سنجش و اندازه گیری

روش¬های کلاسیک که به روش¬های ساده¬ی تحلیل آزمون نیز شهرت دارند روش¬های کم و بیش سر راستی هستند که به وسیله معلمان قابل استفاده اند. روش¬های پیچیده تری برای این منظور به وجود آمده اند که با دست قابل استفاده نیستند و کابرد آن¬ها نیاز به کامپیوتر دارد. این روش¬های نسبتاً پیچیده آزمون به نظریه سوال-پاسخ یا نظریه نوین آزمون سازی وابسته اند.
در روش کلاسیک تحلیل آزمون، سوال¬ها یا ماده¬های آزمون با توجه به شاخص¬های دشواری و تمیز حفظ یا حذف می-شوند. در این روش مقدار شاخص دشواری از طریق محاسبه درصد پاسخ¬دهندگانی که به یک سوال پاسخ درست می¬دهند و مقدار شاخص تمیز از راه محاسبه ضریب همبستگی بین سوال و کل آزمون تعیین می¬گردند. افزون بر این، نمره آزمون شونده در کل آزمون از مجموع سوال¬هایی که درست جواب داده است- صرفنظر از این که کدام سوال¬ها را درست جواب داده است- به دست می¬آید.
به خلاف روش کلاسیک که در آن نمره¬ی آزمون شونده از مجموع پاسخ¬های درست او به سوال¬های آزمون به دست می¬آید، در روش آی آر تی نمره¬ی آزمون شونده برابر به مجموع پاسخ¬های درست او نیست. نمره¬ی آی آر تی که معمولاً با θ نشان داده می¬شود هم تابع تعداد پاسخ¬های آزمون شونده و هم تابع ویژگی¬های سوال¬های آزمون است.
مورد دیگر تفاوت بین این دو روش در آن است که در نظریه¬ی کلاسیک اندازه گیری اطلاعات مربوط به پارامترها یا شاخص¬های سوال مانند ضرایب دشواری و تمیز در نمونه¬های مختلف آزمون شوندگان متفاوت به دست می¬آیند. به خلاف نظریه¬ی کلاسیک، در نظریه¬ی سوال-پاسخ، اطلاعات به دست آمده درباره پارامترهای دشواری و تمیز سوال از نمونه ای به نمونه دیگر فرق نمی کند زیرا الگوی ریاضی مورد استفاده برای محاسبه پارامترهای سوال¬ها بر اساس صفت مکنون به دست می¬آیند نه از روی نمره کل آزمون شونده.
روش¬های آی آر تی به نمونه¬های بزرگ نیاز دارند؛ در غیر این صورت، روش¬های ریاضی آن¬ها درست از کار در نمی¬آیند. از این رو نظریه¬ی صفت مکنون بیش¬تر برای استفاده با آزمون¬های جامع¬ و استاندار شده¬ی ملی مفیدند ولی برای آزمون¬های مختصر معلم ساخته همان روش کلاسیک بیشتر قابل استفاده است (سیف، 1388، صص. 328-326).