف انتقال فعالیت‌های کتابخانه از ساده به الکترونیکی، نیازهای مراجعان به کتابخانه را برطرف نمی‌کند و آینده‌ آن‌ها را نیز تضمین نخواهد کرد (ارلندسدتی، ۱۳۸۲). کتابداران، تهیه‌کنندگان اطلاعات در محیطی هستند که دائماً در حال تغییر است و فناوری اطلاعات خواه ناخواه، شغل‌ آن‌ها را تغییر می‌دهد. امروزه مأموریت کتابداران ارائه‌ خدمات پیشرفته، همگام با افزایش حجم اطلاعات است. آنان باید متناسب با موقعیت و شرایط جدید، مهارت‌های جدیدی را کسب نمایند؛ آن‌ها هستند که ماشین‌ها را مدیریت می‌کنند و با سازماندهی اطلاعات، عملکرد آن را موفقیت‌آمیز می‌سازند. از بعد مدیریتی نیز کتابخانه‌ها باید ساختارهای نوینی را به کار گیرند؛ مثلاً به جای سازمان‌دادن به کار کتابداران، مراجعان را مرکز توجه قرار دهند و قبل از هر تغییری در سیستم، آموزش کارکنان و ایجاد فرصت برای رشد و ترقی آن‌ها را سرلوحه‌ کار قرار دهند. نباید انتظار داشت که کتابداران، مهارت‌های جدید را بدون هیچ آموزشی به دست آورند و بدون هیچ اظهارنظری، خود را با تغییرات وفق دهند.کتابخانه‌ها می‌توانند منشأ تحول شوند، به شرط این که کلید این تحول، یعنی «مشارکت کارکنان کارآزموده» را در اختیار داشته باشند.
سیستم‌های مدیریت آموزش الکترونیکی، فرصت‌های جدیدی برای کتابخانه‌ها فراهم نموده تا به طراحی، اشاعه و ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با سیستم آموزشی جدید، اقدام نمایند. لازم است که این خدمات، تخصصی‌تر و توانمندانه‌تر ارائه شوند و بویژه در عرصه‌هایی که منابع، غیرقابل جایگزین هستند و هیچ ماشینی نمی‌تواند به جای آن قرارگیرد، نقش هدایتگر داشته باشند. سیستم مدیریت آموزشی[۳۲]، دارای نرم‌افزارهای کاربردی است که عناصر الکترونیکی دوره را مدیریت می‌کنند. این سیستم به سرعت به سوی استفاده‌ گسترده از فناوری اطلاعات در امر آموزش- به جای استفاده‌ پراکنده از آن- تمایل پیدا کرده و هم‌اکنون خدمات گسترده‌ای را از طریق دوره‌های درونخطی ارائه می‌نماید (مختاری اسکی،۱۳۸۱).
فناوری اطلاعات، راه را برای کتابخانه‌های دیجیتال هموارکرده است. این کتابخانه‌ها که گاهی کتابخانه‌های درونخطی، بدون دیوار، مجازی، الکترونیکی و رومیزی خوانده می‌شوند، با استفاده از روش‌های فناوری اطلاعات، دسترسی مداوم به اطلاعات دیجیتالی (متن کامل) را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال از ضروریات نظام آموزشی مجازی محسوب می‌شوند. این نوع کتابخانه‌ها متکی بر داده‌های رقومی هستند و به‌تدریج جایگزین رکوردهای چاپی می‌شوند و از طریق شبکه، امکان دسترسی۲۴ ساعته برای همگان را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال- برخلاف کتاب‌های چاپی- چندرسانه‌ای و قابل بازیابی‌اند و با جستجو در شبکه می‌توان داده‌ها را در اقیانوس اطلاعات گرد آورد و از طریق برنامه‌های فرارسانه‌ای و فرامتنی و نظام‌های خبره، مورد استفاده قرار داد (گوپال،۱۳۸۲).
مجموعه‌های رقومی ، منابع متنوعی از قبیل مجلات الکترونیکی ، کتب ، متن کامل و پایگاه های اطلاعاتی مختلف را شامل می‌شوند. با نگاهی حتی گذرا می‌توان به خوبی درک کرد که همگام با تحولات نظام آموزشی و حرکت به سوی آموزش‌های الکترونیکی، کتابخانه‌ها نیز باید مسیر خود را به سمت دیجیتالی شدن تغییر دهند تا بتوانند با تغییر نقش خود، جایگاه خود را حفظ کنند و متناسب با نیاز جامعه، نسبت به ارائه‌ خدمات جدید، توانا باشند.
پیوند کتابخانه‌ها، فناوری اطلاعات و آموزش با یکدیگر، اتحادی را به وجود آورده که حاکی از محرک‌های مالی است. فشارهای مالی بر آموزش عالی، سیستم‌ها را به سمت پیاده‌سازی طرح‌هایی سوق داده است که منجر به کاهش هزینه‌ها شود. فناوری اطلاعات، زمینه‌های تحقق این طرح‌ها را به خوبی فراهم کرده است. قراردادن اطلاعات دانشجویان روی صفحات گسترده[۳۳]، رفع نیازهای اطلاعاتی دانشجویان در کتابخانه‌های مجازی- و به طور کلی سیستم‌های آموزشی الکترونیکی، منجر به تحولات اساسی در وظایف کتابداران شده است. کتابخانه‌ها وظیفه‌ آموزش نحوه‌ استفاده از محیط‌های آموزشی جدید و خدمات آن به دانشجویان را به طور مستقیم عهده‌دار خواهند بود. در این میان سؤالاتی مطرح است که نیاز به تحقیقات بعدی را آشکار می‌سازد:
- چطور کتابخانه‌ها می‌توانند از نظر ارائه‌ خدمات، بین سیستم آموزش سنتی و سیستم آموزش جدید پل بزنند؟
- بهتر است چه خدماتی به صورت سنتی و چه خدماتی به صورت جدید ارائه شوند؟ در سیستم ترکیبی به چه بسترهایی نیاز است؟
- با توجه به نیازهای جدیدی که در محیط آموزش الکترونیکی یا مجازی به وجود آمده است،کتابخانه‌ها باید چه خدمات جدیدی را دوباره تعریف کنند؟
- کتابخانه‌ها در مدل آموزشی جدید، چه نقشی می‌توانند بازی کنند؟
- بهترین راهبرد برای کتابخانه‌ها به منظور همگام شدن با سیستم آموزشی جدید چیست ؟
● نتیجه‌گیری
در آستانه‌ ورود به عصر اطلاعات، پارادیم جدیدی به نام فناوری اطلاعات مطرح شده است که تأثیر اجتناب‌ناپذیری بر تمامی حوزه‌های دانش بشری داشته و نهادهای مختلف اجتماعی را دستخوش تغییرات بزرگی نموده است. نهادهای آموزشی در مواجهه با این پارادیم، بر اساس رویکردهای جدید، نظام آموزشی خود را در سطوح مختلف، تنظیم می‌نمایند.
آموزش الکترونیکی نیز پارادیمی جدید و محصول فناوری اطلاعات می‌باشد و چند سالی است توسط برخی سازمان‌ها و دانشگاه‌ها در قالب طرح‌های آموزشی متعدد مطرح و حتی اجرا شده است. به طورکلی فناوری اطلاعات، فرصت‌های جدیدی را برای جوامع مختلف ایجاد کرده است؛ جوامعی که سریع‌تر این فرصت‌ها را شناسایی کنند، می‌توانند با جهشی ساختاری، عقب‌ماندگی‌های خود را جبران نمایند. فراهم‌نمودن زیرساخت‌های ضروری، ارائه‌ طرح‌هایی نظیر « نهضت سواد‌آموزی الکترونیکی» کلید گذر ما به جامعه‌ اطلاعاتی خواهد بود. آموزش الکترونیکی می‌تواند بسیاری از معضلات جوامع- از جمله نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی یکسان به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی، کمبود آموزگاران مجرب، و هزینه‌های زیادی که صرف آموزش می‌شود- را برطرف نماید. مزایای زیادی برای این نوع سیستم آموزشی برشمرده‌اند که معایب آن را پوشش می‌دهد.
با ورود به سیستم آموزش الکترونیکی، کتابخانه‌ها نیز همچون زیرسیستم‌های دیگر دچار تغییرات زیادی خواهند شد. این که کتابخانه‌ها در سیستم جدید چه نقشی پیدا خواهند کرد بستگی زیادی به رویکرد کتابداران به فناوری‌های جدید دارد. آنچه مسلم است این که کتابداران باید همگام با تحولات، پیش روند و گرنه نقش آن‌ها در صحنه‌ آموزش بسیار کمرنگ خواهد شد. کتابداران باید نیاز سیستم‌های جدید را شناسایی کنند و متناسب با آن، خدمات جدیدی را ارائه نمایند و نقش هدایتگری خود را در عرصه‌های تولید، سازماندهی و اشاعه‌ اطلاعات در مدل‌های جدید حفظ کنند.

به طورکلی دورنمای آینده‌ آموزش الکترونیکی را می‌توان چنین تصویرکرد: انتشار رایگان دانش بین کشورها ممکن است منجر به کاهش اختلافات بین کشورها شود. کشورهای توسعه‌نیافته در زمینه‌های علمی رشد سریع‌تری پیدا می‌کنند و دسترسی همگانی و رایگان به منابع آموزشی باعث شتاب بخشیدن به توسعه‌ اقتصادی جهان خواهد شد.

منبع اين مطلب: vld.um.ac.ir/parameters/vld/.../elearning.doc

 

آموزش الکترونیکی e-learning
آموزش الكترونیكی در ایران صنعتی نوپا در تكنولوژی آموزشی وآموزش از راه دور است، اما مراكز و مؤسسات آموزشی به ویژه دانشگاهها در تلاشاند تا هرچه سریعتر الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی كشور در زمینه آموزش الكترونیكی ارائه كنند. علاوه بر مزیتهایی كه آموزش الكترونیكی ماهیتا از آن برخوردار است، یكی از مهمترین دلایل ضرورت سازماندهی مراكز و مؤسسات آموزش الكترونیكی در ایران، تقاضای روزافزون آموزش به ویژه آموزش عالی در كشور است كه با توجه به محدودیت منابع و ظرفیت آموزشی در نظام آموزشی فعلی به یك موضوع خاص اجتماعی تبدیل شده است.

     اما براستی ضرورت پرداختن به این موضوع چیست؟ شكی نیست كه در راه رفتن به سمت جامعه اطلاعاتی به ناچار بسیاری از زوایای پنهان و آشكار صورتبندی جوامعه دستخوش تغییرات ساختاری خواهند شد، مقوله آموزش نیز از این تغییر در امان نیست، اما این فقط یك روی سكه است. باید این نكته را نیز به خاطر داشت كه جوامع به مروز زمان و به دنبال همین تحولات نیاز روزافزونی به آموزش و مهارت و همینطور نیروی متخصص خواهند داشت.

     اطلاعات ابزار قدرتمندی در دست صاحبان قدرت است كه از طریق آن هژمونی خود را به طور خزنده در لایههای مختلف فرهنگی- اجتماعی جوامعه میگسترانند. نیروی انسانی متخصص و كارآمد و همینطور مجهز به اطلاعات روز، سرمایه اصلی و قابل برنامهریزی هر دولتی محسوب میشود. اما این قضیه لایههای فرعی دیگری هم دارد،با گسترش جوامع نیاز مردم به آموزش افزون میشود، نسلی تازه پا به عرصه میگذارد كه نیاز به تربیت، تخصص و آموزش دارد، اما از طرفی تواناییهای دولتها برای تحت پوشش قرار دادن كل این پتانسیل كافی نخواهد بود. دسترسی و تسلط بر تكنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهرهگیری از آن در امر استراتژیك و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یكی از مؤلفههای مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود كه نباید از آن چشم پوشید. از سوی دیگر، گسترش بیوقفه و كم هزینه سیستم آموزشی الكترونیكی در سراسر دنیا ، ضرورت استفاده از این روش آموزشی را اثبات میكند.

واژگان کلیدی

     دانشگاه مجازی،آموزش مجازی،دانشگاه دیجیتال،دانشگاه هایپر لینک،دانشگاه تعاملی،دانشگاه غیر مرکزی،آموزش مجازی در ایران..

 

 

 

مقدمه

    دسترسی و تسلط بر تكنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهرهگیری از آن در امر استراتژیك و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یكی از مؤلفههای مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود كه نباید از آن چشم پوشید.

    پیشرفت روزافزون تكنولوژی وخصوصا تكنولوژی اطلاعات باعث تغییرات بسیاری در زمینه آموزش الكترونیكی شده است عواملی چون كاهش هزینه آموزش، سهولت حضور در كلاسهای مجازی، تنوع دروس، زمان انتخاب آن، كاهش هزینه رفتوآمد و انعطافپذیری زیاد آموزش الكترونیكی در گسترش این پدیده بیتأثیر نبوده است.

     آموزش الكترونیكی در ایران صنعتی نوپا در تكنولوژی آموزشی وآموزش از راه دور است، اما مراكز و مؤسسات آموزشی به ویژه دانشگاهها در تلاشاند تا هرچه سریعتر الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی كشور در زمینه آموزش الكترونیكی ارائه كنند. علاوه بر مزیتهایی كه آموزش الكترونیكی ماهیتا از آن برخوردار است، یكی از مهمترین دلایل ضرورت سازماندهی مراكز و مؤسسات آموزش الكترونیكی در ایران، تقاضای روزافزون آموزش به ویژه آموزش عالی در كشور است كه با توجه به محدودیت منابع و ظرفیت آموزشی در نظام آموزشی فعلی به یك موضوع خاص اجتماعی تبدیل شده است.

     كارآمد ساختن آموزش الكترونیكی میتواند بخشی از این مشكلات را مرتفع سازد، لذا با توجه به اهداف تعریف شده برای آموزش وتحصیلات دانشگاهی در ایران، اهمیت پرداختن به ساختار مراكز و مؤسسات آموزش الكترونیكی به ویژه دانشگاههای مجازی در ایران به وضوح روشن میشود. شكی نیست كه سیستم آموزشی سنتی در عصر حاضر نمیتوانست نیازهای جامعه اطلاعاتی امروز را پاسخ گوید، پس لازم بود این نظام مستهلك در درون پیكربندی خود دچار دگردیسی شود و فرآیند انطباقپذیری در راستای نیازهای جوامع امروز را شاهد باشد.

دانشگاه مجازی

     این نوع آموزش كه سابقهای نه چندان طولانی را دارد، فرآیندی از آموزش را در بر میگیرد كه در آن از انواع ابزار و رسانههای الكترونیكی چون ویدئو، ماهواره، لوح فشرده، اینترنت، شبكه و ... برای آموزش استفاده میشود.

     برجسته ترین مزیت این آموزش جدایی استاد از دانشجوست، همینطور فرا مكان و زمان بودن آموزش از طریق این سیستم از ویژگیهای بارز دیگر این شیوه آموزشی در قرن ۲۱ است. اما دانشگاههای مجازی نیز از دل آموزش از راه دور و یا همان آموزش مجازی سر برآوردند، زمان تولد دانشگاههای مجازی را میتوان مقارن با گسترش شبكه اینترنت در جهان دانست. اولین كشوری كه در این عرصه پیشقدم شد كشور آمریكا بود. اما هسته اولیه آن برای انگلیسیهاست كه آن را به عنوان Open University مطرح كردند، اولین دوره آموزشی از راه دور دانشگاهی كه در سال ۱۸۹۲ تأسیس شد متكی بر پست بود. در اواسط قرن بیستم برنامه های آموزشی متنوعی نیز وجود داشت كه به سمع و نظر مخاطبانی كه نمیتوانستند در كلاسهای متمركز حضور یابند میرسید. برای شركت در این نوع دانشگاهها شما به دو پیشنیاز اساسی احتیاج دارید، یك دستگاه كامپیوتر و مهمتر از همه انگیزه لازم برای حضور و موفقت در این نوع سیستم آموزشی. اما مطلب ارائه شده در این دانشگاه مانند فضای آن مجازی نیست، بلكه مواد درسی مورد تدریس برای شما همان است كه در دانشگاه و به شیوه سنتی برای شما تدریس میشد، عمل تدریس از طریق اینترنت و شبكه در مقولهای فراتر از زمان و مكان جای میگیرد.

     دانشگاههای مجازی محل مناسبی برای ظهور و بروز استعدادها، خلاقیت و نوآوریها خواهند بود همینطور فناوری اطلاعات موجب افزایش كارایی فرایند آموزش میگردد. با رویكردی متفاوت در برخورد با مقوله آموزش از راه دور و پیوست آن دانشگاههای مجازی در خواهیم یافت كه بروز چنین شكلی از آموزش در قرن ۲۱ آن هم با نگاهی به جامعه اطلاعاتی امری اجتنابناپذیر مینماید. ضرورتی انكارناپذیر كه از بطن شبكه جهانی و پیكربندی جامعه اطلاعاتی بیرون میآید. آموزش از راه دور در كشورمان به جز تجربه كوتاه دانشگاه آزاد قبل از انقلاب و دانشگاه پیام نور مبتنی بر استفاده از شیوه ارتباط از راه دور، دارای سابقه طولانی نیست.

     در پایان دهه ۷۰ آموزش مجازی در دستور كار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژههایی تحت این عنوان آغاز شد. در سال ۱۳۸۰ سایت آموزش مجازی دانشگاه تهران با ارائه ۹ درس برای دانشجویان روزانه دانشگاه راهاندازی شد و از نیم سال اول تحصیلی همان سال، بهرهبرداری از آن آغاز شد. در همان سال وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از تأسیس دانشگاه اینترنتی خبر داد كه تحت نظر آن وزارت ولی به صورت مؤسسه غیر انتفاعی نوع اول در سراسر كشور خدمات آموزشی ارائه خواهد داد. به دنبال آن تعدادی از دانشگاهها اعلام كردند كه راه اندازی آموزش الكترونیكی را جزو برنامههای خود قرار دادهاند و در حال حاضر تعدادی از آنها دروسی را به صورت تك درس برای دانشجویان حضوری خود ارائه كردهاند. این نكته در خور توجه است كه باید با پشتیبانی فرهنگی و فرهنگ سازی افراد را قبل از دانشجو شدن با فضای دانشگاه مجازی آشنا کنیم تا بدنبال پذیرش مسوولیت در فرآیند آموزشی باشند. لذا پشتیبانیهای فرهنگی نیز در آموزش مجازی ضروری است. شكی نیست كه در راه رفتن به سمت جامعه اطلاعاتی به ناچار بسیاری از زوایای پنهان و آشكار صورتبندی جوامعه دستخوش تغییرات ساختاری خواهند شد، مقوله آموزش نیز از این تغییر در امان نیست، اما این فقط یك روی سكه است. باید این نكته را نیز به خاطر داشت كه جوامع به مروز زمان و به دنبال همین تحولات نیاز روزافزونی به آموزش و مهارت و همینطور نیروی متخصص خواهند داشت. اطلاعات ابزار قدرتمندی در دست صاحبان قدرت است كه از طریق آن هژمونی خود را به طور خزنده در لایههای مختلف فرهنگی- اجتماعی جوامعه میگسترانند. نیروی انسانی متخصص و كارآمد و همینطور مجهز به اطلاعات روز، سرمایه اصلی و قابل برنامهریزی هر دولتی محسوب میشود. اما این قضیه لایههای فرعی دیگری هم دارد، با گسترش جوامع نیاز مردم به آموزش افزون میشود، نسلی تازه پا به عرصه میگذارد كه نیاز به تربیت، تخصص و آموزش دارد، اما از طرفی تواناییهای دولتها برای تحت پوشش قرار دادن كل این پتانسیل كافی نخواهد بود. اینجاست كه مشكل اصلی رخ مینماید، نیاز به جا، فضا و مكان، امكانات آموزشی و تسهیلات رفاهی برای پاسخگویی به این نیاز. همزمان با افزایش تقاضا برای تحصیل در دانشگاه بودجه اختصاصی برای این مسئله افزایش چشمگیری نداشته است.

     پس باید با تخصیص امكانات و اولویتها و همینطور پیشبینی سازوكارهای جدید به سمتی برویم كه بتوانیم مفهوم سنتی كلاسهای درس را تغییر دهیم. دسترسی و تسلط بر تكنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهرهگیری از آن در امر استراتژیك و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یكی از مؤلفههای مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود كه نباید از آن چشم پوشید. از سوی دیگر، گسترش بیوقفه و كم هزینه سیستم آموزشی الكترونیكی در سراسر دنیا ، ضرورت استفاده از این روش آموزشی را اثبات میكند.
به هر فناوری اطلاعات و ساختار شبكهای وارد زندگی انسانها شده و در لایههای مختلف زندگی آنها حضور دارد، امروز نیز ساختار آموزش و فرهنگ طوری تغییر پیدا كرده است كه تمامی مردم از سراسر دنیا با هر سن و سال، تفكر، قشربندی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی می توانند تحت آموزش قرار بگیرند. این نیز نیازمند مشاركت و سرمایه گذاری بخش خصوصی و دولتی است و همینطور باید در این زمینه فرهنگسازی مناسب و درخور توجهی انجام شود.

معرفی

     مرکز آموزشهای مجازی اولین مرکز آموزش عالی در کشور است که با استفاده از شبکه اینترنت پذیرش و آموزش دانشجو را بر عهده دارد و براى اولین بار آموزش الکترونیکى را در قالب یک دانشگاه در کشور نهادینه نموده است. این دانشگاه مبتنى بر آموزش الکترونیکى است و قادر است به کمک دستاوردهاى فن آورى اطلاعات به تدریج طیف وسیعى از رشته هاى تحصیلى را تحت پوشش خود قرار دهد. این دانشگاه به عنوان یکى از دانشگاه هاى وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فنّاورى، بطور کلى از آیین نامه هاى آموزشى و اجرایى این وزارتخانه تبعیت مینماید.

ارتباطات مجازی

     تحقیقات توسط صاحب‌نظران نشان داده است که 75 درصد از کلاس‌های الکترونیکی به‌طور غیرهم‌زمان انجام می‌شود. این به این معناست که دانشجویان می‌توانند به‌راحتی با استادان خود ارتباط برقرار کرده و در کلاس درس شرکت کنند، بدون اینکه این کار را هم‌زمان با استادان و یا سایر دانشجویان انجام دهند. این خاصیت به‌ویژه برای دانشجویانی که در نقاط دیگری از جهان دارای ساعات متفاوتی با مرکز آموزشی هستند بسیار ارزشمند است. البته سیستم‌های آموزش الکترونیکی نیز در شرایط خاصی ایجاب می‌کنند که استادان و دانشجویان هم‌زمان وارد سیستم اینترنت شوند. این حالت بیشتر در مواقعی که کلاس حالت تکنیکی داشته، مثلا واحدهای آزمایشگاهی و یا در صورتی که تجربه کردن فرآیندها و گرفتن بازتاب و نتیجه فوری ضرورت دارند، انجام می‌شود.

     برخلاف اینکه در آمریکا استفاده از اینترنت با سرعت‌ بالا درحال افزایش است، هنوز تعداد زیادی از دانشجویان سیستم‌های آموزش مجازی از روش‌های مطمئن اینترنت با خط تلفن استفاده می‌کنند. به عقیده برخی کارشناسان، تنها تقاضا برای آموزش از طریق اینترنت نیست که درحال گسترش است، بلکه این رشد با همان روند در سایر زمینه‌ها مانند بازی‌های اینترنتی نیز درحال افزایش است. وقتی کاربران می‌توانند از طریق اینترنت با سایر افراد گفت‌وگو کنند، بنابراین حتما می‌توانید به‌صورت مجازی آموزش هم ببینید.

هزینه کلاس‌ها

     یک نکته مهم که باید آن را برای کلیه سیستم‌های آموزش الکترونیکی و غیرالکترونیکی مورد توجه قرار داد، هزینه است. گرفتن مدرک در کل هزینه‌بر است. سیستم‌های آموزش مجازی در نگاه اول ارزان‌تر از سیستم‌های سنتی به نظر می‌رسند. در یک نگاه گذرا و سطحی ممکن است که کاربران تصور کنند سیستم‌های آموزش و پرورش مجازی ارزان‌تر هستند، چراکه این مراکز آموزشی قیمت‌های کمتری را ارایه می‌دهند و دانشجویان در کلاس‌های کمتری شرکت می‌کنند. اما چنانچه به‌طور کلی به این مسئله نگاه کنید، درمی‌یابید که هر دو سیستم در واقع دارای هزینه یکسانی هستند. در صورتی که هزینه‌های مربوط به شهریه ثبت‌نام و تهیه وسایل و مواد لازم برای کلاس‌های مجازی در نظر گرفته شود، درمی‌یابیم که این دو سیستم تقریبا یکسان هستند. بخشی از این واقعیت به‌واسطه این است که بعضی از مراکز آموزشی درحالی که کلاس‌های رایج معمولی را ارایه می‌دهند، کلاس‌ها و واحدهای مجازی را نیز ارایه می‌دهند.

     سیستم‌های آموزش الکترونیکی به‌ویژه برای دانشجویان بین‌المللی بسیار مقرون به‌صرفه هستند، زیرا آن‌ها می‌توانند در هزینه‌هایی چون هزینه مسافرت و تهیه مسکن و هزاران هزینه‌های کوچک دیگری که به‌دنبال نقل ‌مکان به یک منطقه جدید پدیدار می‌شود، صرفه‌جویی کنند. علاوه بر صرفه‌جویی‌های مالی، شما می‌توانید با شرکت در کلاس‌های الکترونیکی در وقت خود نیز صرفه‌جویی کنید.

 

ارزیابی مجازی

     به‌منظور ارزیابی مراکز آموزش الکترونیکی، دانشجویان به‌طور معمول به چهار نکته اصلی توجه می‌کنند: "اعتبار، عوامل تکنولوژیکی، نام دانشگاه و مرکز آموزشی و البته هزینه." اعتبار و امتیاز یک مرکز آموزشی از اهمیت بسیاری برخوردار است. طبیعی است که هر چقدر یک مرکز آموزشی از اعتبار بیشتری برخوردار باشد، دارای سیستم آموزشی بالاتری نیز خواهد. عوامل تکنولوژیکی از دیگر عوامل مهمی هستند که به آن‌ها توجه می‌شود. دانشجویان بیشتر خواهان سیستم‌هایی هستند که بتوانند در آن با استادان و سایر دانشجویان ارتباط برقرار کنند، نه سیستم‌های خشکی که فقط دارای مطالب درسی بوده تا دانشجو بتواند آن‌ها را چاپ کند و به‌خاطر بسپارد و یا جلسات بحث یک‌طرفه‌ای که دانشجو می‌تواند سؤالات خود را در آن مطرح کند. در این‌جاست که مسئله مجازی بودن غیرهم‌زمان و همچنین نوع سیستم ارتباطی اینترنتی که یک مرکز آموزشی طلب می‌کند مطرح می‌شود. اعتبار نام دانشگاه بسته به انواع رشته‌هایی که هر مرکز به‌طور آنلاین ارایه می‌دهد و همچنین جامعیت مدارک آن‌ها تعیین می‌شود. در نهایت یکی از عوامل اصلی جهت ارزیابی دانشگاه‌های مجازی هزینه آن‌هاست.

     عوامل فرعی دیگری نیز در این ارتباط مورد توجه قرار می‌گیرند. برای مثال تعداد دانشجویان هر کلاس چند نفر است که در پاسخ این سؤال باید بگوییم تعداد مناسب برای کلاس‌های آنلاین معمولا 15 نفر است. برای دانشجویان بسیار مهم است که بدانند استادان آن‌ها با چه ضوابط و کیفیتی برای تدریس انتخاب می‌شوند.

 

مزایای دانشگاه مجازی

     عدم نیاز به حضور فیزیکی استاد ودانشجو در کلاس : این مزیت باعث جلوگیری از صرف هزینه های کلان برای ساخت کلاس درس می شود همچنین در شهرهای بزرگ منجر به کاهش رفت و آمد و در نتیجه کمتر شدن ترافیک و آلودگی هوا می شود .

     عدم وابستگی کلاس درس به زمان خاص : این مزیت برای افراد شاغل که وقت آزاد کمتری دارند مفید است .کیفیت بالاتر ارائه ارائه دروس : در دانشگاه واقعی هر درس توسط یک استاد ارائه می شود ولی در دانشگاه مجازی هر درس توسط تیم های مجرب آماده شده و در اختیار دانشجویان قرار می گیرد .

پشتیبانی از تعداد زیاد دانشجو در یک کلاس : کلاس های درس در دانشگاه مجازی از نظر تعداد دانشجو محدودیتی ندارند و هر چند نفر که مایل باشند می توانند در کلاس شرکت کنند. اعتبار علمی دانشگاه مجازی : در دانشگاه مجازی در یک دوره فشرده و کوتاه مدت دروس ارائه شده توسط اساتید با سابقه و مجرب فیلمبرداری شده و مورد استفاده قرار می گیرند .

      بالا بردن سطح علمی جامعه : در دانشگاه مجازی محدودیتی از لحاظ پذیرش دانشجو وجود ندارد و تمامی افراد علاقه مند به تحصیل می توانند در دانشگاه مجازی ثبت نام کنند.دسترسی بی درنگ به کتابخانه دیجیتالی : با استفاده از کتابخانه دیجیتالی این دانشگاه ها ، دانشجو می تواند به دریای بیکرانی از کتاب های تخصصی دسترسی پیدا کند .

استانداردها

     در دنیای علم و فن آوری و با پیشرفت سریع و شگفت انگیزی که در این بحش مشاهده می شود، استاندارد مهمترین عامل برای حفظ کیفیت، جلب اعتماد مشتریان و سرویس گیرندگان و نیز یکسو سازی فعالیت ها و اقدامات مختلف می باشد. استاندارد جزء بسیار مهمی از هر صنعت و فن آوری می باشد. فن آوری اطلاعات نیز از این قاعده مستثنی نیست. بسیاری از کاربردها و مقوله های مطرح در این فناوری جهت توسعه، ایجاد و حتی پذیرش در میان طیف مخاطبین خود، متکی به استاندارد می باشند؛ استانداردهایی که با ارایه ی یک سری چارچوب مشترک و راهنمایی کلی راه گشای نیل به اهدافی نظیر بهبود کیفیت، قابلیت سازگاری و یکپارچه سازی و استفاده مجدد از مطالب آموزشی می باشند. اگر چه وجود استانداردها در برخی از زمینه ها محدودیت هایی را برای تولید کنندگان و توسعه دهندگان به وجود می آورد، با این وجود اگر در ایجاد و بروز آوری هر استانداردی ملاحظات لازم ضروری لحاظ شده باشد، سبب افزایش سرعت و پیشرفت روز افزون می گردد. به عنوان یک مثال بسیار ساده و ابتدایی می توان به راه آهن و قطار اشاره کرد. با ایجاد راه آهن قدرت مانور و حرکت محدود به حرکت مستقیم بر روی یکسری خطوط از پیش تعیین شده گردید. اما از آنجایی که در ایجاد این مسیر ها، بهترین شرایط در نظر گرفته شده، افزایش قدرت انتقال و جابجایی مسافران و کالاها را در پی خواهد داشت. با پیشرفت سریع آموزش الکترونیکی تحت اینترنت، نیاز به داشتن چنین استانداردهایی بسیار محسوس می باشد.

     در فرآیند آموزش و فراگیری الکترونیکی از مدتها پیش بحث استاندارد به عنوان یک مقوله ی بسیار مهم مطرح بوده است. به گونه ای که مؤسساتی نظیر IEEE و AICC کوشش های بسیاری جهت استاندارد نمودن بحث های مطرح در زمینه آموزش و فراگیری الکترونیکی انجام داده اند.

    مهمترین نتایج پذیرش استاندارد ها از دید افراد مختلف درگیر در بحث آموزش و فراگیری الکترونیکی، به شرح ذیل می باشد:

 •  از دیدگاه مشتری و خریدار، به کارگیری استاندارد مانع انحصاری شدن محصولات می گردد. به جای جای هزینه های سرسام آور نصب سفارشی برنامه ها و سیستم های کاربردی، با بهره گیری از تنظیمات و قابلیت های Plug Play، سیستم ها با هزینه ی بسیار پایین تر در اختیار خریداران قرار می گیرند.

•  از دید فروشندگان ابزارها و سیستم ها، با بکارگیری متدهای استانداردسازی Interoperability، دیگر نیازی به نوشتن واسطه های اختصاصی و ویژه برای محصولات مختلف نمی باشد. این موضوع از یک سو سبب کاهش هزینه های سنگین تولید سیستم های یکپارچه گشته و از سوی دیگر افزایش پتانسیل عرضه ی محصولات به بازار را در پی دارد. همچنین امکان رقابت کیفی محصولات، بیش از پیش فراهم می گردد.

 • از دید تولید کنندگان مطالب و محتویات آموزشی، بازار مطالب و محتویات آموزشی، با گسترش روز افزون خود، تولید کنندگان این قبیل مطالب و محتویات را ترغیب به تولید بیشتر حتی حتی در ابعاد تخصصی نموده است و این این به نوبه خود لزوم به کارگیری استانداردهایی را جهت تسهیل امکان تبادل محتویات و مطالب آموزشی ایجاب می نماید. از طرف دیگر با به کارگیری استاندارد، امکان تبادل و به کارگیری مطالب و محتویات آموزشی تولید شده در طیف وسیعی از ابزارها و سیستم های استاندارد فراهم گشته است. این موضوع هم سبب افزایش حجم کمی مطالب و محتویات آموزشی تولید شده گردیده و هم به نوعی افزایش سطح کیفی این مطالب و محتویات را در پی داشته است.

 • از دید افراد فراگیرنده، استانداردها منجر به داشتن گزینه های بیشتر و آزادی عمل در انتخاب و نیز افزایش قابلیت انتقال آموخته و دانش کسب شده می شوند.

 • از دید طراحان مطالب و محتویات آموزشی، در نظر گرفتن استانداردهای آموزش الکترونیکی منجر به دستیابی به قابلیت هایی نظیر امکان استفاده ی مجدد از مؤلفه ها و الگوهای موجود طراحی گشته، امکان طراحی اشتراکی منابع و مطالب و نیز تولید مؤلفه ها و پیمانه های با فابلیت استفاده ی مجدد را فراهم می آورد. با فراهم شدن قابلیت استفاده و دستیابی به تعداد زیادی از اجزاء قابل استفاده مجدد، عملا توسعه تعمیم سیستم به سیستم های گوناگون و تطابق با نیازمندی های جدید و نیز امکان تولید بیشتر مطالب و محتویات به صورت پیمانه ای فراهم کند.

 • از دید تحلیل گران، استانداردها کاتالیزورهایی هستند که نشانه های رشد سریع در هر صنعتی می باشد.

نکته اصلی در طراحی و پیاده سازی یک سیستم آموزش الکترونیکی وجود ویژگی Interoperability، میان مطالب و محتویات آموزش الکترونیکی و اجزاء سیستم می باشد.

آموزش الکترونیک

       با ورود کامپیوتر به زندگی انسانها و به موازات آن گسترش شبکه اینترنت ، بسیاری از تعاریف و خدمات اجتماعی تغییر یافته و یا به سمت تحول بنیادی در حرکت است ، و هر روزه تاثیرات این دگرگونی ها در زندگی روزمره ما بیشتر نمایان می گردد. این جهان مجازی،که پدیده هزاره سوم تمدن بشری است ، در ابتدای راه خود دستاوردهای کم نظیری برای جوامع امروزی به ارمغان آورده است . شبکه ای عظیم اطلاع رسانی ، فروشگاه و بنگاه های بزرگ اقتصادی ، موتور های قوی جستجوی اطلاعات ، موسسات و انجمن های مجازی و.... . به جرات می توان گفت یکی از بزرگترین دستاوردهای آن آموزش الکترونیک       (E-learning ) می باشد.

آموزش الکترونیک چیست ؟

     منظور از E-Learning یا آموزش الکترونیکی، بطور کلی بهره گیری از ستم های الکترونیکی،

مثل کامپیوتر، اینترنت، CD های Multimedia ، نشریه های الکترونیکی و خبرنامه های  مجازی نظایر این هاست که با هدف کاستن از رفت و آمدها و صرفه جویی در وقت و هزینه و ضمنا یادگیری بهتر و آسانتر.

       البته سیستم هایی که E-Learning به حساب می‌آیند و امکان یادگیری از راه دور را فراهم می کنند متنوع هستند. ولی در وهله اول آنچه که مهم است آگاهی علاقمندان از نوع این سیستم ها و انتخاب صحیح و نحوه استفاده درست از آنها است. این سیستم ها بعضا میتوانند جایگزین کلاس های حضوری هم باشند. درعین حال برای افراد سخت کوش و علاقمند میتواند مکمل کتاب و کلاس باشد. در یک جمله می توان گفت E-Learning آوردن یادگیری برای مردم است به جای آوردن مردم برای یادگیری .

       در یادگیری الکترونیکی غیر از اینترنت، CD های آموزشی ، ویدیوهای آموزشی و همچنین ماهواره استفاده می شود .آمار نشان داده است که در سال 1999 بالاترین روش آموزش CD های آموزشی بوده است با 53% ولی در سال 2004 پیش بینی می شود که E-Learning  مقام اول آموزش را با 63% کسب کند.

       در Synchronous این امکان وجود دارد در آموزش الکترونیکی استاد و شاگرد به صورت همزمان با هم گفتگو کنند و در اتاقهای Chat با هم مباحثه کنند ولی در Asynchronous شاگردان مباحث خود را می پرسند استاد در زمان دیگری که مشخص کرده است به پاسخ ها جواب می دهد.

روبرت مرداک (RUPERT Murdoch) که بر روی آخرین تکنولوژی ها کار میکند می گوید:

I think education is going to be a very big part of the internet

مرکز IDC پیش بینی نموده است رشد اقتصاد در زمینه E-Learning در سال 2000 از 3/4 میلیون دلار به 23/1 میلیون دلار در سال 2004 برسد که یک رشد 68% را در هر سال نشان می دهد .

 

آموزش الکترونیکی و رابطه آن با آموزش سنتی

    آموزش الکترونيکي روشهاي آموزشي کنوني را تکميل مي کند و در بعضي از موارد جايگزين آن مي شود.يکي از رويکردهاي اصلي آموزش الکترونيکي ، آموزش ترکيبي به معني بکارگيري بيش از يک رسانه در امر آموزش است مانند ترکيب آموزش توسط معلم و ابزارهاي بر پايه وب که البته با اين روش ، آموزش الکترونيکي جايگزين آموزش کنوني نمي شود بلکه آن را تکميل مي کند هرچه که در موارد بسياري آموزش الکترونيکي به تنهايي مي تواند پاسخگوي نيازهاي آموزشي باشد.

•        در قرن جدید تنها چیزی که شما را می تواند از بقیه رقبا جلوتر بیندازد یادگیری سریعتر می باشد. همزمان و همراه با تحولات و تغییرات وسیعی که در جهان بوجود آمده است رویکردها و دیدگاه های اندیشمندان نسبت به آموزش و یادگیری نیز تحولاتی داشته است.

•        در گذشته جهت آموزش Training  را به کار می بردند که به معنای آموزش دادن همراه است و اکنون واژه Learning  را به کار می بریم که به معنی آموزش گرفتن می باشد.

•        در آموزش سنتی چون مبنای کار در آموزش دادن همراه بوده است در نتیجه آموزش به صورت اجبار، تنبیه و با زور همراه بوده و نتیجتا افت تحصیلی چه در کلاس درس و چه در خارج کلاس را به همراه داشته است اما در Learning چون خود فرد خواسته است که یاد بگیرد همراه با بازدهی بالایی می باشد. در سال 1995 شرکت IBM  در ژاپن بخش آموزش منابع انسانی خود را از نام Training  به نام Education  تبدیل کرد.

تفاوت آموزش سنتی و مدرن

•        زمان آموزش

•        محل آموزش

•        فرایند آموزش

فرایند آموزش

رویکرد سنتی: یک روش و محتوی آموزشی برای همه

رویکرد مدرن: روش و محتوی آموزشی سفارشی شده برای هر آموزش

 

 

زمان آموزش

رویکرد سنتی : یک بازه زمانی برای همه

رویکرد مدرن : بازه زمانی که توسط آموزش گیرنده تعیین می شود

محل آموزش

رویکرد سنتی : یک مکان خاص برای همه

رویکرد مدرن : هر مکانی که آموزش گیرنده بتواند به مطالب آموزشی دسترسی پیدا کند

پنج اشتباه در استفاده از آموزش الکترونيکى

     اگرچه آموزش الکترونيکى فنآورى مورد بحث روز مى‌باشد، اما شرکتهايى که اقدام به پياده‌سازى اين فنآورى مى‌نمايند اگر از برخى موارد مشکل زا حذر ننمايند، با دشواريهاى فراوانى مواجه خواهند شد:

1- عدم حمايت مديريت ارشد سازمان در مراحل خريد و اجراى مداوم

2- محتواى آموزشى خسته کننده و ضعيف

3- فنآورى که کاربرد آن سخت بوده و غيرمطمئن باشد

4- فرهنگى که پذيراى آموزش الکترونيکى نباشد و يا هيچ اطلاعى از آن نداشته باشد.

5- عينيت نيافتن آموزش الکترونيکى همراه با نتايج قابل اندازه ‌گيرى

دامنه آموزش الکترونیک

•        آموزش الکترونیک دامنه گسترده ای دارد و بسته به نوع استفاده و امکانات به چند دسته تقسیم می شود.

1.آموزش بر پایه وب

       در این روش آموزش از طریق اینترنت خواهد بود. در اکثر موارد آزمون ها و ارائه مدرک هم از طریق الکترونکی و وب است. کلاس های درس ، یادداشت های درس، جزوه ها، اتاق بحث، پست الکترونیکی و غیره جزء ویژگی های این روش هستند و همگی برروی وب ذخیره می شوند. البته به علت انعطاف پذیری فوق العاده آموزش الکترونیک می توانید نحوه آموزش را به طریق دلخواه، مناسب با فعالیت خودتان، شرایط موجود و امکانات طراحی و پیاده سازی کنید؛ از این رو بعضی از ویژگی های گفته شده می توانند در سیستم شما وجود نداشته باشند یا ویژگی های دیگری جایگزین آن ها باشند.

2. آموزش مبتنی بر کامپیوتر

       در این روش احتیاجی به اتصال به اینترنت و حتی به شبکه نیز نیست. مگر در موارد خاص. در این روش اطلاعات بروی یک واسط الکترونیکی ذخیره می شود و کاربر با استفاده از یک کامپیوتر یا ابزار خواننده آن واسط الکترونیکی می تواند از آن استفاده کند. یک مثال متعارف آن استفاده ازCD آموزشی است که در کشور خودمان بسیار از آن استفاده می شود.

3. آموزش از طریق وسایل و ابزار دیجیتال همراه

       آموزشی است که از طریق و سایل و ابزارهای دیجیتالی همراه از جمله PDA و Tablet PC و ... ارائه می شود.

 

 

4. آموزش از طریق تلفن همراه

       آموزشی است که کاملا جدید است و تقریبا می تواند در گروه بالا قرار گیرد اما به علت افزایش تعداد افراد دارنده تلفن همراه و تمرکز بروی این روش که به mlearning شهرت یافته دسته ای جدا برای آن در نظر گرفته می شود. به خوبی می توان این روش را پیاده سازی کرد. ولی لازمه آن ایجاد زیر ساخت های مخابراتی است.

•        خیلی از مردم مخصوصا در جوامع شهری وقت زیادی از خود را در انتظار وسایل نقلیه، ترافیک و غیره از دست می دهند. تا همین چند سال پیش افراد برای استفاده از این وقت، کتاب هایی همراه خود جابه جا می کردند که مشکلات خودش را داشت مثلا در را ه های ناهموار آسیب زیادی به چشم وارد می شد و ... . با ارائه ذخیره ساز های دیجیتالی صدا، مطالعه به سمت آموزش از طریق صدا حرکت کرد؛ ولی همچنان آموزش از طریق چشم بالاترین کارایی را دارد.

بنابراین استفاده از ابزارهای دیجیتالی تصویری بهتر از همه است زیرا :

•        4.1 می توان به جای نوشته از تصاویر ثابت و متحرک و یا فیلم استفاده کرد.

•        4.2 می توان اندازه نوشته ها را بسته به موقعیت و کاملا دلخواه بزرگ و کوچک کرد.

•        4.3 می توان از خوانندگان متن یا صدای ضبط شده همراه متن و حتی موسیقی در کنار آموزش استفاده کرد.

•        4.4 در صورت خستگی از مطالعه می توان از وسایل تفریحی داخل این وسایل استفاده کرد.

دسته بندی نوع یادگیری

بطور کلی نوع یادگیری را می توان به سه دسته تقسیم کرد

1.  یادگیری شخصی

2.  یادگیری جمعی

3.  کلاس های مجازی

یادگیری شخصی

       در این دسته فرد رشته مورد علاقه خود را انتخاب می کند و در محیط اطراف خود مخصوصا اینترنت به دنبال اطلاعات مرتبط با آن می گردد و در آن زمینه تحقیق می کند سپس سوالات خود را از اساتید آن رشته به صورت offline می پرسد.

 

 

 

یادگیری جمعی

       در این دسته شرایطی برای افراد مهیا می شود تا با یک دیگر و اساتید خود ارتباط بر قرار کنند. از جمله این ابزار Forum و chat و غیره است. در این روش معمولا زمان شروع و خاتمه دوره آموزشی و امتحانات برای همه آن گروه یکسان است .

کلاس های مجازی

       در این دسته شرایط کاملا مانند کلاس درس است و حتی در بعضی از موارد در کلاس های فیزیکی برگزار می شود. در این جا از ویدئو کنفرانس و به جای تخته سیاه از یک ویدئو پروژکتور استفاده می شود. گاهی از اوقات برای هر فرد یک کامپیوتر در نظر گرفته می شود و ارتباط ویدئویی از طریق صفحه نمایشگر و دوربین یا وب کم خواهد بود و هر کسی می تواند از طریق کامپیوتر با استاد ارتباط برقرار کند.

       این روش مخصوصا برای برگزاری کلاس هایی که استاد مربوط به آن درس به تعداد کافی موجود نیست و امکان جابه جایی اساتید هم وجود ندارد مفید می باشد به ویژه برا ی دانشگاه ها. شاخه ای از این دسته در پزشکی از راه دور نیز استفاده می شود.

آموزش الکترونیکی و اقتصاد

افزایش ارزش سرمایه بشری در اقتصاد جدید، ضرورت شکلهای بیشتر و بهتر آموزش را ایجاد نموده است. آموزش الکترونیکی نیز راهی جدید برای ایجاد یک اقتصاد جدید می باشد. ضرورت صنعت آموزش الکترونیکی گسترده بعنوان ادغام خدمات آموزشی و تکنولوژی سبب پیشرفت و ترقی فراوان شرکتهای آموزشی با دانش الکترونیکی شده است. در این صنعت چهار بازار اصلی از قبیل محتویات یادگیری فاصله دار(distribuited learning content)، توانمند کننده آموزش از راه دور (distance education enablers)، محیطهای  on line (online communities) و شرکتهای ارائه دهنده خدمات (online education related services online) وجود دارد.

     پیدایش چنین تکنولوژیهایی، شرکتها را قادر می سازد تا مطالب آموزشی زیادی را با هزینه های کمتر از آموزش به روش سنتی در سر تا سر جهان ارائه دهند. بازار "یادگیری فاصله دار"  آموزشی است که از طریق روشهای دیگر از قبیل اینترنت،سی دی رام، تلویزیون، نوار ویدئوئی و غیره ارائه می گردد. از لحاظ تاریخی رایج ترین روش، استفاده از CD-ROM است که کاربران می توانند توسط آن به محتویات امتحانات پاسخ گویند. با این وجود بازارهای زیادی در رابطه با آموزش از راه دور که در اینترنت فراهم می گردد ظهور نموده است. آموزش اینترنتی خود به دو دسته تقسیم می گردد یکی بطور همزمان (که مدرس کلاسهای online را با استفاده از تصویر یا ویدئو و چت تشکیل می دهد) و دیگری بطور غیر همزمان. که محتویات درسی از قبل ضبط شده است و هیچ واکنش یا عکس العمل زنده ای بین مدرس و دانشجویان برقرار نمی گردد اما تسهیلاتی فراهم می شود که دانشجویان بتوانند در هر زمان از روز در کلاسها شرکت نمایند). محیط های online ظهور یافتند تا بازارهای خاص مختلفی را در صنعت آموزش سرویس دهند. آموزش، زمینه ها و فرصتهای زیادی را برای رشد فراهم می آورد. اقتصاد جدید انگیزه های اقتصادی زیادی را ایجاد می نماید و موانع اساسی را برای آموزش در جهت اقتصاد پویا را از میان بر می دارد.

استانداردهای آموزش الکترونیکی

     در بسیاری از موارد، یک سیستم آموزش الکترونیکی با یکپارچه سازی محصولات فروشندگان مختلف ایجاد می گردد. حتی در سازمان هایی با اندازه ی متوسط نیز ممکن است از محصولات مختلفی در دپارتمان ها و بخش های مختلف استفاده می شود. با به کار گیری استانداردهای آموزش و فراگیری الکترونیکی به وسیله تولید کنندگان اجزاء سیستم های آموزش الکترونیکی، امکان یکپارچه سازی و ایجاد سیستم های کارآمد تر و مقرون به صرفه تر فراهم می گردد.

    ویژگی interoperability میان این اجزاء یکی از مهمترین نگرانی ها در ایجاد سیستم ها ی یکپارچه و کارآمد می باشد.

    به طورکلی، اصلی ترین هدف استانداردهای Interoperability در آموزش الکترونیکی آن است که ساختارهای داده ای و پروتکل های تبادل و گفتگوی استانداردی را برای اشیاء آموزش الکترونیکی و نیز فرآیندهای عملیاتی در سراسر سیستم، فراهم آورند. با به کارگیری این استانداردها در محصولات آموزش و فراگیری الکترونیکی، کاربران قادر خواهند بود مطالب، محتویات و اجزاء سیستم را(بر اساس کیفیت و متناسب بودنشان)از عرضه کننده های مختلف و با اطمینان از سهولت یکپارچه سازی این اجزاء و پیمانه ها، تهیه نمایند.

دسته بندی استانداردها

     استانداردهای اموزش الکترونیکی را بر حسب مورد کاربردشان به شرح ذیل دسته بندی می نماییم: استانداردهای مربوط به ابر داده، بسته بندی مطالب و محتویات، پروفایل شخص فراگیرنده، ثبت اطلاعات شخص فراگیرنده، ارتباط محتویات و مطالب آموزشی، معماری و مدل مرجع، ارزیابی فراگیرنده و محیط زمان اجرا. در ادامه، هر یک از این دسته بندی ها را به طور خلاصه مورد بررسی قرار داده و به استاندارد های موجود در رابطه با آنها، اشاره خواهیم نمود.

آموزش الکترونیکی در ایران

       داستان گسترش آموزش های مجازی در فضای آموزش عالی ، از تاسیس دانشکده مهندسی فناوری اطلاعات دانشگاه امیرکبیر http://www.takfa.ac.irآغاز شد .در این دانشکده که فعالیت مجازی دارد ، برخی از دوره های فنی و مهندسی مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات به صورت از راه دور تدریس می شود .

       موفقیت های این دانشکده و برنامه های کلان دولت در جهتفراگیر تر کردن سطح آموزش عالی در استان های مختلف و ارائه امکانات بیش تر و بهتر به مراکز آموزش عالی استان ها و مراکز محروم ، رویکرد توسعه و راه اندازی سیستم های آموزش الکترونیکی را در دانشگاه های کشور گسترش داد.

•        ما حصل برنامه های تقویت آموزش از راه دور در مراکز آموزش عالی کشور که با کمک طرح تکفا http://www.takfa.ir/  نیزدنبال گردید ،ایجاد دوره های مختلف کارشناسی و کارشناسی ارشد به صورت از راه دور در چند دانشگاه مشهور تهران و شهرستان گردید.

•        این دانشگاه ها ، دانشجو می تواند بدون شرکت در آزمون ورودی یا کنکور سراسری ، و تنها بر اساس توان علمی و مالی دانشجو ، به انتخاب واحد در رشته مورد علاقه معرفی شده توسط دانشگاه مجازی ، پرداخته و پس از طی دوره دانش پذیری ، در صورت کسب حداقل های لازم ، به مرحله دانشجوی رسمی وارد شود و ادامه تحصیل دهد .

•       تحصیل در این دوره ها در هر مقطعی ، به صورت سایت اینترنتی و آموزش های الکترونیکی میسر شده است و امکان تعاملات الکترونیکی متنی و صوتی گسترده و فراگیری بین دانشجو و استاد برقرار شده است که نمونه های موفق آن را می توان در دانشگاه های مختلف مرتبط مشاهده کرد.


     لازم بذکر است مدرک دانشگاه مجازی مورد تأیید وزارت علوم و فناوری می باشد و دانشجو درتمام مدت تحصیل خود از معافیت تحصیلی برخوردار می باشد . همچنین باید به این نکته توجه کرد که دانشجو پس از انتخاب واحد به عنوان دانشجوی رسمی محسوب نمی شود بلکه ابتدا باید در ترم اول مرحله دانش پذیری را طی کرده و در صورت کسب معدل بالای 13 به عنوان دانشجوی رسمی کشور محسوب می شود.

نمونه ها

       دانشگاه علم و صنعت ایران ، یکی از نمونه های بارز برگزاری دوره های آموزش الکترونیکی تحصیلات عالی در کشور است که از سال گذشته در این باره فعالیت های ارزنده ای داشته است .سایت این دانشکده که درنشانی : www.elearning-iust.ir قراردارد، در خصوص3رشته مقطع لیسانس و 2 رشته مقطع فوق لیسانس از راه دور این دانشگاه ، اطلاعات جامعی را ارائه کرده است .

 

بزرگترين دانشگاه های الکترونیکی جهان

     اگر دنبال محلی مناسب برای ادامه‌ تحصیل می‌گردید، کارشناسان می‌گویند بهترین محل تحصیل دانشگاهی است که شما را به هدفتان می‌رساند ... حتی اگر از آن‌ها دور باشید.

     سال‌هاست که تحصیل در دانشگاه‌های الکترونیکی در بین بسیاری از مردم رواج یافته است. تنها در ایالت متحده آمریکا بالغ بر یک ملیون نفر درحال گرفتن مدارک معتبر تحصیلی خود از این سیستم‌های آموزشی در رشته‌هایی چون آموزش و پرورش، پرستاری، فناوری اطلاعات، بازرگانی، حسابداری، مهندسی نرم‌افزار، حقوق جزایی، مدیریت مراکز بهداشتی و درمانی و سایر رشته‌های موجود هستند. پیش‌بینی می‌شود که تا سال 2007 از هر 10 دانشجو یک نفر به‌طور تمام‌وقت در سیستم‌های آموزش مجازی ثبت‌نام کند.

دکتر مایکل کری(Michael Karry) دانشیار فناوری تعلیم و تربیت دانشگاه جورج واشنگتن در این‌باره می‌گوید: "مردم وقتی به سیستم‌های آموزش الکترونیکی نگاه می‌کنند، تصور می‌کنند که این سیستم‌ها به سیستم سنتی لطمه وارد می‌کند. ولی من فکر می‌کنم در کل، سیستم آموزش و پرورش درحال رشد و تکامل است. بسیاری از افرادی که به واسطه داشتن کار تمام‌وقت و یا والدینی که مجبور به نگهداری از اطفال خود هستند و امکان شرکت در کلاس‌های سنتی و متداول را ندارند، می‌توانند به‌راحتی از طریق اینترنت به تحصیل خود ادامه دهند."

دکتر غلامی ، رئیس دانشکده مجازی دانشگاه علم و صنعت در مورد گسترش شبکه های اطلاع رسانی در عصر جدید معتقد است :

       گسترش شبکه هاي رايانه اي در سراسر دنيا تا به امروز و تأثيرات شگرفي که فنآوري جديد اطلاع رساني بر توسعه و تحولات علمي، فني، اقتصادي، فرهنگي، آموزشي و اجتماعي داشته ، موجب سرعت بخشيدن به ارتباطات و تبادل اطلاعات بين ميليون ها انسان و هزاران سازمان ملّي و بين المللي گرديده است . اما گویا ، شبکه های اطلاع رسانی به جای ان که سرعت و دقت و کیفیت را با هزینه به مراتب کم تر و بهتری نسبت به روش های سنتی در اختیار کاربران قرار بدهند ، در افزایش هزینه های سنتی (غیر الکترونیکی) افزوده اند. اکنون هزینه تحصیل در دانشگاه آزاد ، پیام نور و حتی شبانه دولتی ، کم تر از رقمی است که این دانشکده اعلام کرده است .این در حالی است که وضعیت تحصیلی برای مقاطع لیسانس که طول دوره بیش تری دارند نیز ، زیاد تصور می شود .

چند نکته که در آموزش الکترونیکی باید مورد توجه قرار گیرد

1.زیر ساخت های مخابر اتی: زیر ساخت های مخابرتی در ایران هنوز مهیا نیست اما باعث نمی شود از آموزش الکترونیک صرف نظر شود.

2. مفاد آموزشی: مفاد آموزشی به صورت آموزش الکترونیک با روش های آموزش سنتی متفاوت است و باید هم فرق داشته باشد. در آموزش الکترونیک 40 تا 50 درصد متن آموزشی از طریق استاد و بقیه از همکاری و ارتباط دانشجویان تعیین می شود.

3. آموزش الکترونیک باید دوطرفه باشد تا کاربر خسته نشود، مثلا مانند CD ها آموزشی که فقط باید بیننده باشد نباشد. کاربر باید با آن ارتباط داشته باشد.

n     در چند سال گذشته موسسات زیادی مخصوصا در آمریکا اقدام به آموزش الکترونیک نموده اند از جمله مایکروسافت، سیسکو و ... که قصد دارد طی یک برنامه 10 ساله تمام دوره های آموزشی خود را به صورت online نیز ارائه کند و گواهینامه الکترونیکی برای آن ها صادر کند.

مزیت آموزش الکترونیکی

1. نیازی به صرف وقت و حضور در کلاس نیست.

2. برخورداری از یک روش مطالعه انعطاف پذیر که مطابق نیاز دانشجو است.

3. سرعت مطالعه دست دانشجو است.

4. مانند کلاس های درسی برنامه آموزشی، راهنمایی درس ، دروس مرجع و ... وجود دارد.

5. در مطالعه به صورت online از مزایای کار گروهی بهره مند می شوید.

6. کنجکاوی و ابتکار بیشتر و دسترسی به تکنولوژی های جدید..

7. اطلاعات به روز است و از اطلاعات به روز می توانید استفاده کنید.

8. ارزیابی به صورت online است.

9. می توانید هر کجا که باشید مدرک خود را از طریق اینترنت به دیگران و رییس خود نشان دهید.

10. می توانید بیش از یک درس یا رشته را فرا گیرید.

11. آموزش الکترونیک را با استفاده از هر فراهم کننده خدمات اینترنتی و بدون محدودیت می توان به کار برد.اما ارائه دهنده دروس می تواند از یک اینترانت برای این کار استفاده کند که در این صورت محدوده آموزش محلی خواهد بود.

12. می توان از هر مرورگری برای آموزش الکترونیک استفاده کرد به شرطی اینکه برنامه های سایت با plug in های مرورگر مطابقت نماید. مثلا حمایت مرورگر از کدهای جاوا.

13. در هر زمان میتوان یاد گرفت.

14. در هر مکانی امکان یادگیری وجود دارد.

15. هزینه های یادگیری کاهش می یابد.

16. دانش و اطلاعات را عموم مردم می توانند بدست آورند.

17. نتیجه آموزش و یادگیری شما سریعتر مشخص می شود.

18. با استفاده از امکانات Multimedia مطالب بیشتر در ذهن می ماند.

19. تبعیض و پارتی بازی کمتر اتفاق می افتد.

و.........

کلام آخر........

•        در پایان باید توجه داشت آموزش الکترونیکی و تعامل آن با آموزش سنتی ، مقوله ایست که می بایست بیش از پیش به آن توجه نمود. هر روزه در کلان شهر هایی مانند تهران هزینه های هنگفتی بابت رفت و آمد شهری  دانش جویان و دانش آموزان، آلودگی محیطی و صوتی ، مخارج تحصیل و ... پرداخت می گردد . همچنین اثرات مخرب مهاجرت بین شهری و بین المللی را نباید از ذهن دور داشت .

 

•        دولت می بایست با فراهم کردن زیر ساخت های مناسبی چون : خطوط اینترنت پر سرعت ،ارائه خدمات سخت افزاری و نرم افزاری مناسب و ارزان ، حمایت از افرادی  که موسسین این گونه پروژه های علمی هستند و تبلیغ آموزش الکترونیکی در بین مردم بستر مناسبی را برای  رشد و ارتقاء سطح علمی کشور با استفاده از امکانات روزبه وجود آورد.

آموزش الکترونیکی پارادیم جدید در عصر اطلاعات

با ورود به عصر اطلاعات، نهاد آموزش از نخستین نهادهایی است که دستخوش تغییرات اساسی شده. آموزش الکترونیکی به عنوان پارادیمی جدید، این حوزه را متحول ساخته است. با توجه به قابلیت‌های بسیار بالای این سیستم آموزشی و حجم عظیم تقاضا برای آموزش، و ناتوانی نظام آموزشی کنونی در پاسخگویی به آن، در باب ضرورت به‌کارگیری و اهمیت آموزش الکترونیکی تردیدی وجود ندارد .آنچه مطرح است شیوه و چگونگی این آموزش است.کتابخانه‌ها نیز به عنوان زیرسیستم نظام آموزشی، ‌باید همگام با تغییرات پیش بروند و نسبت به ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با نیاز روز، اقدام نمایند.
● مقدمه
ما در حال گذر از جامعه‌ صنعت– محور به جامعه‌ اطلاعات- محور، یا به عبارت دیگر گذر از دنیای فیزیکی به دنیای مجازی هستیم. ورود به عصر اطلاعات و زندگی اثربخش در جامعه‌ اطلاعات– محور، مستلزم شناخت ویژگی‌های آن است. یکی از نهادهای اجتماعی که در این عصر دستخوش تغییرات وسیع خواهد شد، نهاد آموزش و یادگیری در سطوح عمومی و عالی است. در گذر به جامعه‌، اطلاعاتی، نقش عمده بر دوش دانش‌آموختگان جامعه است و آموزش و یادگیری می‌باید براساس رویکردهای جدید تنظیم شود. پیش‌نیاز وارد شدن به این پهنه، گسترش سریع و وسیع آموزش الکترونیکی، از پایین‌ترین تا بالاترین سطح نظام آموزشی کشور می‌باشد.
«کوهن» (۱۹۷۰) معتقد است که مدل پیشرفت علم، تحول از یک پارادیم به پارادیم دیگر است و در هر حوزه‌ فکری می‌توان پارادیمی را یافت. فناوری اطلاعات پارادیم جدیدی است که در هر حوزه‌ای کاربرد دارد و ضمن ایجاد پارادیم‌های دیگر، سبب تغییر چهره‌ جهان ما شده و امکان آموزش متناسب با نیازهای عصر حاضر را فراهم نموده است. به عنوان مثال، آموزش مجازی یا الکترونیکی پارادیم جدیدی در حوزه‌ آموزش و یادگیری پدید آورده و امکان یادگیری را در هر زمینه[۳]، برای هر فرد[۴]، در هر زمان[۵] و در هر مکان[۶] به صورت مادام‌العمر فراهم آورده است. در حوزه‌ نشر، کتاب‌ها و مجلات الکترونیکی، پارادیم جدیدی در این صنعت پدید آورده‌اند. کتاب‌های چند جلدی که گاهی چندین قفسه جا می‌گرفتند، در پارادیم جدید به صورت یک لوح فشرده عرضه می‌شوند.
پارادیم‌ها دائماً در حال تغییرند و قانونی به نام «قانون بازگشت به صفر» بر آن‌ها حاکم است. براساس این قانون وقتی پارادیمی تغییر می‌کند، همه به نقطه‌ صفر باز می‌گردند و همه چیز از نو آغاز می‌شود. افراد یا سازمان‌های موفق در پارادیم قدیم
‌، لزوماً در پارادیم جدید نیز به همان میزان موفق نخواهند بود، مگر آن‌که سریع‌تر از دیگران، خود را با پارادیم جدید در حوزه‌ فعالیت خود همسو سازند(Oclc,۲۰۰۳).
آموزش الکترونیکی شامل آموزش مبتنی بر رایانه[۷]، آموزش مبتنی بر اینترانت[۸]، آموزش مبتنی بر وب[۹]، پارادیم‌های جدید، و محصول فناوری اطلاعات می‌باشند که بشریت را به سمت یک انقلاب بزرگ آموزشی سوق می‌دهند. گذر از جامعه‌ صنعتی به جامعه‌ اطلاعاتی لزوماً یک حرکت تکاملی نیست، بلکه جهشی ساختاری است (دانشگاه بین‌المللی ایران، ۲۰۰۲). بنابراین برای نخستین بار امکان جهش از موقعیت عقب‌ماندگی به موقعیت پیشرفته برای کشور‌ها فراهم شده است. در این میان میزان توسعه و کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش، مهم‌ترین شاخص پیشرفت به شمار می‌رود و آموزش مجازی یا آموزش الکترونیکی، مهم‌ترین عامل جهش علمی و فرهنگی محسوب می‌شود. به عبارت دیگر آموزش مجازی کلید گذر نیروی انسانی به جامعه‌ اطلاعاتی می‌باشد و گذر به جامعه‌ اطلاعاتی با نرخ سواد الکترونیکی[۱۰]- به مفهوم توان خواندن و نوشتن و میزان بهره‌وری از سامانه‌های اطلاعاتی و ارتباطی - رابطه‌ مستقیم دارد (دانشگاه بین‌المللی ایران، ۲۰۰۲).
● تعاریف آموزش الکترونیکی
در سایت «شرکت سخاروش» (یادگیری الکترونیکی،۱۳۸۱) نوشته است: آموزش الکترونیکی می‌تواند مبتنی بر دیسک فشرده، شبکه، اینترانت یا اینترنت باشد. آموزش الکترونیکی برای ارائه‌ محتوا، از عناصر اطلاعاتی با فرمت‌های متفاوت نظیر متن، ویدئو، صدا، انیمیشن، گرافیک و محیط‌های مجازی یا شبیه‌سازی‌شده استفاده می‌نماید.
«دست اندرکاران سیستم‌های سیسکو»[۱۱](آموزش الکترونیکی،۱۳۸۲) معتقدند: آموزش الکترونیکی، یک یادگیری اینترنتی است که می‌تواند شامل رساندن مطلب در چندین شکل، مدیریت آموزش، و یک مجموعه‌ شبکه‌شده از دانش‌آموزان و تعدادی از توسعه‌دهندگان و کارشناسان خبره باشد.
«الیوت میسی»[۱۲] (آموزش الکترونیکی،۱۳۸۲) می‌گوید: آموزش الکترونیکی، فناوری شبکه را برای طراحی، انتخاب، اداره کردن و بسط دادن آموزش به کار می‌برد.
«گروه نرم‌افزاری تکنوسافت» (تکنوسافت،۱۳۸۲) می‌نویسد: آموزش الکترونیکی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای کاربردی و روش‌های آموزشی مبتنی بر فناوری گفته می‌شود که شامل آموزش بر پایه‌ رایانه، وب و اینترنت، و همچنین کلاس‌ها و دانشگاه‌های مجازی و غیره می‌باشد.
«علیرضا مختاری» (مختاری، ۲۰۰۴) می‌نویسد: آموزش الکترونیکی عبارت‌ است از ارائه‌ محتوای آموزشی و تجارب اساتید مجرب هر رشته از طریق فناوری الکترونیکی به دانشجویان علاقه‌مند، که این دانشجویان می‌توانند در هر نقطه‌ جهان از این آموزش‌ها بهره‌مند گردند.
«گرگ پریست»[۱۳] از «شرکت آموزش الکترونیکی اسمارت فورس»[۱۴] (آموزش الکترونیکی، ۱۳۸۲) موارد زیر را در تعریف آموزش الکترونیکی بیان می‌کند:
آموزش الکترونیکی پویا است. محتوای آن کاملاً به روز و در زمان دلخواه[۱۵] است؛ بهترین منابع دسترس‌پذیر در این سیستم آموزشی پیوسته[۱۶]، کارشناسان خبره هستند. آموزش الکترونیکی نوعی تشریک مساعی است، جامع و فراگیر است، زیرا مطالب آموزشی را از منابع بسیار زیادی فراهم می‌کند.
از مجموع تعاریف ذکرشده درباره‌ آموزش الکترونیکی می‌توان به این تعریف جامع دست یافت:
آموزش الکترونیکی به مجموعه‌ وسیعی از نرم‌افزارهای کاربردی و شیوه‌های آموزش مبتنی بر فناوری اطلاعات (اعم از رایانه، دیسک فشرده، شبکه، اینترنت و اینترانت و دانشگاه مجازی) گفته می‌شود که امکان آموزش و یادگیری را برای هر فرد در هر زمینه‌، در هر زمان و مکان به صورت مادام‌العمر فراهم می‌سازد.
● ضرورت، اهمیت و هدف آموزش الکترونیکی
نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی آن‌ها به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی، کمبود آموزشگران مجرب، و هزینه‌های زیادی که صرف آموزش می‌شود، متخصصان را بر آن داشت که با کمک فناوری‌های اطلاعات، روش‌های جدیدی برای آموزش ابداع نمایند که هم اقتصادی و باکیفیت باشند و هم بتوان با استفاده از آن، به طور همزمان جمعیت کثیری از فراگیران را تحت آموزش قرار داد.
امروزه مفهوم سواد، دیگر «توان خواندن و نوشتن» نیست. به قول «آلوین تافلر» (یزدیان،۱۳۸۲) در قرن بیست و یکم، بیسوادان آن‌هایی نیستند که نمی‌توانند بخوانند یا بنویسند، بلکه کسانی هستند که نمی‌توانند یاد بگیرند و بازآموزی کنند. تحولات سریع فناوری اطلاعات و ارتباطات[۱۷] در دهه‌ اخیر، جهان را با یک بیسوادی- به تعبیر جدید- و نیاز همه‌گیر به بازآموزی و یادگیری مواجه ساخته است. اقدام به صدور گواهینامه‌ بین‌المللی کاربری رایانه[۱۸] یکی از اقدامات جهانی در زمینه‌ بازآموزی است. روش‌های سنتی آموزش، دیگر پاسخگوی این حجم عظیم تقاضا برای آموزش نیست. نهضت سوادآموزی الکترونیکی به جای سوادآموزی متعارف، به عنوان یک راهکار برای گذر به جامعه‌ اطلاعاتی مطرح شده است، با این تفاوت که اجرای آن به جای بیسوادان جامعه، در میان باسوادترین اقشار باشد. طبیعی است که نظام آموزشی کشور، نخستین مکان اجرای آن خواهد بود.
«گری بکر» برنده جایزه‌ نوبل (دولایی،۱۳۸۲) می‌گویدکه سرمایه‌ انسانی ۷۰ درصد سرمایه‌ مملکت است. او ثابت کرد که سرمایه‌گذاری روی مردم کشور، بسیار پرسود است. مبنای اقتصاد مملکت در دانش، مهارت‌ها و قابلیت‌های بالقوه‌ مردم است و باید برای آن ارزش قائل شد. کشور ایران از نظر جمعیتی، جوان‌ترین کشور جهان محسوب می‌شود که ۷۰ درصد جمعیت آن زیر ۳۰ سال سن دارند. از سوی دیگر تمایل جوانان به ادامه‌ تحصیلات دانشگاهی افزایش یافته است و با نظام آموزش کنونی، تنها ۲۵ درصد از داوطلبان، امکان ورود به دانشگاه را پیدا می‌کنند (سعادت، ۱۳۸۲). این مسئله با توجه به تحولات اخیر جهانی و ورود به عصر اطلاعات که در آن، دانش بالاترین ارزش افزوده را ایجاد می‌کند، ما را با چالشی اساسی مواجه ساخته که تنها با بهره‌گیری از آموزش الکترونیکی می‌توان بر آن فائق آمد. در لزوم توسعه‌ آموزش الکترونیکی در کشور تردیدی وجود ندارد؛ آنچه مطرح است شیوه و چگونگی دستیابی مؤثر به این آموزش است.
به طورکلی هدف آموزش الکترونیکی فراهم نمودن امکان دسترسی یکسان، رایگان و جستجوپذیر در دوره‌های درسی و ایجاد فضای آموزشی یکنواخت برای اقشار مختلف در هر نقطه و بهینه‌سازی شیوه‌های ارائه‌ مطالب درسی به منظور یادگیری عمیق‌تر و جدی‌تر است. در چنین فضای آموزشی برخلاف آموزش سنتی، افراد به اندازه‌ توانایی خود از موضوعات بهره‌مند می‌گردند.
● پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در جهان
آموزش غیرحضوری در دهه اول سال ۱۷۰۰ میلادی آغاز شد و هنوز هم در نقاط مختلف دنیا از این شیوه‌ آموزش برای تحصیل استفاده می شود. بهره‌گیری از فناوری در امر آموزش از اوایل دهه‌ ۱۹۰۰میلادی و آموزش مجازی از سال ۱۹۹۵ شروع شده است (نجابی، ۱۳۸۲).
الف) موج اول آموزش الکترونیکی (۱۹۹۹-۱۹۹۴)
با ظهور پست الکترونیکی، مرورگرهای وب، «اچ‌تی‌ام‌ال»[۱۹], «مدیا پلایر»[۲۰] و ...، چهره‌ آموزش مبتنی بر چند‌رسانه‌ای‌ها تغییرات زیادی پیدا کرد. اساساً این نوع آموزش با کمک ابزارهایی چون پست الکترونیکی و اینترنت، و به صورت آموزش مبتنی بر رایانه[۲۱] و آموزش مبتنی بر وب[۲۲]، با کیفیت پایین و به صورت متناوب انجام گرفت.
ب) موج دوم آموزش الکترونیکی (۲۰۰۵- ۲۰۰۰)
فناوری‌هایی چون جاوا، کاربردهای وسیع انواع شبکه‌ها، خطوط مخابراتی با پهنای باند وسیع، طراحی وب‌سایت‌های پیشرفته و ...، انقلابی در صنعت آموزش به وجود آورد و آموزش تحت وب را به آموزش واقعی بسیار نزدیک ساخت. ارائه‌ محتوای دوره در محیط‌های آموزشی چند بُعدی و ارائه‌ خدمات پیشرفته و باکیفیت به فراگیران و همچنین تعریف و ارائه‌ استانداردهای آموزش الکترونیکی از ویژگی‌های این دوران به شمار می‌آیند (knowledgenet, ۲۰۰۴).
یکی از دانشگاه‌های پیشگام در آموزش الکترونیکی دانشگاه «ام‌آی‌تی» است که در سال ۲۰۰۱ اعلام کرد قصد دارد محتوای دروس بعضی کلاس‌های خود را به صورت آزمایشی روی اینترنت قرار دهد. جامعه‌ علمی جهانی از این تصمیم بهت‌زده شد. مجریان این طرح، با هدف افزایش مهارت دانش‌آموختگان و برای تبادل اطلاعات و بهبود روش‌های تدریس در دانشگاه‌های سراسر جهان، طرح را اجرا کردند. اما برای اکثر مراکز آموزشی تعجب‌آور بود که دانشگاهی با چنین موقعیتی که معمولاً تمام فرصت‌های تحصیلی در آن، از سال قبل رزرو شده و بابت هر دانشجو سالانه ۴۱ هزار دلار شهریه دریافت می‌کند، چه احتیاجی به انتشار مطالب کلاس‌های درسی خود بر روی اینترنت دارد. «آن مارگویس» (دانشگاهی به وسعت دنیا، ۱۳۸۲) یکی از مدیران ارشد دوره‌های آموزش مجازی دانشگاه «ام‌آی‌تی» می‌گوید: هدف اصلی ما مبارزه با انحصار علم در سراسر جهان بوده است. درحال حاضر تنها کسانی که بتوانند مبالغ هنگفتی را هزینه کنند، به منابع علمی دسترسی کامل دارند و این وضعیت باید روزی اصلاح شود. خواندن این دروس منجر به گرفتن مدرک «ام‌آی‌تی» نمی‌شود، ولی برای افراد علاقه‌مند و طالب علم، بسیار مفید است. مطالب درسی که شامل امتحانات، جزوات آموزشی و منابع دیگر است، به صورت فایل‌های «پی‌دی‌اف»[۲۳] در سایت دانشگاه «ام‌آی‌تی»[۲۴] قرار گرفته‌اند. نکته‌ جالب این‌که اجازه‌ ترجمه‌ مطالب به زبان‌های مختلف در سراسر جهان داده شده است. درسال گذشته براساس آمارهای منتشره، کانادایی‌ها با بیش از ۵/۳ میلیون مراجعه، بزرگ‌ترین جامعه‌ مخاطبین دوره‌های «ام‌آی‌تی» بودند. دانشگاه «ام‌آی‌تی» طرح آموزش الکترونیکی خود را به نام «او.سی.دبلیو»[۲۵] از سال ۲۰۰۲ رسماً اجرا کرد. به هرحال این یکی از تجارب موفق دانشگاه «ام‌آی‌تی» بودکه با استفاده از قابلیت‌های شبکه‌ جهانی به دنیا عرضه می‌شود (دانشگاهی به وسعت دنیا، ۱۳۸۲).
● پیشینه‌ آموزش الکترونیکی در ایران
آموزش الکترونیکی در ایران به زمان بهره‌گیری از رایانه‌های شخصی در میان اقشار مختلف فرهنگی- اجتماعی برمی‌گردد. با ایجاد و توسعه‌ شبکه‌های ارتباطی، تحولات شگرفی در آموزش الکترونیکی به وجود آمده است.
دانشگاه بین‌المللی ایران که ترکیبی از امکانات موجود و بالقوه‌ دانشگاهیان و فناوران ایرانی در خارج از کشور است با همکاری مراکز دانشگاهی ایران، ترکیبی را به وجود آوردند که پیش‌نیاز آموزش الکترونیکی در ایران در سطح دانشگاه فراهم گردد. در سال ۲۰۰۲ میلادی این دانشگاه نیروهای خود را ساماندهی کرد و در پی همایش آموزش مجازی این دانشگاه در اوت ۲۰۰۲، به عنوان اولین دانشگاه مجازی ایران ظاهر شد. پس از آن دانشگاه‌های مختلف مانند صنعتی شریف، اصفهان، شیراز، تهران، دانشگاه آزاد منطقه‌ جنوب تهران، دانشگاه علوم حدیث، و دانشگاه اینترنتی ایران نیز طرح آموزش الکترونیکی را اجرا کردند. هم اکنون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری «طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی در کشور» را به امید تحقق نتایج زیر دنبال می‌کند:
- همگانی‌کردن آموزش عالی،
- شکوفایی استعدادهای افراد خارج از قلمرو رسمی دانشگاه‌ها،
- کاهش تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه از طریق کنکور،
- کاهش هزینه‌های مسافرت‌های بین‌شهری،
- گسترش مرزهای دانش به فراسوی محدودیت‌های سنتی،
- حرکت در زمینه‌ کوچک‌سازی دانشگاه‌ها (از نظر فیزیکی)،
- افزایش توان رقابت علمی کشور،
- همگامی با کاروان جهانی علم و ارتقای علمی در قرن حاضر (طرح ملی توسعه‌ دانشگاه‌های مجازی، ۱۳۸۲).
● مزایای آموزش الکترونیکی
آموزش الکترونیکی یک نظام آموزشی هنرمندانه و راه‌حل جامع می‌باشد که برای مؤسساتی که خواهان حرکت در مسیر فناوری روز و تغییر روش‌ها و محیط‌های آموزشی خود هستند، امکان دستیابی به شیوه‌های نوین آموزشی را فراهم می‌نماید (آموزش الکترونیکی چیست، ۱۳۸۲). «یاسمن اسکویی» کارشناس ارشد برنامه‌ریزی درسی می‌گوید: در آموزش الکترونیکی، ارائه‌ مطالب براساس نیازهای فراگیران تغییر می‌یابد و در آن، فضایی ایجاد می‌شود تا فراگیر با فراغ بال و به دور از اضطراب و با حفظ استقلال و اعتماد به نفس، به فعالیت‌های مورد نظر خود بپردازد. آموزش الکترونیکی یک سیستم آموزشی واحد را برای تعدادی از فراگیران فراهم می‌سازد که منجر به ایجاد فرصت‌های آموزشی مختلف می‌شود (اسکویی ،۱۳۸۲).
به طورکلی می‌توان مزایای آموزش الکترونیکی را در چند محور به شرح زیر برشمرد:

الف) شیوه‌ ارائه‌ دروس به دانشجو
- عدم وابستگی کلاس درس به زمان خاص؛
-‌‌ جامعیت، فراگیری، پویایی، روزآمدی و رفع نیاز آموزشی در زمان دلخواه[۲۶]؛
- افزایش کیفیت ارائه‌ دروس (به دلیل ارائه‌ دروس به صورت چندرسانه‌ای)[۲۷] ؛
- افزایش میزان اثربخشی و بازدهی آموزشی (به دلیل حذف محدودیت‌های زمانی و مکانی)؛

ب) تعامل بین استاد و دانشجو
- عدم نیاز به حضور فیزیکی استاد و دانشجو در کلاس درس؛
- کاهش زمان و هزینه‌ رفت و آمد برای دانشجویان؛
- پشتیبانی تعداد زیادی دانشجو در یک کلاس؛
- امکان ثبت فعالیت‌ها و پیشرفت دانشجویان توسط استاد؛
- امکان تهیه‌ مدل‌های مختلف آموزش توسط استادان؛
- ارتباطات آسان و فراگیر آموزشی؛
ج‌) دسترسی به منابع اطلاعاتی
- دسترسی پیوسته به کتابخانه‌ مجازی[۲۸]؛
- جستجوی هوشمندانه؛
- انعطاف‌پذیری، دردسترس بودن، و سهولت دسترسی به منابع آموزشی؛
- افزایش حق انتخاب دانشجو در تعیین دوره‌های آموزشی؛
- تغییر محتوای تدریس (از «محدود و انتخابی» به «نامحدود و متنوع»)؛
د‌) تغییر نگرش و دانش کاربران
- تغییر سطح سواد دانش‌آموختگان (از سواد کلاسیک به خلاقیت و تولید دانش)؛
- تغییر نگرش به آموزش و یادگیری (از فردی به اجتماعی)؛
- تغییر نگرش به فراگیران (از «ایجاد رقابت» به «همکاری و مشارکت»)؛
- تغییر وظیفه‌ فراگیران (از «ذخیره‌سازی اطلاعات و افزایش محفوظات» به «مدیریت اطلاعات و تولید دانش»)؛
- افزایش سرعت درآموزش و یادگیری؛
- افزایش سطح علمی جامعه؛
- قابلیت تنظیم آهنگ یادگیری فراگیران؛
- محوریت کاربران؛
هـ) مدیریت
- مدیریت آسان و کارآمد؛
- نظارت و کنترل دقیق بر نظام آموزشی و اطلاعات؛
- جمع‌آوری سریع بازخوردها و تجزیه و تحلیل آن‌ها؛
- کاهش هزینه و زمان؛
- فراهم‌نمودن فرصت‌های آموزشی یکسان برای عموم؛
- افزایش سرعت در توسعه و پیشرفت.
● زیرساخت‌های ضروری برای آموزش الکترونیکی
آموزش الکترونیکی مستلزم زیرساخت‌های فراوانی است که عبارت‌اند از :
▪ توسعه‌ مهارت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در تمام سطوح جامعه برای عموم مردم؛
▪ ترغیب و ترویج پژوهش‌های آموزشی در زمینه‌ فناوری اطلاعات؛
▪ گسترش کمی و کیفی در تولید نرم‌افزارهای آموزشی؛
▪ تجهیز مدارس و دانشگاه‌ها به رایانه و دسترسی به شبکه‌ جهانی؛
▪ توسعه‌ مراکز آموزش مهارت‌های اطلاعات و ارتباطات؛
▪ تقویت زیرساخت‌های شبکه اینترنت در کشور؛
▪ گسترش سطح دسترسی عموم به رایانه و شبکه‌ جهانی؛
▪ توسعه‌ فرهنگ استفاده از فناوری اطلاعات در امور روزمره.
● روش‌ها و انواع آموزش الکترونیکی
انواع آموزش الکترونیکی عبارت‌اند از:
- آموزش مبتنی بر رایانه: در این شیوه‌ آموزش، منابع آموزشی از قبیل دیسک نوری یا فلاپی به فراگیر داده می‌شود و فراگیر به صورت انفرادی در زمان و مکان معین، می‌تواند به آموزش در زمینه‌های مورد علاقه‌ خود بپردازد.
- آموزش مبتنی بر وب[۲۹]: دراین روش منابع آموزشی از طریق اینترنت و در محیط وب، در اختیار فراگیر قرار می‌گیرد. در این روش از سرویس‌های پست الکترونیکی، تابلوهای اعلانات، و چت[۳۰] برای برقراری ارتباط فراگیر با منابع آموزشی استفاده می‌شود.
- ویدیو کنفرانس[۳۱]: این روش قابلیت‌هایی مثل استفاده از وسایل کمک آموزشی نظیر رایانه، دوربین، پروژکتور، میکروفون، و برقراری ارتباط زنده بین فراگیر و متخصصین و معلمان را فراهم می‌سازد.
- سیستم ما*هو*اره‌ای: این سیستم از یک هاب (فرستنده) و یک ایستگاه زمینی (گیرنده) تشکیل شده است. در این روش برای آموزش از راه دور، از یک پروژکتور، یک صفحه‌ نمایش و رایانه‌ای که از طریق ما*هو*اره به یک شبکه متصل شده، استفاده می‌شود.
در آموزش مبتنی بر وب یا آموزش مجازی، فراگیران می‌توانند از طریق اینترنت در مرکز ثبت‌نام کنند، از دروس ارائه‌شده انتخاب واحد نمایند، جزوه‌ درسی موردنظر را مطالعه کنند، از جلسات درس استاد استفاده نمایند و در پایان دوره نیز امتحان دهند. در این سیستم آموزشی فراگیران می‌توانند هر روز و هر لحظه که مایل باشند با استاد و همکلاسی‌های خود ارتباط برقرار کنند و با تشکیل گروه‌های مباحثه، به تبادل نظر درباره‌ مفاد درسی و تمرینات خود با استفاده از اینترنت بپردازند. محتویات دروس ممکن است از طریق اینترنت، یا با استفاده از ویدیو و تصاویر دوطرفه (تعاملی) انتقال یابند. ممکن است تلویزیون‌های کابلی یا ما*هو*اره‌ای، رسانه‌های انتقال‌دهنده‌ این مواد درسی باشند؛ یا منابع درسی بر روی لوح فشرده یا نوار ویدیویی یا دی‌وی‌دی یا ترکیبی از این روش‌ها، در اختیار فراگیر قرارگیرند.
در این سیستم آموزشی قسمت اعظم آموزش، مبتنی بر دروسی است که هر زمان که فراگیر اراده کند می‌تواند به سایت مرکز متصل شود و آن دروس را دریافت کند. فراگیر می‌تواند چندین بار، مطالب ارائه‌شده را مشاهده کند. در این سیستم ممکن است افراد ثبت‌نام‌شده برای یک درس، هزاران نفر باشند. آموزش در این سیستم کاملاً فعال است. آموزش الکترونیکی ثابت کرده که ۲۰ تا ۲۵ درصد میزان یادگیری را نسبت به روش‌های سنتی آموزش، افزایش می‌دهد (حسن زاده ،۱۳۸۲).
● آموزش الکترونیکی و کتابخانه‌ها
انفجار اطلاعات و قوانین حاکم بر فناوری اطلاعات، حرفه‌ کتابداران را به طور گسترده‌ای تحت تأثیر قرار داده است. کتابداران باید از این فکر که کتابخانه‌ها فقط با منابع مرجع، فهرست‌نویسی، فراهم‌آوری، حفاظت و امانت منابع، و مدیریت فیزیکی مجموعه‌های چاپی سروکار دارند، دوری کنند. صِرف انتقال فعالیت‌های کتابخانه از ساده به الکترونیکی، نیازهای مراجعان به کتابخانه را برطرف نمی‌کند و آینده‌ آن‌ها را نیز تضمین نخواهد کرد (ارلندسدتی، ۱۳۸۲). کتابداران، تهیه‌کنندگان اطلاعات در محیطی هستند که دائماً در حال تغییر است و فناوری اطلاعات خواه ناخواه، شغل‌ آن‌ها را تغییر می‌دهد. امروزه مأموریت کتابداران ارائه‌ خدمات پیشرفته، همگام با افزایش حجم اطلاعات است. آنان باید متناسب با موقعیت و شرایط جدید، مهارت‌های جدیدی را کسب نمایند؛ آن‌ها هستند که ماشین‌ها را مدیریت می‌کنند و با سازماندهی اطلاعات، عملکرد آن را موفقیت‌آمیز می‌سازند. از بعد مدیریتی نیز کتابخانه‌ها باید ساختارهای نوینی را به کار گیرند؛ مثلاً به جای سازمان‌دادن به کار کتابداران، مراجعان را مرکز توجه قرار دهند و قبل از هر تغییری در سیستم، آموزش کارکنان و ایجاد فرصت برای رشد و ترقی آن‌ها را سرلوحه‌ کار قرار دهند. نباید انتظار داشت که کتابداران، مهارت‌های جدید را بدون هیچ آموزشی به دست آورند و بدون هیچ اظهارنظری، خود را با تغییرات وفق دهند.کتابخانه‌ها می‌توانند منشأ تحول شوند، به شرط این که کلید این تحول، یعنی «مشارکت کارکنان کارآزموده» را در اختیار داشته باشند.
سیستم‌های مدیریت آموزش الکترونیکی، فرصت‌های جدیدی برای کتابخانه‌ها فراهم نموده تا به طراحی، اشاعه و ارائه‌ خدمات جدید و متناسب با سیستم آموزشی جدید، اقدام نمایند. لازم است که این خدمات، تخصصی‌تر و توانمندانه‌تر ارائه شوند و بویژه در عرصه‌هایی که منابع، غیرقابل جایگزین هستند و هیچ ماشینی نمی‌تواند به جای آن قرارگیرد، نقش هدایتگر داشته باشند. سیستم مدیریت آموزشی[۳۲]، دارای نرم‌افزارهای کاربردی است که عناصر الکترونیکی دوره را مدیریت می‌کنند. این سیستم به سرعت به سوی استفاده‌ گسترده از فناوری اطلاعات در امر آموزش- به جای استفاده‌ پراکنده از آن- تمایل پیدا کرده و هم‌اکنون خدمات گسترده‌ای را از طریق دوره‌های درونخطی ارائه می‌نماید (مختاری اسکی،۱۳۸۱).
فناوری اطلاعات، راه را برای کتابخانه‌های دیجیتال هموارکرده است. این کتابخانه‌ها که گاهی کتابخانه‌های درونخطی، بدون دیوار، مجازی، الکترونیکی و رومیزی خوانده می‌شوند، با استفاده از روش‌های فناوری اطلاعات، دسترسی مداوم به اطلاعات دیجیتالی (متن کامل) را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال از ضروریات نظام آموزشی مجازی محسوب می‌شوند. این نوع کتابخانه‌ها متکی بر داده‌های رقومی هستند و به‌تدریج جایگزین رکوردهای چاپی می‌شوند و از طریق شبکه، امکان دسترسی۲۴ ساعته برای همگان را فراهم می‌آورند. کتابخانه‌های دیجیتال- برخلاف کتاب‌های چاپی- چندرسانه‌ای و قابل بازیابی‌اند و با جستجو در شبکه می‌توان داده‌ها را در اقیانوس اطلاعات گرد آورد و از طریق برنامه‌های فرارسانه‌ای و فرامتنی و نظام‌های خبره، مورد استفاده قرار داد (گوپال،۱۳۸۲).
مجموعه‌های رقومی ، منابع متنوعی از قبیل مجلات الکترونیکی ، کتب ، متن کامل و پایگاه های اطلاعاتی مختلف را شامل می‌شوند. با نگاهی حتی گذرا می‌توان به خوبی درک کرد که همگام با تحولات نظام آموزشی و حرکت به سوی آموزش‌های الکترونیکی، کتابخانه‌ها نیز باید مسیر خود را به سمت دیجیتالی شدن تغییر دهند تا بتوانند با تغییر نقش خود، جایگاه خود را حفظ کنند و متناسب با نیاز جامعه، نسبت به ارائه‌ خدمات جدید، توانا باشند.
پیوند کتابخانه‌ها، فناوری اطلاعات و آموزش با یکدیگر، اتحادی را به وجود آورده که حاکی از محرک‌های مالی است. فشارهای مالی بر آموزش عالی، سیستم‌ها را به سمت پیاده‌سازی طرح‌هایی سوق داده است که منجر به کاهش هزینه‌ها شود. فناوری اطلاعات، زمینه‌های تحقق این طرح‌ها را به خوبی فراهم کرده است. قراردادن اطلاعات دانشجویان روی صفحات گسترده[۳۳]، رفع نیازهای اطلاعاتی دانشجویان در کتابخانه‌های مجازی- و به طور کلی سیستم‌های آموزشی الکترونیکی، منجر به تحولات اساسی در وظایف کتابداران شده است. کتابخانه‌ها وظیفه‌ آموزش نحوه‌ استفاده از محیط‌های آموزشی جدید و خدمات آن به دانشجویان را به طور مستقیم عهده‌دار خواهند بود. در این میان سؤالاتی مطرح است که نیاز به تحقیقات بعدی را آشکار می‌سازد:
- چطور کتابخانه‌ها می‌توانند از نظر ارائه‌ خدمات، بین سیستم آموزش سنتی و سیستم آموزش جدید پل بزنند؟
- بهتر است چه خدماتی به صورت سنتی و چه خدماتی به صورت جدید ارائه شوند؟ در سیستم ترکیبی به چه بسترهایی نیاز است؟
- با توجه به نیازهای جدیدی که در محیط آموزش الکترونیکی یا مجازی به وجود آمده است،کتابخانه‌ها باید چه خدمات جدیدی را دوباره تعریف کنند؟
- کتابخانه‌ها در مدل آموزشی جدید، چه نقشی می‌توانند بازی کنند؟
- بهترین راهبرد برای کتابخانه‌ها به منظور همگام شدن با سیستم آموزشی جدید چیست ؟
● نتیجه‌گیری
در آستانه‌ ورود به عصر اطلاعات، پارادیم جدیدی به نام فناوری اطلاعات مطرح شده است که تأثیر اجتناب‌ناپذیری بر تمامی حوزه‌های دانش بشری داشته و نهادهای مختلف اجتماعی را دستخوش تغییرات بزرگی نموده است. نهادهای آموزشی در مواجهه با این پارادیم، بر اساس رویکردهای جدید، نظام آموزشی خود را در سطوح مختلف، تنظیم می‌نمایند.
آموزش الکترونیکی نیز پارادیمی جدید و محصول فناوری اطلاعات می‌باشد و چند سالی است توسط برخی سازمان‌ها و دانشگاه‌ها در قالب طرح‌های آموزشی متعدد مطرح و حتی اجرا شده است. به طورکلی فناوری اطلاعات، فرصت‌های جدیدی را برای جوامع مختلف ایجاد کرده است؛ جوامعی که سریع‌تر این فرصت‌ها را شناسایی کنند، می‌توانند با جهشی ساختاری، عقب‌ماندگی‌های خود را جبران نمایند. فراهم‌نمودن زیرساخت‌های ضروری، ارائه‌ طرح‌هایی نظیر « نهضت سواد‌آموزی الکترونیکی» کلید گذر ما به جامعه‌ اطلاعاتی خواهد بود. آموزش الکترونیکی می‌تواند بسیاری از معضلات جوامع- از جمله نیازهای روزافزون مردم به آموزش، عدم دسترسی یکسان به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی، کمبود آموزگاران مجرب، و هزینه‌های زیادی که صرف آموزش می‌شود- را برطرف نماید. مزایای زیادی برای این نوع سیستم آموزشی برشمرده‌اند که معایب آن را پوشش می‌دهد.
با ورود به سیستم آموزش الکترونیکی، کتابخانه‌ها نیز همچون زیرسیستم‌های دیگر دچار تغییرات زیادی خواهند شد. این که کتابخانه‌ها در سیستم جدید چه نقشی پیدا خواهند کرد بستگی زیادی به رویکرد کتابداران به فناوری‌های جدید دارد. آنچه مسلم است این که کتابداران باید همگام با تحولات، پیش روند و گرنه نقش آن‌ها در صحنه‌ آموزش بسیار کمرنگ خواهد شد. کتابداران باید نیاز سیستم‌های جدید را شناسایی کنند و متناسب با آن، خدمات جدیدی را ارائه نمایند و نقش هدایتگری خود را در عرصه‌های تولید، سازماندهی و اشاعه‌ اطلاعات در مدل‌های جدید حفظ کنند.

به طورکلی دورنمای آینده‌ آموزش الکترونیکی را می‌توان چنین تصویرکرد: انتشار رایگان دانش بین کشورها ممکن است منجر به کاهش اختلافات بین کشورها شود. کشورهای توسعه‌نیافته در زمینه‌های علمی رشد سریع‌تری پیدا می‌کنند و دسترسی همگانی و رایگان به منابع آموزشی باعث شتاب بخشیدن به توسعه‌ اقتصادی جهان خواهد شد.

منبع اين مطلب: vld.um.ac.ir/parameters/vld/.../elearning.doc

 

كار با داده ها از طريق نرم افزار اكسل

يكي از مهمترين دغدغه هاي شركت ها و پژوهشگران در حوزه هاي مختلف كار با داده ها مرتب سازي آنها جابجا كردن داده  ست بندي داده ها مرتب سازي براي اهداف خاص قرار دادن در سطر و ستون ها مشخص رنگبندي كردن سطر وستون ها شكل بندي متفاوت داده ها، انجام كارهاي انتقال داده ها ساخت لينك هاي مختلف دسته بندي كردن داده ها و به طور كلي هر نوع كاري با داده ها از طريق نرم افزار هاي مختلف است بسياري از اين كار ها از طريق نرم افزار هاي معتبر و معروفي همچون اكسل امكان پذير است. دوستاني وجود دارند كه كار با داده ها را به صورت حرفه اي انجام مي دهند. براي دريافت كمك از اين دوستان مي توانيد به شماره ي 09122263167
تماس بگيريد.

برابرسازی واژگان برای کاربرد در ترجمه

یکی از مهمترین منابعی که منجر به از بین رفتن زبان و فراموشی ذخایر کلامی یک فرهنگ می شود علم وارداتی است که به خاطر برچسب علم داشتن مانع انتقادات می شود و از طرفی به اشتباه از سوی عوام و گاهی خواص به عنوان یک برتری اجتماعی تلقی می شود. ترجمه ی آثار و منابع علمی یکی از شاهراه های ورود واژگان بیگانه است. به همین دلیل بعضی فهرستی از واژگان مرسوم و واژگان برابر شده ی زبان فارسی آن در زیر بیان می شود تا دانشجویان سنجش و اندازه گیری نقشی اندک در نگهداشت زبان پارسی داشته باشند.ابتدا : نخست ابتدایی ترین : ساده ترین  ابتلاء : دچاری ابتکار : نوآوری ابدیت : همیشگی ابن سینا : پور سینا اتباع : شهروندان اتحاد : همبستگی اتفاق افتاد : رخ داد اتفاق افتادن : رخ دادن اتفاقات : رویدادها اتوماتیک : خودکار اتومبیل : خودرو اتومبیل : خودرو اجتناب : دوری اجتناب ناپذیر : پیشگیری ناپذیر اجرت : دستمزد اجناس : کالاها اجیر : مزدور احترام : ارج احتمالاً : شاید - چه بسا احتیاج : نیاز احتیاط : پروا احدی : هیچکسی احسان : نکویی احسنت، براوو یا باریکلا : آفرین احضار کردن : فراخواندن احیاناً : شاید اخاذی : زورگیری اخبار : تازه ها اختراع : نوآوری اختلاط : درهمی اختناق : خفقان - خفگی - فشار - تنگنا اخذ : دریافت اخطار : هشدار اخلاف : جانشینان اخوت : برادری اخوی : برادر اخيرالتأسيس : نوبنیاد - نوساز اخیرا : به تازگی ادوار : دوره ها اذان : بانگ نماز اذیت : آزار ارائه طریق کردن : پیشنهاد کردن ارائه کرد : رو کرد اراضی : زمین ها ارامنه : ارمنیان اربعین : چله ارتجاع : واپسگرایی ارتعاش : لزرش ارتفاع : بلندی ارزاق : خواروبار ارسال کردن : فرستادن ارشد : بزرگتر ارفاق : آسانگیری ارکان : پایه ها ارکستر : همنوازی اریکه : تخت اریکه فرمانروایی : تخت فرمانروایی ارگانیسم : اندامگان از اوایل : از آغاز از این جهت : از این رو از این طریق : از این روش از این قبیل : از این دست از این نظر : از این رو از آن جمله : از آن میان از آن روز به بعد : پس از آن روز از بین بردن : از میان بردن از جانب : از سوی از جمله : از دسته - از آنگونه از حیث : از دید از طرف دیگر : از سوی دیگر از طریق : از راه از قدیم : از دیر باز ازدواج : زناشویی اساس : بنیاد اساسنامه : بنیادنامه اساسی : بنیادی - بنیادین اسبق : پیشین اسپری : افشانه استبداد : تکسالاری - خوکامگی استحصال : برداشت استحضار : آگاهی استحقاق : شایستگی - سزاواری استحمام : خودشویی استحکامات : سنگربندی ها استدعا می کنم : خواهش می کنم ، درخواست می کنم استراتژی : راهبرد استراتژیک : راهبردی استراحت کردن : آسودن - درازکشیدن استراق سمع : شنود استرداد : واپسداد استشمام : بو کردن- بوییدن استشهاد : گواهی استعفا : کناره گیری استعمال : کاربرد استفاده از : به کارگیری استفاده : کاربرد استقامت : پایداری استقبال : پیشباز استقرار : برپایی استقلال : خودسالاری استمرار : ادامه - پیوستگی استناد : گواهمندی استنباط : برداشت استهزاء : ریشخند استهلاک : فرسایش استیجاری : کرایه ای استیضاح : بازخواست استیضاح : بازخواست استیلاء : چیرگی اسرار : رازها اسراف : ریخت و پاش اسطوره : افسانه اسقاطی : ناکارآمد اسلاف : پیشینیان - گذشتگان اسلحه : جنگ افزار اسم : نام اسهال : شکم‌روش اسکله : بارانداز اسیر : برده - دستگیر اشاعه : گسترش اشتباها ً : ندانسته اشتغال : کارگماری اشرار : آشوبگران اشراف : بزرگان-بزرگواران اشعار : سروده ها اشکال : خرده اصحاب : یاران اصرار : پافشاری اصطلاحات : واژگان اصطکاک : سایش اصفهان : اسپهان - اسپاهان اصل : ریشه-بن-بیخ اصولی : بنیادی - بنیادین اصیل : ریشه دار اضافه کردن : افزودن اضطراب : پریشانی اضمحلال : نابودی اطاعت : پیروی - فرمانبرداری اطاعت می شود : به روی چشم اطاق : اتاق اطراف : گوشه ‎ها-کناره ‎ ها اطرافیان : خویشان - نزدیکان اطریش : اتریش اطلاع : آگاهی اطلاع ثانوی : آگهی پس از این اظهار داشت : بازگو کرد اظهار نظر : بازگویی دیدگاه اعتبارنامه : استوارنامه اعتدال : میانه روی اعتصاب غذا: گرسنه‌نشینی (رایج در فارسی دری) اعتقادات : باورها اعتماد به نفس : خودباوری اعتماد متقابل : همباوری اعجاب انگیز : شگفت انگیز اعدام کردن : سر به نیست کردن اعراب (عرب ها) : تازیان اعزام : گسیل اعلام کردن : آگاه کردن اعلان : آگهی اعیاد : جشن ها اغتشاش : آشفتگی اغلب : بیشتر افتتاح : گشایش افتخار : سربلندی افتضاح : رسوایی افراد : کسان افرادیکه : کسانیکه افراط : زیاده روی افسوس : دریغا افقی : ستانی اقامت : ماندن اقبال : بخت اقتباس از ... : برگرفته از ... اقدام نمودن : دست زدن اقصی نقاط دنیا : سرتاسر جهان اقلام : نمونه ها اقلیت : کمتری الان : اکنون البسه : پوشاک الحاق : پیوست الی یا لغایت : تا اما : ولی امام : پیشوا امام جماعت : پیشنماز امتحان : آزمون امتحان کردن : آزمودن - آزمایش کردن امتداد : راستا امتناع : خودداری - پرهیز امتناع کردن : خودداری کردن امثال : همانند امداد : یاری رسانی امدادگر : یاری رسان امر : فرمایش امرار معاش : گذران زندگی امرتان چیست؟ : فرمایشتان چیست؟ امریه : فرمان نامه امکان پذیر : شدنی انبیاء : پیامبران-پیغمبران انتخاب : گزینش انتخابات : گزیدمان انتصاب : گماشتن-گمایش انتظار : چشمداشت انتظار داشتن : چشم داشتن انتظار می رود : پیش بینی می شود انتقاد کردن : خرده گیری - خرده گرفتن انتقام : تلافی - کینخواهی انجماد : یخ زدن انحاء : روش ها انحراف : لغزش انحرافات : کژی ها انزوا : گوشه گیری انسجام : هماهنگی انشاء الله : به امید خدا، بنامیزَد (رایج در قدیم) انصراف دادن : کناره گیری کرد انعطاف : نرمش انعقاد خون : لختگی خون انعکاس : بازتاب انفجار : پکیدن - پکش انفرادی : تنهایی انفصال : جدایی انهار : رودها انهدام : نابودی انواع : گونه ها اهالی بوشهر : مردمان بوشهر اهتمام : کوشش اهدا کردن : پیشکش کردن اواسط : میانه ها اوباش : ناکس اول : نخست اولا : نخست، یکم اینکه اولاد : فرزندان اولویت : نخستینگی اولین : نخستین اکاذیب : دروغ ها اکتفاء : بسنده اکتفاء کردن : بسنده کردن اکثر قریب اتفاق : بیشتر اکثرا : بیشتر اکثریت : بیشتری ایاب و ذهاب : رفت و آمد ایالت : استان - فرمانروایی ایام : روزها ایجاد اشتغال : کارآفرینی ایجاد : برپایی ایجاد شده : برپاشده ایجاد کردن : پدید آوردن ایده آل : آرمانی ایده آلیست (فرانسوی) : آرمان گرا ایده آلیسم : آرمان گرایی ایرانی الاصل : ایرانی تبار ایرانیت : ایرانی گری ایمان : باور - باورداشت این طور : اینگونه ایندکس : نمایه آباژور : نورتاب، فروتاب آخر الامر : سرانجام آخر : پایان آخرت : رستاخیز آخرین : واپسین آرشیو : بایگانی آزمایشات : آزمایش ها آس : تکخال آسانسور : بالابر آل بویه : خاندان بویه، بوئیان آلت قتاله : کُشت‌افزار آن را باطل کردم : آن را تباه کردم آنطور : آنگونه آنوقت : آنگاه با اصل و نسب : با ریشه با تشکر : با سپاس با تقوی : پرهیزگار با تمام : با همه با عقاید مختلف : با باورهای گوناگون با قابلیت : با توانایی با لیاقتی : شایستگی باجناق : همریش بارز : آشکار - پدیدار باطل : نادرست - تباه باطنی : درونی باعث : مایه باعث عبرت دیگران : مایه پند دیگران باقیمانده : مانده بالاجبار : به ناچار بالاخره : سرانجام بالاخص : به ویژه بالعکس : وارون بالقوه : نهفته - خفته بالکن : ایوان باکره (بانوان) : دوشیزه بحبحه : هنگامه بحث و تبادل نظر : گفتمان بحر خزر : دریای مازندران بحران : چالش بخیل : چشم تنگ بد جنس : بد نهاد بدعت : نوآوری بدن : تن بدو : آغاز بدون شک : بی گمان بدون فوت وقت : بی درنگ بدیل : همتا بدین طریق : بدین روش بذر پاشیدن : تخم پاشیدن بذله گو : شوخ بر اساس : بر پایه بر عهده : بر دوش بر مبنای : بر پایه براق : درخشان برای مثال : برای نمونه برخی مواقع : گاهی برعکس : وارونه برقرار : پایدار - استوار - برپا برودت : سرما برودتی : سرمایشی برکه : آبگیر بزاق : آب دهن بسط دادن : باز کردن : اندکی سخن را باز کنید بسط : گسترش بسمه تعالی : به نام خدا بسهولت : به آسانی بشارت دادن : مژده دادن بشاش : خندان بشر : آدمی بصیرت : بینش بعد : پس بعدها : در آینده بعضا : گاهی بعضی اوقات : هر از چند گاهی بعضی : برخی بعضی مواقع : گاهی بعضی وقتها : گاهی بعید : دور بلاتکلیف : بی برنامه بلاتکلیفی : بی برنامگی بلاغت : شیوایی بلافاصله : بی درنگ بنیان : بنیاد بنیانگذار : بنیادگذار به اتفاق : همراه به احتمال زیاد : به گمان بسیار به این ترتیب : بدین سان به تدریج : کم کم به تفصیل : به گستردگی به حق : به سزا به خصوص : به ویژه به زعم : به باور به سرعت : با شتاب به طور قطع : بی گمان به ظن من : به گمان من به عبارتی : به گفته ای به علاوه : افزون بر آن به غیر از اینکه : جدا از اینکه به قول : به گفته به لحاظ : از دید به مثابه : به مانند به منظور : برای به موازات : همراستا به نحو : به گونه به نحوی : به گونه ای به هر حال : به هر روی به هر صورت : به هر روی به همین خاطر : از این رو به همین دلیل : از این روی به هیچ عنوان : به هیچ روی به واقع : به راستی به وجود آوردن : پدید آوردن به وجود آورنده : پدیدآورنده به وسیله : بدست به وضوح : به روشنی به وفور : فراوان به وقوع پیوست : رخ داد به کرات : بارها بهت : گیجی بوران : برفباد بولتن : گزارشنامه بوکس : مشتزنی بکر : دست نخورده بی احتیاط : بی پروا بی احساس : سنگدل بی اصل : بی ریشه بی اصل و نسب : بی ریشه بی اعتبار : بی ارزش بی اعتقاد : ناباور بی اعتقادی : ناباوری بی اعتنا : رویگردان بی اعتنایی : رویگردانی بی انتها : بی پایان بی انضباطی : نا به سامانی بی بدیل : بی همتا بی بضاعت : تهیدست بی تامل : بی درنگ بی تدبیر : نابخرد بی تدبیری : نابخردی بی ترتیب : درهم بی تردید : بی گمان بی تردید : بی گمان بی توجه : بی پروا بی جرات : بزدل بی جواب : بی پاسخ بی حد و حصر : بی اندازه بی حساب : بیشمار بی حواس : پریشان بی حوصلگی : بی تابی بی حوصله : بی تاب بی خبر : سرزده - ناآگاه بی خبر : ناآگاه بی خبری : ناآگاهی بی رحم : سنگدل بی رقیب : بی مانند بی روح : بی جان بی سلیقگی : بدپسندی بی سلیقه : بدپسند بی شباهت : ناهمانند بی شعور : نادان بی شک : بی گمان بی صبر : ناشکیبا بی صبری : ناشکیبایی بی عدالتی : بی دادگری بی فایده : بیهوده بی قرار : بی تاب بی قراری : بی تابی بی لیاقتی : ناشایستگی بی نظمی : نا به سامانی بی نظیر : بی همتا - بی مانند بی کفایتی : ناشایستگی بیان کردن : بازگو کردن بیش از حد : بیش از اندازه بیعانه : پیش پرداخت بین المللی : جهانی - فرامرزی بین النهرین : میانرودان بین : میان بینهایت : بیکران بیوگرافی : زندگینامه - سرگذشت پاراگراف (لاتین) : بند پارتیشن : دیوارک پارکینگ : خودروگاه پاساژ (فرانسوی) : تیمچه پاسپورت : گذرنامه پانسمان : زخم‌بندی پاورقی : پانویس پر تعداد : پرشمار پرتحمل : پرتاب پرتعداد : پرشمار پرثمر : پربار پرنس : شاهزاده پرنسس : شاهدخت پروژکتور : نورافکن پروسه : فرآیند پستچی : نامه رسان پلیس : شهربانی پمپ : مکنده پیش شرط : پیش نیاز تا به حال : تاکنون تا حالا : تاکنون تا حدودی : تا اندازه ای تا حدی : تا اندازه ای تابعیت ایران : شهروندی ایران تاثرآور : دلخراش تاثیر : کارایی تاثیر گذار : کارساز تاجر : بازرگان تاخیر : دیرکرد تارک دنیا : جهان‌رها تاسف بار : اندوه بار تاسف : افسوس تاسیس : راه اندازی تاسیس کردن : پایه گزاری کردن تالم : اندوه تامل : درنگ تاکید : پافشاری تاکید کرد : پافشاری کرد تألیف شده : نوشته شده تبادل نظر : گفتگو - گفتمان تبحر : چیرگی تبریزی الاصل : تبریزی تبار تبریک : شادباش- شاباش تبسم : لبخند تبعات : پیامدها تبعه ایران : شهروند ایران تبعیت : پیروی تبعیت کردن : پیروی کردن تجار : بازرگانان تجارت : بازرگانی تجاری : بازرگانی تجانس : همگنی تجاوز : دست درازی تجدید نظر : بازنگری تجربه کردن : آزمودن تجزیه طلب : جدایی خواه تجزیه و تحلیل : موشکافی تجمع : گردهمایی تجمع کنندگان : گردآمدگان تجهیزات : ساز و برگ تحت اللفظی : واژه به واژه تحت فشار : زیر فشار تحت لوای : زیر درفش تحتانی : زیرین تحرک : جنبش تحریک کننده : برانگیزاننده تحسین برانگیز : آفرین انگیز تحصن : بست تحصن کردن : بست نشستن تحصنگاه : بستگاه تحقیر : خوارداشت تحقیق : پژوهش تحقیقاتی : پژوهشی تحمل : بردباری تحمل نمی کند : برنمی تابد تحمل کرد : تاب آورد تحول : دگرگونی تحولات : دگرگونی ها تخریب : ویرانی تخصص داشتن : سررشته داشتن - کاردان بودن تخطی : لغزش تخلیه : تهی سازی تخمین : برآورد تخیل : پنداشت - پندار تداوم : ادامه تدبیر : راهکار تدریجا : کم کم تدوین : گردآوری تذکر : یادآوری - گوشزد تراس : ایوان ترافیک : شدامد تربیت : پرورش تربیت کردن : پرورش دادن ترجمه : برگردان تردد : آمدوشد تردید : دودلی - گمان ترشح : تراوش ترغیب کند : وا دارد ترقی : پیشرفت ترمینال : پایانه ترویج : گسترش تسامح : رواداری تساوی : برابری تسبیح : دستگرد تست : آزمایش تسطیح : هموارسازی تسلسل : زنجیرواری تسلط : چیرگی تسلیحاتی : جنگ افزاری تسکین : آرامش تشریح : کالبدشناسی تشریفات : آیین ها تشویق : دلگرمی تشکر : سپاسگزاری تصادف : برخورد تصادم : برخورد تصحیح کردن : درست کردن تصدیق (رانندگی) : گواهینامه (رانندگی) تصفیه : پالایش تصور : انگاشت - انگار تصور کردن : گمان کردن - پنداشتن تظاهرات : راهپیمایی تظاهر : خودنمایی تعادل : ترازمندی تعجب : شگفتی تعجب ‎آور : شگفتی آور تعجیل : شتاب کردن تعداد : شمار تعداد محدودی : شمار اندکی تعدادی : شماری - چندی تعرض : درازدستی تعقیب : پیگیری - دنبال تعلق خاطر : وابستگی تعلیم : آموزش تعهدنامه : پیمان نامه تعویض : جایگزینی -جا: ی تغییر کرد : دگرگون شد تغییرات : دگرگونی ها تفتیش : بازجویی تفحص : پیکاوی تفحص : پیکاوی تفرجگاه : گردشگاه تفریق : کاهش تفنگچی : تفنگدار تفویض : سپردن تفکیک : جداسازی تقاضا : درخواست تقاطع : برشگاه تقبل کردن : پذیرا شدن تقدم : پیشینگی تقدیر یا قسمت : سرنوشت تقدیم کردن : پیش کش کردن تقرب : نزدیکی تقریبا 50 عدد : � نزدیک 50 تا - کم و بیش 50 تا تقریبا : کم وبیش-نزدیک به تقسیم : بخش تقلب : دغلی تقلید : دنباله روی تقلیل : کاهش تقلیل دادن : کاستن تقوی : پرهیزگاری - پرهیز تقویم : سالنامه تلف کردن : هدر دادن تلفیقی : آمیزه ای تلویحاً : سربسته تمام امور : همه کارها تمام شده : پایان یافته تمامی : همگی تمامیت ارضی : یکپارچگی کشوری تمایل : گرایش تمایلات : گرایش ها تمثال : پیکر - تندیس تمدن : شهریگری تمرد : سرکشی تمساح : سوسمار تملق : چاپلوسی تمنا : خواهش تمنا می کنم : خواهش می کنم تمول : توانگری تنفر : کینه تهدید : ترسانیدن تهمت : انگ تواتر : بسامد تواضع : فروتنی توالت : دستشویی - آبخانه - دست به آب توأم : همراه توبیخ : نکوهش - سرزنش توجه : پروا توحید : یکتاپرستی توریست : گردشگر توریسم : گردشگری توزیع : پخش توسط : بدست توسعه : گسترش توصیه : پیشنهاد - رهنمود توضیح المسائل : روشنگرنامه توضیح : روشنگری توطئه : نیرنگ توقع : چشمداشت توقیف : بازداشت توقیف : بازداشت تولد : زایش تولید : فرآوری تونل : دالان - دالانه توکل به خدا : به امید خدا تکذیب کردن : دروغ شمردن تکریم : بزرگداشت تکنولوژی : فناوری تکنیک (اروپایی) : شگرد ثالثاً : سوم (اینکه) ثانیاً : دوم (اینکه) ثبت نام : نام نویسی ثبت نام کردم : نام نویسی کردم ثروت : دارایی ثقیل : سنگین ثلاثه : سه گانه جاده مواصلاتی : راه دسترسی جاذبه : کشش جاعل : برساز جاعلین : برسازها جالب : نغز - دلنشین - دلچسب جالب توجه : نگریستنی جامع : فراگیر جانبی : پهلویی جاهل : نادان جایزه : پاداش جبار : ستمکار - ستمگر جثه : تنه جدار : پوسته جدال : کشمکش جدیدا : به تازگی جدیدالانتشار : تازه چاپ جدیدالتاسیس : نوساز-تازه ساز جدیدترین : تازه ترین جذاب : گیرا جذابیت : گیرایی - گیرایش جذب دانشجو : پذیرش دانشجو جراید : روزنامه ها جرأت : یارا جرثقیل : گرانکش جرح : زخم جرم : بزه جریمه : تاوان جزء به جزء : مو به مو جزایی : کیفری جزیره : آبخوست (abxast) جزیی از آن : پاره ای از آن جسد : پیکر جسور : بی باک - دلیر جعل : برساخت جعلی : برساخته - ساختگی جعلی : دروغین جغرافیا : گیتاشناسی جلاد : دژخیم جلال و جبروت : فر و شکوه جلسات : نشست ها جلسه : نشست جلسه کارمندان : نشست کارمندان جلوس کردن : نشستن جمع آوری : گردآوری جمعاً : رویهمرفته جمعه : آدینه جمعی : گروهی جنس : کالا جنوب : نیمروز جهل : نادانی جهنم : دوزخ جواب : پاسخ جوا:  : پاسخگو جوار : همسایگی جواز : پروانه جک (در خودرو) : خرک چارت : نمودار چرا زحمت کشیدید؟ : چرا رنجه فرمودید؟ چراغ قوه : چراغ دستی چطور : چگونه چه طوری؟ : چگونه؟ حائز : دارای حادثه : پیشامد حاذق : زبردست حاصل از : برآمده از حاضر : آماده حال که : اکنون که : حالا : اکنون حامله : آبستن - باردار حامی : پشتیبان حامیان : پیروان حاوی : در بر گیرنده حبس : زندان حتماً : بی گمان : حد : مرز - کران حداقل : کمینه - دست کم حداکثر : بیشینه حدس : گمان حدس می زنم : گمان می کنم حدود : نزدیک حدی ندارد از ... : مرزی ندارد از ... حرارت : گرما حرارتی : گرمایشی حراست : نگهبانی حرام : ناروا حرف "سین" : بندواژه "سین" حرف (الفبا) : بندواژه حرف بی ربط : سخن نادرست حرف زدن : سخن گفتن حرفه ای : چیره دست حرفه : پیشه حرم سرا : پرده سرا حرکت : جنبش حرکت کن : بجنب حریف : هم آورد حزب : باهماد حزن انگیز : اندوهبار حزن : اندوه حساب شده : سنجیده حسابگر : دوراندیش حساس : دلنازک حسب الامر : به دستور حسنه : نیک - نیکو حسود : چشم تنگ حصار : دیوار - بارو حفاظت : نگهداری حفره : سوراخ حفظ کردن (نوشته) : از بر کردن حق التحقیق : پژوهانه حق التدریس : آموزانه حق الزحمه : دستمزد حق السکوت : خموشانه حقارت : خواری حقوق بگیر : مزدبگیر حقوق(پول دریافتی) : دستمزد - کارانه حقیر : کوچک حقیر شد : کوچک شد حقیقت : راستی - درستی حلق : گلو حلقوم : خرخره - خشک نای حلقوی : گرد حماسی : پهلوانی حماقت : سبک مغزی حمال : باربر- بارکش حمام : گرمابه حمایت : پشتیبانی حمل و نقل : ترابری حمله : تاختن - تازش حنجره : خشکنای حوالی : گرداگرد-نزدیکیها حوزه : دامنه - پهنه - گستره حوزه خلیج فارس : گرداگرد خلیج فارس حول و حوش : دور و بر حکایت : سرگذشت یا داستان حکم : دستور حکمیت : داوری حیات : زندگی حیثیت : آبرو حیرت انگیز : شگفت انگیز حیرت آور : شگفت انگیز حیرت زده : شگفت زده حیطه : گستره حیف که : افسوس که حیله گر : فریبکار حیله، مکر : نیرنگ - شیله (شیله پیله) حیوان : جانور - جاندار خاتمه، انتها یا منتهی : پایان - ته خادم : پیشکار خارج از کشور : بیرون از کشور خارج : بیرون خارجی : بیگانه خارق العاده : شگفت انگیز خازن : انباره خاص : ویژه خاص : ویژه خاصیت : ویژگی خاطر نشان : یادآوری خاطرخواه : دلباخته خاطره : یادبود خالص : ناب-سره( sare ) خالصانه : بی آلایش خالق : آفریننده خانم : بانو خباثت : پلیدی - ناپاکی خبر : تازه خبرنگار : گزارشگر خبره : کارشناس خبیث : پلید - ناپاک خجالت آور : شرم آور خجالت : شرمساری خجالت می کشم : شرم دارم خجول : شرمسار خدا رحمتش کند : خدا بیامرزدش خداحافظ : خدانگهدار یا بدرود خدای واحد : خدای یکتا خدشه : خراش خراب : ویران خرابه : ویرانه خرابی : ویرانی خراج : باژ (همان باج است) خرج : هزینه خروج : برونرفت خزانه : گنجینه خسارت : زیان خسوف : ماه گرفتگی خسیس : کنس ( kenes) خصوصا : به ویژه خصوصیت : ویژگی خصومت : دشمنی خضوع : فروتنی - افتادگی خط آهن : راه آهن خط مشی : راه و روش خطاط : خوشنویس خطاطی : خوشنویسی خطی : دست نویس خطیب : سخنران خلاص : رها خلاصه : چکیده خلاصی : رهایی خلافکار : تبهکار خلف وعده : پیمان شکنی خلقت : آفرینش خلقت : آفرینش خلوص : نابی - سرگی خلیج : کنداب خلیج فارس : کنداب پارس (Kand AB) خلیفه : جانشین خمس : پنج یک خنجر : دشنه خواص : ویژگان خودرو کروکی : خودرو روباز خودمختار : خودگردان خوشحال : دلشاد خوف برداشتن : ترسیدن خوف : ترس خوفناک : ترسناک خیاط : جامه دوز خیال : گمان خیال کردم : گمان کردم-پنداشتم خیرمقدم : خوش آمد دائرة المعارف : دانشنامه دائم الخمر : میخواره دائم : همیشه - همش دائمی : همیشگی داخل : تو یا درون داخل کشور : درون کشور داخلی : درونی دب اصغر : خرس کوچک دب اکبر : خرس بزرگ در ارتباط با : درباره در اسرع وقت : هرچه زودتر در انظار عمومی : پیش دیده همگان در این ارتباط : در این باره در این خصوص : در این باره در این مورد : در این راستا - در این باره در آخر : در پایان در باب : درباره در حال توسعه : رو به پیشرفت در حال حاضر : هم اکنون در حال رشد : رو به پیشرفت در حقیقت : به راستی در خصوص : درباره در رابطه با : درباره در رأس : در بالای در صورتی که : چنانچه در ضمن : همچنین - وانگهی در عوض : در برابر در عین حال : در همان سان در غیر اینصورت : وگرنه در قدیم : پیشتر ها در مجموع : رویهمرفته در محذور : در تنگنا در مقابل : در برابر در نتیجه : برآیند اینکه در نظر گرفتن : به دیده داشتن در نهایت : در پایان در هر حال : به هر روی در واقع : به راستی در کل : رویهمرفته درس اول : آموزه نخست درس : آموزه درمورد : درباره درک کردن : پی بردن دست آخر : در پایان دستجرد : دستگرد دسته جمعی : گروهی دستور جلسه : دستور نشست دستور قتل : دستور کشتن دستورالعمل : دستورکار دعا : نیایش دعا می کنم : نیایش می کنم دعوت کردن : فراخواندن دعوتنامه : فراخوانه دعوی کرد : کتک کاری کرد دفاع : پدافند دفتر خاطرات : دفتر یادبود دفن کردن : خاکسپاری دقیق : ریزبین دلایل : انگیزه ها دلیل : انگیزه دموکراتیک : مردسالارانه دموکراسی (اروپایی) : مردمسالاری دموکراسی : مردمسالاری دمکرات : مردمسالار دنیا : گیتی - جهان دور باطل : دور تباه دکوراسیون منزل : خانه آرایی دیاگرام : نمودار دیه : خونبها دیکتاتور : خودکامه ذاتی : خدادادی ذخیره : اندوخته ذره : خرده ذلت : خواری ذکر کردن : یادکردن ذکور : مردها ذیل : زیر - پایین رئوس مطالب : سرنوشتار ها رئیس خانواده : سرپرست خانواده رئیس یا مسئول : سرپرست راجع به : درباره راحت : آسان رادیوتراپی : پرتودرمانی راس ساعت : سر ساعت راسخ : استوار راضی : خوشنود راندمان : بهره وری راه حل : راهکار راوی : گوینده ردیف : رده رزق : روزی رسم الخط یا font (انگلیسی) : دبیره رسوب : ته نشست - ته نشین - لای رسوخ کردن : رخنه کردن رسول : فرستاده رشد کردن : بالیدن رضایت : خوشنودی رضایت : خوشنودی رطوبت : نم رطوبت دارد : نم دارد رعب : ترس رعب و وحشت : ترس و هراس رعد : آذرخش رعد و برق : آذرخش رعشه : لرزه رعیت : دهوند رفاقت : دوستی رفراندم : همه پرسی رفقا : دوستان رفیق : دوست رفیقان : دوستان رقابت : چشم وهمچشمی رقص : پایکوبی روایت : داستان - گفتار روز بخیر : روزخوش روز تولد : زادروز رویت : دیدن - دید ریاضیات : رایشگری زاهد : پارسا زاویه : گوشه زاید الوصف : چشمگیر زباله : آشغال زبان خارجی : زبان بیگانه زبان محاوره ایی : زبان گفتاری زحمت : دردسر زراعت یا زارع : کشاورزی یا کشاورز زلزله : زمین لرزه زنجان : زنگان زوال : فروپاشی زوج : جفت زکات : هشت یک زکام : سرماخوردگی زیاد : بسیار سئوال : پرسش سئوال کردن : پرسیدن سابق : پیشین سابقاً : پیشترها سابقه : پیشینه ساحت : پیشگاه ساحل : کناره یا کنار ساده لوح : ساده نگر - ساده اندیش سارق : دزد ساقط : سرنگون سال جاری : امسال سالاد : سبزیانه سالم : تندرست سایت اینترنتی : تارنما سایر : دیگر سایرین : دیگران سبزیجات : سبزی ها سبقت : پیشی سبوعانه : ددمنشانه سجاده : جانماز سخیف : سبک سد امیرکبیر : بند امیرکبیر سر ( ser) : راز سرحدات : مرزها سرقت : دزدی سریع السیر : تندرو - تیزرو سریع : تند سریعتر : تندتر سعادت : بهروزی - خوشبختی سعی : کوشش سفاک : خونریز سقوط : سرنگونی سلاح : جنگ افزار سلاطین : پادشاهان سلام : درود سلام : نیک روز(در دوره ساسانی بیشتر به کار می رفته است) سلامت باشید : پاینده باشید سلامت باشید : زنده باشید سلسله اشکانی : دودمان اشکانی سلسله : زنجیره - دودمان - رشته سلسله جبال : رشته کوه ها سلطان : پادشاه سلطه : چیرگی سم : زهر سمبل : نماد سمبلیک : نمادین سمعی بصری : دیداری شنیداری سمی : زهری - زهرآگین سمینار : هم اندیشی سند : دستک سندیکا : اتحادیه صنفی سندیکالیست : اتحادیه گرا سنه : سال سه ضربدر چهار : سه در چهار سهل الوصول : آسان یاب سهل : آسان سهم : بهره سهوا ً : ندانسته سهولت : آسانی سوء رفتار : بدرفتاری سوء شهرت : بدنامی سوء ظن : بدگمانی سوئیت : سراچه سوابق : پیشینه سواحل دریای خزر : کناره های دریای مازندران سوبسید : یارانه سوق الجیشی : راهبردی سیاح : گردشگر سیاسیون : سیاستمداران سیرجان : سیرگان سیفون : آبشویه شاعر : سراینــــده یا چامه سرا(غزل‏گو) شامل : دربرگیرنده شانس : بخت شاهد : گواه شایان ذکر است : گفتنی است شب بخیر : شب خوش شباهت : همانندی - همانندگی شبیه : مانند - همانند شجاع : دلیر - شیردل شجاعت : دلیری شجره نامه : تبارنامه شخصیت : منش شدیدا : به سختی - سخت شرارت : پلیدکاری - پلیدی شربت : دوشاب شرح وقایع : رویدادنامه - رویدادنگاری شرفیاب شدن : باریافتن شروع : آغاز شروع کردن : آغازکردن شریان : سرخرگ شط العرب : اروندرود شطرنج : چترنگ شعائر مذهبی : آیین های دینی شعبده بازی : چشم بندی شعر : سروده یا چامه(غزل) شعله : اخگر شعور : خرد شغل : کار - پیشه شفا : درمان - بهبود شق القمر : ماه شکافی شمسی : خورشیدی شهادت : گواهی شهادت داد که ... : گواهی داد که ... شهادت طلبانه : جانبازانه - جانسپارانه شوق : شور شوکت : شکوه شکایت : گلایه شکرگذاری : سپاسگذاری شیطان : اهریمن شیمی : کیمیا شیمیایی : کیمیایی شیوع : گسترش صاحب نظر : صاحبنظر : کاردان - کارشناس صادق : راستگو صاعقه : آذرخش صاف : هموار صاف و هموار : هموار صالح : درستکار صبح : بامداد صبحانه : ناشتایی صبور : بردبار - شکیبا صبور : شکیبا صحبت : گفتگو صحرا : بیابان-دشت و دمن صحیح : درست صداقت : راستی-راستگویی صدف : گوشماهی صدمه : آسیب صدمه دیده : آسیب دیده صراحت : روشنی صرفنظر کردن : چشم پوشی کردن صریح : روشن صعب العلاج : بی درمان - سخت درمان صعودی : افزاینده صف : رسته صفویه : صفویان صلاحدید : روادید صلاحیت : شایستگی صلح : سازش - آشتی صلوات : درود فرستادن صلوة : نماز صمیمی : خودمانی صورت : چهره صیاد : شکارچی یا ماهیگیر ضایع شده : از میان رفته ضایعات : پسمان ها ضخیم : کلفت - ستبر ضد و نقیض : ناسازگار ضدعفونی کردن : گندزدایی ضرب المثل : زبانزد ضرب و شتم : لت و کوب ضربان : تپش ضرر : زیان ضرورت : بایستگی ضروری : بایسته ضعف : سستی - ناتوانی ضعیف : ناتوان - لاغر ضمن آنکه : افزون بر آنکه ضمن تایید : افزون بر درست شمردن ضمیمه : پیوست ضیافت : بزم طاقت : توان - تاب - نا طالع : بخت طایفه : ویس - تیره طباخ خانه : آشپزخانه طباخی : آشپزی - (کله پزی) طبخ : پختن طبق : بر پایه طبقه بندی : دسته بندی طبیب : پزشک طبیعت انسان : سرشت آدمی طراز : تراز(همانند ترازو) طرد شده : رانده شده طرز : شیوه طرز تفکر : بینش طرفدار : پیرو طرفداران : پیروان طرفین : هر دو سو طریقه : شیوه طعم : مزه طفل - اطفال : کودک - کودکان طلا : زر طلافروش : زرگر طلایی : زرین طلوع آفتاب : برآمدن آفتاب طمأنینه : آرامش طناب : ریسمان طهران : تهران طوس : توس (نام شهر) طول : درازا طول تاریخ : درازای تاریخ طویل : دراز طی کردن : پیمودن طیور : پرندگان ظالم : ستمگر - بیدادگر ظالمانه : ستمگرانه ظاهر : نما ظاهر شدن : پدیدار شدن ظاهراً : آنسان که پیداست ظرفیت : گنجایش ظلم : ستم - بیداد ظلمات : تاریکی ظن : گمان ظهر : نیمروز ظهور : پیدایش عابر بانک : خودپرداز عابر : رهگذر عاجز : درمانده عادت : خو عادت کردم : خو گرفتم عادت کردن : خو گرفتن عادل : دادگستر - دادگر عادلانه : دادگرانه عار داشتن : ننگ داشتن عازم : رهسپار - راهی عازم شدن : روانه شدن - رهسپارشدن عاقبت : سرانجام عاقبت به خیر : نیک فرجام عاقل : خردمند عالم : جهان یا دانشمند ( alem) عالمگیر : جهانگیر عالی رتبه : والا جایگاه عالیجناب : بزرگوار - والاگهر عامیانه : تودگانه عبا : بالاپوش عبادت : پرستش عبارتند از : بر این پایه اند عبرت : پند عبور و مرور : آمد و شد عبور کردن : گذشتن عبوس : ترشرو عجب : شگفت عجز : درماندگی عجله : شتاب عجله کن : شتاب کن عجولانه : شتابزده عجیب : شگفت عدد : شماره عدل : داد عدم موفقیت : ناکامی عده ای : شماری عدیده : پرشمار عذر می خواهم : پوزش می خواهم یا ببخشید عذرخواهی : پوزش عرصه : پهنه عرض اندام : جلوه نمایی عرض : پهنا عرض حال : دادخواست عرضه و تقاضا : داد و خواست عریض : پهن عزا : سوگ عزاداری : سوگواری عزل : برکناری عصاره : افشره( afshore) عصبانی : خشمگین عصبانی شدن : برآشفتن عصبانیت : خشم عصر باستان : دوره باستان عصر : ایوار - پسین (امروزه ساکنان استان کرمان، فارس و یزد اینگونه می گویند) عصر فن آوری : زمانه فن آوری عصیان : سرکشی عطف : بازگشت عظیم الجثه : کلان پیکر عظیم : سترگ عفو : بخشش عقاب : شهباز عقاید : باورها عقب ماندگی : واپس ماندگی عقب مانده : واپس مانده عقب نشینی : واپس نشینی عقربه : شاهنگ عقل : خرد عقلانیت : خردمندی عقیده : باور علائم : نشانه ها علائم راهنمایی و رانندگی : نشانه های راهنمایی و رانندگی علاج : درمان - چاره علاقه : دلبستگی علاقه دارم : دلبستگی دارم علاقه مند : دوستدار علامت : نشانه علاوه بر این : افزون بر این علم بدیع : دانش نوآوری علم : دانش علنی شد : آشکار شد علی الخصوص : به ویژه علی ای حال : به هر روی علیرغم : با اینکه علیه او شورید : بر او شورید عمامه : دستار عمداً : دانسته عمده : بزرگ عمر : زندگی عمران : آبادانی عمق : گودی - ژرفا عمل : کنش عمله : کارگر عمودی : ستونی عمومی : همگانی عمیق : گود عنوان : سرنویس عهد : پیمان عهدنامه : پیمان نامه عواقب : پیامدها عوام فریب : مردم فریب عوام فریبانه : مردم فریبانه عوامفریبانه : مردم فریبانه عودت دادن : پس دادن عودت دادن : پس فرستادن عوض کردن : جابجاکردن عکس العمل : واکنش عیال : همسر عیان : آشکار-هویدا عیب : بدی عید : جشن عید نوروز : جشن نوروز عیش و نوش : خوشگذرانی غارت : تاراج غافل از آنکه : ناآگاه از آنکه غالب مردم : بیشتر مردم غالبا : بیشتر غذا : خوراک غریب : ناآشنا غریبی : ناآشنایی غسل : شست و شو غصه : غم - اندوه غلات : جو و گندم غلام : برده غلبه کردن : چیره شدن غلط : نادرست غلطیدن : غلتیدن غلیظ : چگال غیر قابل اجرا : انجام ناپذیر غیر قابل ارجاع : برگشت ناپذیر غیر قابل انعطاف : نرمش ناپذیر غیر قابل باور : باورنکردنی غیر قابل بخشش : نابخشودنی غیر قابل بیان : ناگفتنی غیر قابل تحمل : برنتافتنی غیر قابل درک : درنیافتنی غیر قابل دسترس : دست نیافتنی غیر قابل عفو : نابخشودنی غیر قابل فهم : درنیافتنی غیر قابل قسمت : بخش ناپذیر غیر قابل مقایسه : سنجش ناپذیر غیر قابل کنترل : مهار گسیخته غیرمرفه : بینوا غیرممکن : نشدنی-ناشدنی فائق آمدن : پیروز شدن فاتح : پیروزمند فاحشه : روسپی فارسی : پارسی فارغ البال : آسوده دل فارغ التحصیل : دانش آموخته فاسد : تباه فاصله گرفتن : دور شدن فامیلی : خانوادگی فانی : زودگذر فاکتور خرید : برگ خرید فاکس : دورنگار فایده : سود - هوده فتح یا ظفر : پیروزی فتنه : آشوب فحاشی : ناسزاگویی فحش : ناسزا - دشنام فرار از : گریز از فرار : گریز فرامین : فرمان ها فرانشیز : خودپرداخت فرض کرد : پنداشت فرمول : ساختاره فرکانس : بسامد فساد : تباهی فعال : پرکار فعال : پرکار - پویا فعالیت : تکاپو - کار و جنبش فعل : کارواژه فعلاً : هم اینک فعلی : کنونی فقدان : نبود فقر : تهیدستی- نداری فقط : تنها فقه : دین شناسی فقیر : تهیدست فقیه : دین شناس فلاسک : دمابان فلذا : بنابراین - پس فلسفه : فرزانش فلش : پیکان فوت شد : درگذشت - مرد فورا : بی درنگ فوق العاده : بی اندازه فوق برنامه : فرابرنامه فوقانی : بالایی فکر : اندیشه فی الفور : در دم فی المثل : برای نمونه فی الواقع : به راستی فی نفسه : به خودی خود فیش : برگه فیلتر : پالایه قابل انجام : شدنی قابل پیش بینی : پیش بینی کردنی قابل تامل : درنگ کردنی قابل توجه : چشمگیر قابل دسترس : دست یافتنی قابل ذکر است : گفتنی است قابل شما را ندارد : سزاوارتان نیست قابل قبول : پذیرفتنی قابل قسمت : بخش پذیر قابل مطالعه : خواندنی قابل مهار : مهارشدنی قابل کنترل : مهارشدنی قابله : ماما قابلیت قسمت : بخش پذیری قاتل : آدمکش قاجاریه : قاجاریان - قاجار قادر : توانا قاضی : دادرس - داور قاطر : استر قافله : کاروان قبایل : تیره ها قبر : گور قبرستان : گورستان قبض انبار : رسید انبار قبض : رسید قبل : پیش قبلا : پیشتر قبلی : پیشین قبول می کنم : می پذیرم قبیح : زشت قتل عام : کشتار، همه‌کشی قد علم کردن : سربرافراشتن قدح : سبو قدرت بالقوه : توان نهفته قدرت : نیرو - توان قدرت طلب : جاه پرست - فزون خواه قدرتمند : نیرومند قدردانی : سپاسداری قدم دوم : گام دوم قدما : پیشینیان قدمت : دیرینگی قدمت : دیرینگی قدیم الایام : پیشترها، دیرباز قدیمی : کهن - باستانی - کهنه قدیمی : کهنه قرار : پیمان قرار دادن : نهادن قرار می داد : می نهاد قرارداد : پیمان نامه قراردادن یا : گذاشتن قرض الحسنه : وام بی بهره قرن : سده قره قروت (ترکی) : ترف ( Tarf) قرون : سده ها قرون وسطایی : میانسده ای قرون وسطی : سده های میانی قریب الوقوع : زود هنگام قریب : نزدیک قسم : سوگند قسمت دوم : بخش دوم قسی القلب : سنگدل قصد دارند : برآنند قصر : کاخ قصه : داستان قصور : کوتاهی قصیده : چکامه قضا و قدر : سرنوشت قضائیه : دادگستری قضات : داوران قضاوت : داوری قطع درختان : بریدن درختان قطع کردن : بریدن قطعا : بی گمان قطعه : تکه قفسه : گنجه قلاع : دژها قلمرو : گستره قله : چکاد ( Chekad) قمر مصنوعی : ماهواره قنات : کاریز قناعت کردن : بسنده کردن قنوات : کاریزها قهر آمیز : خشونت آمیز قوای : نیروهای قوز : گوژ قوس : کمان قوم : تیره قوه : نیرو - توان قوی : نیرومند قیافه : چهره قیام : شورش - خیزش قیامت : رستاخیز قیم : سرپرست قیمت : بها قیومیت : سرپرستی کابوس : بختک کابینت (فرانسه) : گنجه کاتالیزور (اروپایی) : کنشیار کاذب : دروغین کار مشکلی است : کار دشواری است کارخانجات : کارخانه ها کاسب : سوداگر کاشف : یابنده کافی است : بس است کامپیوتر : رایانه کاندیدا : نامزد کبد : جگر کبیر : بزرگ کثرت : فراوانی کثیر الانتشار : پرشمارگان کثیف : ناپاک کدورت : دلگیری کذاب : دروغگو کذب : دروغ کسب علم : دانش اندوزی کسب و کار : سوداگری کسرکردن : کاستن کسوف : خورشید گرفتگی کفاش : کفشگر کفاشی : کفشگری کفایت : بسنده-بسندگی کفایت می کند : بسنده می کند کفن و دفن : خاکسپاری کل : همه کلاً : رویهمرفته کلام : سخن کلام خدا : سخن خدا کلاه مال من است : کلاه از من است کلمات : واژه ها کلمه : واژه کلمه عبور : گذرواژه کلیپ : نماهنگ کلیت : همگی کم نظیر : کم مانند - بی مانند کم و کیف : چند و چون کمالات : شایستگی - شایستگی ها کماکان : همچنان کن فیکون : زیر و رو - زیر و زبر کنترل : مهار کنتور (اروپایی) : شمارنده کنگره : همایش کهولت : پیری کوپن : کالابرگ کیاست : زیرکی - هوشیاری گالری (اروپایی) : نگارخانه گرامر زبان (انگلیسی) : دستور زبان گریم (اروپایی) : چهره پردازی گریمور : چهره پرداز گزارشات : گزارش ها گمرک : باژگاه گیشه : باجه لاابالی : بی بندوبار - بی سروپا لااقل : دست کم لاجرم : خواه ناخواه لازم نیست : نیاز نیست لایتناهی : بی پایان - بیکران لایق : شایسته لاینحل : ناگشودنی لاینفک : جدانشدنی لاینقطع : پیوسته- همواره لباس : پوشاک - جامه لباس پوشیدن : جامه پوشیدن لجباز : یکدنده-ستیزه جو لجبازی : یکدندگی لحاف : روانداز لحظه به لحظه : دم به دم لذیذ : خوشمزه لطفا : خواهشمندم - خواهشمند است لعنت : نفرین لعنت کردن : نفریدن-نفرین کردن لغت : واژه لغتنامه : واژه نامه لفاظی : واژه بازی لقب : فرنام لهجه : گویش لوازم التحریر : نوشت افزار لوازم : ابزارها لیاقت : شایستگی مؤاخذه : بازخواست مؤلف : نویسنده ما فوق : فراتر از ماء شعیر : آبجو ماحصل : دستاورد ماخوذه : برگرفته مادام العمر : همیشگی مادامی که : تا هنگامی که ماساژ : مشت و مال ماضی : گذشته مالکیت : ازآنش مامور : کارگزار مامور پلیس : شهربان مانع : گیر - راهبند ماهر : چیره دست ماهیت کار : سرشت کار ماوراء الطبیعه : فرا سرشت ماوراء النهر : فرارود ماورای : فرای مایحتاج : نیازها مایع : آ: ن مایوس : دلسرد مباحثه : گفت و شنود مبارک باد : خجسته باد مبارک : فرخنده، خجسته مبتدی : تازه کار - نوآموز مبتلا : دچار مبتلا به مریضی : دچار بیماری مبتنی بر : بر پایه مبتکر : نوآور مبتکرانه : نوآورانه مبحث : جستار مبدا : آغاز مبدأ : خاستگاه مبهوت : گیج مبین : بازگوکننده متاثر : دل آزرده متارکه : جدایی متاسفانه : بدبختانه شوربختانه متبحر : زبردست - چیره دست متحد : همبسته متخصص : کارآزموده متخصصان : کارآزمودگان متخصصین : کارآزمودگان مترادف : همچم متراکم : چگال مترجم : برگرداننده مترقی : پیشرفته متزلزل : لرزان متسلسل : زنجیروار متشکرم : سپاسگزارم متشکریم : سپاسگزاریم متشکل از : در برگیرنده متعادل : ترازمند متعاقب : به دنبال - در پی متعاقبا : پس از این متعجب : شگفت زده متعجب شد : شگفت زده شد متعدد : انبوه متعصب : خشک سر متعلق به : از آن متعهد : پایبند متفرق کردن : پراکنده کردن - پراکندن متفق القول : یکزبان-همزبان متفکر : اندیشمند متفکران : اندیشمندان متقاضی : درخواست کننده متلاشی : فروریخته متمایز : جدا متمول : توانگر متنوع : گوناگون متواتر : پی در پی متواضع : فروتن متوالی : پیاپی متوسط : میانه متوقف شد : بازایستاد متوقف شدن : بازایستادن متولد شده : زاده شده متولی : دست اندرکار - سرپرست متولیان : دست اندرکاران مثال : نمونه مثلث : سه گوش - لچک مثلثی : لچکی مثمر ثمر : کارساز مثمر ثمر واقع شد : به کار آمد مجانی : رایگان مجبور : ناچار مجتمع : همتافت مجدد : دوباره مجدداً : دوباره مجذوب : شیفته - شیدا مجرب : کارآزموده مجرم : بزهکار مجروح : زخمی مجسمه : تندیس مجلس : انجمن مجلل : پرشکوه - پرنما مجله : گاهنامه مجمع : گردهمایی مجموعاً : روی هم مجموعه : گردآور مجنون : دیوانه - شیدا مجهول الهویه : ناشناس مجوز : پروانه محاسبه نشده : نسنجیده محافظ : نگهبان محبس : زندان محبوب : دوست داشتنی محبوس : زندانی محترم : ارجمند محترم : ارجمند - گرامی محتوا : درونمایه محتویات : درونمایه محدود : اندک محذوریت : تنگنا محرم : رازدار محروم : بی بهره محرک : جنباننده محسوس : چشمگیر محشر : رستاخیز محصل : دانش آموز محصول : فرآورده محضر اسناد رسمی : دفترخانه محضر : پیشگاه محفوظ : نگاهداشته محقق : پژوهنده یا پژوهشگر محققانه : پژوهشگرانه محل اکتشاف : یافتگاه محل تلاقی : پیوندگاه محله : برزن محکم : استوار محیط : پیرامون مخاصمه : رزم مخبر : خبرنگار-خبررسان مختصر : ناچیز مختلط : درهم مختلف : گوناگون مخرب : ویرانگر مخزن : انبار- انباشتگاه - اندوختگاه مخصوص : ویژه مخفی : پنهان - نهان مخفیانه : پنهانی مخفیگاه : نهانگاه مخلوط : درهم - آمیخته مخلوط کردن : آمیختن درآمیختن مخلوق : آفریده مخمصه : �هچل ( Hachal) مد (در دریا) : خیزآب مد نظر : دلخواه مداخله : پادرمیانی مداوم : همیشگی مدت مدید : دیرگاه مدتی است : چندی است مدد : یاری مدرس : استاد - آموزگار مدرسین : آموزگاران مدرن : نوین - امروزین مدعوین : میهمانان مدفوع : چمین، سرگین مدفون کردن : به خاک سپردن مدل (اروپایی) : الگو مدینه فاضله : آرمانشهر مذاکره : گفتگو مذبوحانه : نافرجام مذمت کردن : نکوهیدن مذهب - دین : کیش - آیین مذکر : نر مذکور : یادشده مراتع : چراگاه ها مراجعت : بازگشت مربع : چهارگوش مرتباً : پی در پی مرتبط : پیوسته مرتجع : واپسگرا مرتع : چراگاه مرتعش : لرزان مرحله دوم : گام دوم مرحوم : شادروان مرحومه : شادروان مرسوله پستی : بسته پستی مرسی : سپاس مرض : بیماری مرطوب : نمناک - نمور - نمدار مرفه : بانوا مرور : بازبینی مرکز تحقیقات : پژوهشگاه مرکز ثقل : گرانیگاه مریخ : بهرام مرید : پیرو مریض : بیمار مریض خانه : بیمارستان مریضی : بیماری مزاح : شوخی مزاحم شدن : دردسر دادن مزخرف : لیچار مزرعه : کشتزار مزیت : برتری مزین : آراسته مسابقه : پیکار مسافر : رهنورد - رهسپار مساوات : برابری مساوی : برابر مستبد : خودکامه مستبدان : خودکامگان مستتر : نهان مستحضر : آگاه مستحق : سزاوار مستراح : دستشویی - آبخانه - دست به آب مستشرق : خاورشناس مستضعف : بینوا مستعمل : کارکرده مستفیض : بهره مند مستفیض : بهره مند مستقیم : سر راست مستقیما : آشکارا - یکراست مستمر : پیوسته مستمعین : شنوندگان مستهلک : فرسوده مستولی : چیره مسخره است : خنده دار است مسقط الراس : زادگاه مسلخ : کشتارگاه مسلط : چیره مسلما : بی گمان مسولان : کارگزاران مسکن (دارو) : آرامبخش مسیر : راه - گذرگاه مسیل : خشکرود مشابه : همانند مشارالیه : نامبرده مشارکت : همکاری مشاهده : نگریستن - تماشا مشاهده کردن : تماشا کردن - درنگریستن مشاهیر : نام آوران مشاور : رایزن مشترک المنافع : همسود مشتمل بر ... : دربردارنده ... مشخصه : ویژگی - شناسه مشرق : خاور مشغله : کار و بار مشقت : رنج مشهور : نامی - نامدار - سرشناس مشورت : رایزنی مشکل است : سخت است مشکل : دشوار مشکلات : دشواری ها مصالح ساختمانی : ساختمایه ها مصدوم : آسیب دیده مصلی : نمازگاه مضایقه نمی کنم : خودداری نمی کنم فروگزاری نمی کنم مضطرب : پریشان مضطرب هستم : پریشانم مضیقه : تنگنا مطالبات : خواسته ها مطالعات : پژوهش ها مطبخ : آشپزخانه مطبوع : دلنشین-دلپذیر مطرح کردن : در میان گذاشتن مطرود : رانده شده مطلع : آگاه مطلوب : دلخواه مطمئناً : بی گمان مطیع : فرمانبردار مظلوم : ستمدیده مظهر یا سمبول(لاتین) : نماد مع الوصف : با اینهمه مع هذا : با اینهمه معاد : رستاخیز معادل : برابر معاش : روزی معاشرت : رفت و آمد معاصر : امروزین - امروزی معافیت : بخشودگی معاملات : داد و ستدها معاندت : دشمنی معاهده : پیمان نامه معاون : دستیار معبر : گذرگاه معتقدات : باورها معدودی : شماری معرفی : شناسایی معروف : سرشناس معروفترین : نامی ترین معضل : کاستی - دشواری معضلات : کاستی ها معطر : خوشبو معقول : بخردانه معلم : آموزگار معلومات : دانسته ها معما : چیستان معمم : دستاربند معنی : چم(cham )-آرش( arash) معکوس : وارونه معیار : سنجه مغرب : باختر مغرور : خودخواه-خودپسند مغفرت : آمرزش مفتوح : باز مفرح : دلگشا مَفصل : بندگاه مُفصل : پردامنه مفصل : گسترده مفقود الاثر : ناپدید - گم نشان مفقود شده : گم شده ناپدید شده مفلوک : بیچاره - درمانده - بدبخت مفید : سودمند مقابل : روبرو مقابله : رویارویی مقارن : همزمان - همهنگام مقاله : نوشتار مقاومت : پایداری مقایسه : سنجش مقایسه می کنم : می سنجم مقبره : آرامگاه مقتولین : جان باختگان - کشتگان مقداری : اندکی - چندی مقدس : ورجاوند( varjavand) مقدمه : پیشگفتار - سرآغاز مقدور : شدنی مقر : ستاد مقر سپاه : ستاد سپاه مقررات : آيين نامه مقصر : گناهکار مقطعی : دوره ای مقطوع النسل : بی فرزند مقننه : آیینگذاری مقنی : چاه کن مقوله : زمینه - گویه مقوی : نیروبخش مقیاس : پیمانه ملاح : ملوان ملاقات کرد : دیدار کرد ملامت : سرزنش-سرکوفت ملت : مردم ملتزم : پایبند ملحق شدن : پیوستن ملکه : شهبانو ممانعت : بازدارندگی - بازداری - جلوگیری ممتد : دنباله دار مملکت : کشور ممنوع : بازداشته ممنون : سپاس ممنونم : سپاسگزارم ممکن : شدنی من بعد : زین پس من حیث المجموع : رویهمرفته منادی : پیام آور مناره : گلدسته منازعه : درگیری - ستیز منازل : خانه ها مناسب : پسندیده مناسبت : فراخور مناطق آزاد : آزادگاه ها مناظره : گفتمان منتخب : برگزیده منتظر : چشم براه منتقدان : خرده گیران منتقدین : خرده گیران منجر شدن : انجامیدن منجر شده : انجامیده منجم : اخترشناس منجمد : یخبسته منحصر به فرد : بی همتا منحل شد : برچیده شد منحل کردن : برچیدن منزل : خانه منزه : پاک منزوی ساختن : گوشه نشین ساختن منسجم : هماهنگ منشاء : سرآغاز منصفانه : دادگرانه منصوب کردن : گماردن منصوب کردن : گماشتن منطق : کَرویز منطقه آزاد : آزادگاه منطقه آزاد تجاری : آزادگاه بازرگانی منطقی : بخردانه منظره : چشم انداز منظومه شمسی : سامانهٔ‏ خورشیدی (Solar System) منع : بازداری منفعت : سود - هوده منفک : جدا منقل : آتشدان منهدم : نابود منوط به : وابسته به منکر شد : زیرش زد مهاجرت : کوچ مهارت : چیرگی مهلک : کشنده مهیا : آماده مواجه : روبرو موازنه : برابری موازنه قدرت : برابری نیروها موافقم : همداستانم موثر : کارساز موجب : مایه موجب نگرانی شد : مایه نگرانی شد موجبات : زمینه ها موجه : پذیرفتنی مورخ : گذشته نگار مورد : باره مورد نظر : دلخواه موزه : دیرینکده موسس : بنیادگزار موسسه : بنیاد-نهاد-سازمان موضوع : جستار موعد : زمان - سررسید موفق باشید : پیروز باشید موفق : کامیاب موفقیت : کامیابی موقت : گذرا - زودگذر موقع : هنگام مولود : فرزند مومن : باورمند مونث : ماده مکانیزم : سازوکار مکث : درنگ مکرمه : گرامی مکروه : ناپسند - زشت مکشوف : یافته مکشوفه : نویافته مکلف : ناچار - وادار میادین : میدان ها میسر است : شدنی است میکروب : ریزاندامگان میلاد : زادروز مینیاتور : ریزنگاره مینیاتوری : ریزنگارگی مینیاتوریست : ریزنگارنده نا متناسب : بی قواره ناحق : ناسزا نادر : کمیاب نادم : پشیمان ناراضی : ناخشنود نارضایتی : ناخشنودی ناشکری : ناسپاسی ناشی از : برآمده از ناشی شده است : برآمده است ناشی می شود : بر می آید ناطق : سخنران ناعدالتی : بی دادگری نامبارک : ناخجسته نامرتب : نا به سامان نامرتبی : نا به سامانی نامطلوب : ناپسند نامنظم : نا به سامان ناموفق : ناکام نامیمون : ناخجسته نبض : تپش نجات : رهایی نجار : درودگر نجاری : درودگری نجوم : اخترشناسی، ستاره‌شناسی نحوه : روش - شیوه نحوه کار : روش کار ندامت : پشیمانی ندرتاً : گاهی نزاع : کشمکش نزول پول : بهره پول نزولی : کاهنده نسبتاً : کمابیش نسل : دودمان نسوان : زنان نشاط : شادی نشریه ادواری : گاهنامه نشریه هفتگی : هفته نامه نصب کردن : گذاشتن نصف : نیم یا نیمه نصیحت : پند یا اندرز نطق : سخنرانی نظارت : بازبینی - بازرسی - وارسی نظاره گر : بیننده نظافت : پاکیزگی نظافت را رعایت کنید : پاکیزه نگه دارید نظام : سامانه نظر به اینکه : از آنجا که نظم : سامان نظیر : همانند نفر : تن نفع : سود نفع خالص : سود ویژه نفیس : گرانمایه- باارزش نقطه عطف : چرخشگاه نقطه نظر : دیدگاه - نگرش نقیصه : کاستی نمک طعام : نمک خوراکی نهایتا : سرانجام نهایی : پایانی نهضت : جنبش نواقص : کاستی ها نورانی : درخشان نوشتجات : نوشته ها نوع : گونه واحد : یکتا واصله : رسیده - دریافتی واضح : روشن واعظ : سخنران واقعا : به راستی واقعه یا اتفاق : رویداد یا رخداد واقعی : راستین والا : وگرنه والد : پدر والده : مادر والله : به خدا والی : استاندار واکمن : پخش همراه وب سایت : تارنما وبلاگ : تارنگار وثیقه : پشتوانه وجود : هستی وحدت : همبستگی- یگانگی وحشت : هراس-ترس-بیم وحشت کردن : ترسیدن -هراسیدن وحشتناک : هراسناک - ترسناک وحشیانه : ددمنشانه وخیم : ناگوار ودیعه : سپرده وراث : بازماندگان وراجی : پرگویی ورم : آماس ورید : رگ وزین : سنگین وساطت : میانجیگری-میانجی وساطت کردن : میانجیگری کردن وسط : میان یا میانی وسعت : گستره وصیتنامه : درگذشتنامه وضع حمل : زایمان وضعیت : چگونگی وضو : دست نماز وضوح : روشنی وطن : میهن وطنی : میهنی وفات : مرگ - درگذشت وفور : فراوانی وقاحت : بی شرمی وقایع : رویدادها وقتی که : هنگامیکه وقتی که در باز شد... : هنگامی که در باز شد ... وقیح : بی شرم ولادت : زادروز ولاغیر : و دیگر هیچ ولیعهد : جانشین وکیل مجلس : نماینده مجلس هال : سرسرا هذیان : چرند هلیکوپتر : بالگرد هم معنی : هم چم - هم آرش هم وطن : هم میهن همان طور : همانگونه همجهت : همسو همفکران : هم اندیشان همینطور : همینگونه هیچ وجه : هیچگونه هیچوقت : هیچگاه یاغی : سرکش یأس : ناامیدی یقین : باور یقینا : بی گمان یورتمه : چارگامه یومیه : روزانه یک ذره : یک خرده یک ربع : یک چهارم یک عده : شماری یکطرفه : یکسویه